logo
سال 8، شماره 27 - ( 3-1403 )                   سال 8 شماره 27 صفحات 311-289 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.22034/PJAS.8.27.289

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hashemi Dehaghi N, Mahmoudi F. (2024). The Influence of Safavid Painting on the Illustrations of Hamzanameh in India (With Yuri Lutman’s Semiotic Approach). Parseh J Archaeol Stud. 8(27), 289-311. doi:10.22034/PJAS.8.27.289
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-815-fa.html
هاشمی‌دهقی نرگس، محمودی فتانه.(1403). تأثیر نگارگری صفوی بر نگاره‌های نسخۀ حمزه‌نامه در هند (با رویکرد سپهرنشانه‌ای یوری لوتمان) مطالعات باستان‌شناسی پارسه 8 (27) :311-289 10.22034/PJAS.8.27.289

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-815-fa.html

تأثیر نگارگری صفوی بر نگاره‌های نسخۀ حمزه‌نامه در هند (با رویکرد سپهرنشانه‌ای یوری لوتمان)
نرگس هاشمی‌دهقی1 ، فتانه محمودی*2
1- کارشناسی‌ارشد پژوهش‌هنر، اصفهان، ایران
2- دانشیار گروه پژوهش‌هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ، f.mahmoudi@umz.ac.ir
چکیده:   (1444 مشاهده)
روابط بین دو تمدن ایران و هند از ادوار کهن به‌صورت متقابل برقرار بوده است. اشتراک و تبادل سنت‌های فرهنگی بین ایران و هند در دورۀ «گورکانی» به اوج خود می‌رسد. حوزۀ اصلی عینیت یافتن فرهنگ‌ها را می‌بایست در هنر و ادبیات جست‌وجو نمود. این پژوهش، ضمن بررسی نسخۀ مصور حمزه‌نامه، که داستان‌های آن برگرفته از برخوردهای گوناگون «حمزه» با «انوشیروان» و دربار ساسانیان که با حمزه در جنگ است و «اردشیر بابکان» که به یاری حمزه می‌شتابد، مصور شده است. هم‌چنین به تأثیرات فرهنگی ایران/ هند به‌واسطۀ ورود هنرمندان ایرانی در دورۀ گورگانی هند و تأثیرات ویژگی‌های نگارگری دورۀ صفوی بر این نسخه می‌پردازد. مسألۀ اول که در این پژوهش مطرح می‌شود این است که، چگونه می‌توان تأثیر نشانه‌ای نگارگری صفوی بر نگاره‌های حمزه‌نامه در هند را با رویکرد سپهرنشانه‌ای مورد خوانش قرار داد؟ و مسألۀ دوم پژوهش این است که، چه مؤلفه‌های از نگارگری ایران در مصور کردن حمزه‌نامه در دورۀ گورکانی هند تأثیرگذار بوده است؟ هدف پژوهش حاضر این است که مسألۀ تأثیر نگارگری دورۀ صفوی در تقابل با نگارگری گورکانی هند را مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی با رویکرد سپهرنشانه‌ای «لوتمان» بوده و با استفاده از تقابل بین فرهنگی (ایران/ هند) به ویژگی‌های حمزه‌نامه و تأثیرات ایران بر نگارگری هند اشاره کرده است. تأثیرات ویژگی‌های نگارگری مکتب تبریز دوم صفوی و شخصیت حمزۀ ایرانی در تصویرگری حمزه‌نامه حضور پُررنگی را دارد. نتیجۀ این پژوهش حاکی از این است تا در سرزمین میزبان ارتباطی معنادار میان دو سپهرنشانه‌ای خود و دیگری برقرار کنند و در ادامه به جذب عناصر و نشانه‌های در نگاره‌های حمزه‌نامه که برگرفته از شخصیت حمزۀ‌ ایرانی است، سبب سازو‌کار فرهنگ ایرانی ازطریق داستان است، و جذب‌شدن آن توسط هنرمندان ایرانی در سپهر فرهنگی هند شده است. 
واژه‌های کلیدی: نگارگری صفوی، حمزه‌نامه، نگارگری هند گورکانی، سپهرنشانه‌ای.
متن کامل [PDF 1371 kb]   (236 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1401/10/16 | پذیرش: 1401/12/26 | انتشار: 1403/3/10
فهرست منابع
1. - آژند، یعقوب، (1390). «تأثیر هنرمندان مکتب تبریز در شکل‌گیری و گسترش مکتب استانبول». نشریه هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، 2 (41): 38-33. DOR: 20.1001.1.22286039.1390.2.41.4.0
2. - اخوانی، سعید؛ و محمودی، فتانه، (1397). «بازخوانی هویت شیعی در آثار هنری عصر صفویه با رویکرد ‌سپهرنشانه‌ای». فصلنامۀ مطالعات ملی، 2 (19): 60-43. DOR: 20.1001.1.1735059.1397.19.74.3.4
3. - ارشاد، فرهنگ، (1365). مهاجرت تاریخی ایرانیان به هند. تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
4. - اشرفی، م‌. م، (1384). سیر تحول نقاشی ایرانی (سدۀ شانزدهم میلادی). ترجمۀ زهره فیضی، تهران: فرهنگستان هنر.
5. - بینیون، لورنس؛ ویلکنسیون، ج. و. س؛ و گری، بازیل، (1378). سیر تاریخ نقاشی ایرانی. ترجمۀ محمد ایران‌منش، تهران: امیرکبیر.
6. - پاکباز، رویین، (1385). نقاشی ایران. تهران: زرین و سیمین.
7. - پاکباز، رویین، (1390). دایره‌المعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر.
8. - پوپ، آرتور ابهام؛ و اکرمن، فیلیپس، (1387). سیری در هنر ایران. از دوران پیش‌ازتاریخ تا امروز. ترجمۀ نجف دریابندی، جلد 5، تهران: علمی و فرهنگی.
9. - چوهدری، شاهد، (1369). تأثیر و نفوذ شاهنامه در زبان و ادبیات پنجانی. تهران: فرهنگ.
10. - راجرز، جی. ام.، (1382). عصر نگارگری مکتب مغول هند. ترجمۀ جمیله هاشم‌نژاد، تهران: دولتمند.
11. - سجودی، فرزان؛ و بصیری، آیدا، (1394). «گسست و پیوستگی فرهنگی در تئاتر پیشامشروطه بررسی موردی نمایشنامۀ طریقۀ حکومت زمان‌خان اثر میرزاآقا تبریزی». نشریۀ هنرهای زیبا - هنرهای نمایشی و موسیقی، 1 (20): 47-20. 10.22059/DOI: jfadram.2015.55384
12. - سرخیل، فاطمه، (1386). «روابط صفویان و گورکانیان هند». نشریۀ تاریخ اسلام، 2 (8): 162-133. https://hiq.bou.ac.ir/article_5509.html
13. - سمننکو، الکسی، (1396). تاروپود فرهنگ درآمدی بر نظریه نشانه‌شناختی یوری لوتمان. ترجمۀ حسین سرفراز، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
14. - سنسون، گوران، (1390). «مفهوم متن در نشانه‌شناسی فرهنگی». از: مجموعه مقالات نشانه‌شناسی فرهنگی، ترجمۀ فرزان سجودی، چاپ اول، تهران: نشرعلم.
15. - شعار، جعفر، (1347). قصه حمزه. تهران: دانشگاه تهران.
16. - طهماسبی‌عمران، فاطمه؛ و معقولی، نادیا، (1396). «تأثیر نگارگر ایرانی بر عناصر بصری حمزه‌نامه با تأکید بر مکتب تبریز 2». مجله هنرهای زیبا - هنرهای تجسمی، 2 (22): 44-31. 10.22059/DOI: jfava.2017.62398
17. - غروی، مهدی، (1348). «حمزه‌نامه: بزرگ‌ترین کتاب مصور فارسی». مجلۀ هنر و مردم، 85 (8): 34-31.
18. - غروی، مهدی. (1353). تأثیر هنر ایران بر هند. انتشارات وزارت فرهنگ و هنر، تهران.
19. - قاضی‌احمد قمی، (1383). گلستان هنر. تصحیح: احمد سهیلی‌خوانساری، تهران: انتشارات منوچهری.
20. - کونل، ارنست، (1347). هنر اسلامی. مترجم مهندس هوشنگ طاهری، تهران: مشعل آزادی.
21. - لوتمان، یوری، (1390). «دربارۀ سپهرنشانه‌ای». از: مجموعه مقالات نشانه‌شناسی فرهنگی، ترجمۀ فرناز کاکه‌خانی به‌کوشش فرزان سجودی. تهران: علم.
22. - لیونگبرگ، کریستینا، (1396). «مواجهه با دیگری فرهنگی». ترجمۀ تینا امراللهی، کتاب مجموعه مقالات نشانه‌شناسی فرهنگی، گروه مترجمان به‌کوشش: فرزان سجودی، تهران: نشر علم.
23. - محمودی، فتانه؛ و اخوان، سعید، (1399). «تأثیر مکتب نگارگری ترکمان بر نگاره‌های نسخۀ نعمت‌نامه در هند (با رویکرد سپهرنشانه‌ای لوتمان». نشریۀ هنرهای زیبا - تجسمی، 1 (25): 108-99. 10.22059/DOI: jfava.2018.256558.665921
24. - مرتضایی، محمد، (1387). «علل مهاجرت نگارگران ایرانی به هند». مجلۀ آینه میراث، 40: 288-265.
25. - معمر، زهرا، (1394)، «نقاشخانۀ دربار اکبرشاه». فصلنامۀ مطالعات شبه‌قاره، 7 (22): 106-93. 10.22111/DOI: jsr.2015.2174
27. - Aghand, Y., (2010). “The influence of artists of the Tabriz school on the formation and expansion of the Istanbul school”. Fine & Visual Arts Magazine, 2 (41): 33-38. DOR: 20.1001.1.22286039.1390.2.41.4.0 (In Persian).
28. - Akhavan, Z. F., (1989). The Problems of The Mughal Manuscript. A Reconstruction, Harvard University.
29. - Akhavani, S. & Mahmoudi, F., (2018). “Rereading Shi'ite Identity in Safavid Art Works with SemioSepehr approach”. Journal of National Studies, 2(19): 60-43. DOR: 20.1001.1.1735059.1397.19.74.3.4 (In Persian).
30. - Ashrafi, M. M., (2005). The evolution of Iranian painting (16th century AD). Translated by Zohra Faizi, Tehran: Art Academy. (In Persian).
31. - Binion, L.; Wilkension, J. & Gray, B., (1999). History of Iranian painting. Translated by Mohammad Iranmanesh, Tehran: Amirkabir. (In Persian).
32. - Chohdary, Sh., (1990). The influence and influence of Shahnameh in Panjani language and literature. Tehran: Farhang. (In Persian).
33. - Ershad, F., (1986). Historical migration of Iranians to India. Tehran: Institute of Cultural Studies and Research. (In Persian).
34. - Gharavi, M., (1969). “Hamzenameh: the greatest Persian illustrated book”. Art and People Magazine, 85 (8): 34-31. (In Persian)
35. - Gharavi, M., (1974). The influence of Iranian art on India. Tehran: Publications of the Ministry of Culture and Arts. (In Persian)
36. - Harle, J. C., (1994), The Art & Architecture of the Indian Subcontinent, Yale university Press.
37. - Kühnel, Ernest, (1968). Islamic art. Translated by Hoshang Taheri. Tehran: Meshaal Azadi. (In Persian)
38. - Kull, K. & Kotov, K., (2011). “Semiosphere Is the Relational Biosphere”. Towards a Semiotic Biology: 179-194.
39. - Ljungberg, Ch., (2016). Encountering a cultural other. Translated by: Tina Amrollahi. A book of cultural semiotics essays. Farzan Sojodi's group of translators, Tehran: Elam Publishing. (In Persian)
40. - Lotman, Y., (2005). “On the Semiosphere”. Sign System Studies, 33 (1): 205–229.
41. - Lutman, Y., (2016). About Semiosphere. From the collection of articles on cultural semiotics, Translated by: Farnaz Kakekhani with the efforts of Farzan Sojodi. Tehran: Elam Publishing. (In Persian)
42. - Mahmoudi, F. & Akhavani, S., (2019). “The influence of the Turkmen school of painting on the paintings of the Nemat-Nameh manuscript in India (with Lutman's Semiosphere approach)”. Journal of Fine & Visual Arts, 1 (25): 108-99. DOI: 10.22059/jfava.2018.256558.665921. (In Persian)
43. - Mortezaei, M., (2008). “Causes of migration of Iranian painters to India”. Heritage Mirror Magazine, 40: 288-265. (In Persian)
44. - Muammar, Z., (2014). “Akbar Shah's Court Painting”. Quarterly Journal of Subcontinental Studies, 7(22): 106-93. DOI: 10.22111/jsr.2015.2174 (In Persian)
45. - Pakbaz, R., (2006). Painting of Iran. Tehran: Zarrin and Simin. (In Persian).
46. - Pakbaz, R., (2011). Encyclopedia of Art. Tehran: Contemporary Culture. (In Persian).
47. - Pope, A. U. & Ackerman, Ph., (2008). A Brief History of Iranian Art. From Prehistoric Times to the Present. Translated by Najaf Daryabandi, Vol. 5, Tehran: Scientific and Cultural. (In Persian).
48. - Qomi, Q. A., (2004). Golestan Hanar. Edited by: Ahmad Soheili-Khansari, Tehran: Manochehri Publications. (In Persian)
49. - Randviir, A., (2007). “On Specialty in Tartu-Moscow cultural semiotics: The semiotic subject”. Sign Systems Studies, 35 (1): 137–159. (In Persian)
50. - Rogers, J. M., (2003). The age of painting of the Mughal School of India. Jamileh Hashem Nejad. Tehran: Dolatmand. (In Persian).
51. - Sanson, G., (2018). “The concept of text in cultural semiotics”. From the collection of cultural semiotics articles. Translated by: Farzan Sojoodi, first edition. Tehran: Nashre Elam. (In Persian)
52. - Sarkhil, F., (2016). “Relationships between the Safavids and Gurkans of India”.Islamic History Journal, 2 (8): 162-133. https://hiq.bou.ac.ir/article_5509.html. (In Persian).
53. - Semenenko, A., (2016). Taropod Farhangi, based on Yuri Lutman's semiotic theory. Translated by: Hossein Sarfraz, Tehran: Scientific and Cultural Publications. (In Persian).
54. - Seyller, J., (2002). The Adventures of Hamza. Freer Gallery of Art and Arthur M. Sackler, Washington.
55. - Shaar, J., (1968). The story of Hamzah. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
56. - Sojoodi, F. & Basiri, A., (2014). “Cultural discontinuity and continuity in the pre-constitutional theater, a case study of the play of Zaman Khan's regime by Mirza Agha Tabrizi”. Fine Arts Magazine - Performing Arts and Music, 1 (20): 47-20. DOI: 10.22059/jfadram.2015.55384 (In Persian).
57. - Tahmasbi-Omran, F. & Maghuli, N., (2016). “The influence of the Iranian painter on the visual elements of Hamzanameh with an emphasis on the Tabriz 2 school”. Fine & Visual Arts Magazine, 2 (22): 44-31. DOI: 10.22059/jfava.2017.62398. (In Persian)
58. - URL 1: https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200241 acces date: 1401.5.10.
59. - URL 2: https://www.mak.at/en access date: 1400.7.21.
60. - URL 3: https://www.mak.at/en access date: 1400.8.9.
61. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200267
62. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200255
63. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200248
64. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200253
65. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200253
66. - https://sammlung.mak.at/sammlung_online?id=collect-200241
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.