logo
سال 6، شماره 20 - ( 6-1401 )                   سال 6 شماره 20 صفحات 246-221 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.20.221
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.20.9.4

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Amini F, Beik Mohammadi K. (2022). Al-Tariaq Book is an Iranian Manuscript or...?. Parseh J Archaeol Stud. 6(20), 221-246. doi:10.30699/PJAS.6.20.221
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-790-fa.html
امینی فرهاد، بیک‌محمدی خلیل‌الله.(1401). کتاب التریاق نسخۀ خطی ایرانی یا...؟ مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (20) :246-221 10.30699/PJAS.6.20.221

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-790-fa.html

کتاب التریاق نسخۀ خطی ایرانی یا...؟
فرهاد امینی1 ، خلیل‌الله بیک‌محمدی*2
1- کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، پژوهشگر آزاد، همدان، ایران.
2- دکتری باستان‌شناسی، دفتر پژوهش و آموزش حوزه هنری استان همدان، همدان، ایران ، Khalil_bm@yahoo.com
چکیده:   (1931 مشاهده)
از آنجایی‌که آثار کمی از نقاشی دورۀ سلجوقی به‌جا مانده و ازسوی دیگر، بیشتر آن‌ها بدون تاریخ و مکان نگارش هستند؛ بنابراین دربارۀ بیشتر آثار نگارگری این دوره، دیدگاه یکسانی وجود ندارد. از دیگر سوی، چون بیشتر پژوهشگران روش درست علمی را در پژوهش‌های خود به‌کار نمی‌گیرند، به مشکلات موجود در این‌زمینه می‌افزایند. یکی از آثار نگارگری این دوره که موضوع این جستار و نیز دارای تاریخ نگارش است، نسخه‌ای از کتاب التریاق منسوب به «جالینوس» است که در سال 595 ه‍‌.ق./1199م.، نوشته شده و در کتابخانۀ ملی پاریس نگه‌داری می‌شود. با توجه به آن‌که در این دست‌نوشته، جای نگارش آن درج نشده است، بنابراین دربارۀ این‌که نسخۀ مذکور در کجا نوشته و مصورسازی شده، اختلاف‌نظر وجود دارد. این نسخه را افراد مختلف به جاهای گوناگونی چون: ایران و جزیره، دیاربکر، موصل و مکتب بغداد نسبت داده‌اند. بر این‌اساس، مسأله و گزارۀ اصلی پژوهش حاضر، جایابی محل نگارش و مصورسازی این نسخۀ خطی است که با روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی مبتنی‌بر مطالعات کتابخانه‌ای، دیدگاه‌های پژوهشگران بررسی و نقد شده و با مقایسۀ تطبیقی نشان‌داده خواهد شد که نسخۀ التریاق را نمی‌توان به موصل، بغداد و...، جز ایران نسبت داد. با بررسی و مقایسۀ نگاره‌های این کتاب و دیگر آثار هنری ایرانی، به‌ویژه سفالینه‌ها و فلزگری، مشخص شد که شباهت کاملی ازنظر سبک‌شناسی، شیوۀ ترسیم نگاره‌ها و ترکیب‌بندی بین کتاب التریاق و این آثار وجود دارد؛ بنابراین نسبت دادن این دست‌نوشته به جزیره نادرست است و می‌توان گفت که وارونۀ دیدگاه بیشتر پژوهشگران، نگاره‌های کتاب التریاق بیشترین شباهت را با شیوۀ سبک‌های هنر ایرانی دارد تا عراق؛ بنابراین می‌توان اذعان داشت که خاستگاه این دست‌نوشته، ایران و دیدگاه‌های دیگر نادرست است. 
واژه‌های کلیدی: التریاق، جالینوس، ایران، جزیره، موصل، مکتب بغداد.
متن کامل [PDF 2681 kb]   (685 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1400/3/24 | پذیرش: 1400/8/27 | انتشار: 1401/6/10
فهرست منابع
1. - امینی، فرهاد، (1399). سفالگری و سفال در ایران و همدان (دورۀ اسلامی). دانش‌نامۀ استان همدان، پیوست اول: شناخت‌نامه (45)، چاپ اول، تهران: نشر طلایی، به سفارش: حوزه هنری استان همدان.
2. - وارد، ریچل، (1384). فلزکاری اسلامی. ترجمۀ مهناز شایسته‌فر، تهران: مؤسسه مطالعات هنر اسلامی.
4. - Al-Khamis, U., (1990). “The Iconography of Early Islamic Lusterware from Mesopotamia: New Considerations”. Muqarnas, 7: 109-118.
5. - Amini, F., (2019). Pottery in Iran and Hamedan (Islamic period). Encyclopedia of Hamedan province. Appendix A, Acknowledgment (45), First edition: Tehran, Talaei Publication, Commissioned by: Hamedan Art District.
6. - Azarpay, G. & Kilmer, A. D., (1978). “The Eclipse Dragon on an Arabic Frontispiece-Miniature”. Journal of the American Oriental Society, 98 (4): 363-374.
7. - Baer, E., (1973/74). “The Nisan Tasi: A Study in Persian–Mongol Metal Ware”. Kunst Des Orients, 9 (1/2): 1-46.
8. - Ettinghausen, R., (1935). “Important Pieces of Persian Pottery in London Collections”. Arts Islamica, 2 (1).
9. - Grube, E. J., (1965). “The Art of Islamic Pottery”. The Metropolitan Museum of Art Bulletin. New Series, 23 (6): 209-228.
10. - Komaroff, L., (1994). “Paintings in Silver and Gold: The Decoration of Persian Metalwork and its Relationship to Manuscript Illustration”. Studies in the Decorative Arts, 2 (1): 2-34.
11. - Hartner, W., (1938). “The Pseudoplanetary Nodes of The Moon's Orbit in Hindu and Islamic Iconographies”. Ars Islamica, 5 (2): 112-154.
12. - Melikian-Chirvâni, A. S., (1967). “Trois Manuscrits De L'iran Seldjoukide”. Arts Asiatiques, 16: 3-51.
13. - Nassar, N., (1985). “Saljuq or Byzantine: Tow Related Styles of Jaziran Miniature”. In: Art of Syrian and Jazira1100-1250و Ed. by: Julian Raby, Oxford University: 85-95.
14. - Pancaroǧlu, O., (2001). “Illustrations of the Kitāb Al-Diryāq”. Muqarnas, 18: 155-172.
15. - Pope, A. U. & Ackerman, P., (1977). A Survey of Persian Art. Vol. Ix, Tehran: Sroush.
16. - Rice, D. S., (1953). “The Aghānī Miniatures and Religious Painting in Islam”. The Burlington Magazine, 95 (601): 128-135.
17. - Rice, D. S., (1958). “Studies in Islamic Metal Work-Vi”. Bulletin of The School of Oriental And African Studies, University of London, 21 (1/3): 225-253.
18. - Ward, R., (1985). “Evidence for School of Painting at the Arthuqid Court”. In: Art of Syrian and Jazira 1100-1250, Ed. by: Julian Raby, Oxford University: 69-84.
19. Ward, R., (2004). Islamic metalwork. Translated by: Mahnaz Shaistafar, Tehran: Institute of Islamic Art Studies.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.