سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )
سال 6 شماره 22 صفحات 349-329 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Yousefvand Y. (2023). Nomadic Road of Khalilābad-Nomkol: A nomadic Road from Safavid Period in East of Lorestan (Aligudarz County). Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 12 doi:10.30699/PJAS.6.22.329
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-674-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-674-fa.html
یوسفوند یونس.(1401). ایلراهِ خلیلآباد-نومکول: ایلراهی از دورۀ صفوی در شرق لرستان (شهرستان الیگودرز) مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (22) :349-329 10.30699/PJAS.6.22.329
استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایران ، Yousofvand.y@Lu.ac.ir
چکیده: (3013 مشاهده)
شهرستان الیگودرز ازجمله مناطق سردسیری واقعدر شرق استان لرستان است. وجود مراتع سرسبز، ارتفاع زیاد، منابع آبی فراوان در الیگودرز و همجواری این منطقه با دشت خوزستان، بستری مناسب برای شکلگیری زندگی کوچنشینی در این منطقه را فراهم کرده است. از دوران پیشازتاریخ تاکنون این منطقه بهوسیلۀ تعدادی ایلراه به مناطق پست شمال خوزستان متصل میشده است. یکی از این ایلراهها، ایلراه موسوم به «خلیلآباد/ نومکول» است که از یک مسیر سختگذر در حاشیۀ رودخانههای خروشان «بختیاری» و «سرخاو» عبور میکند. این ایلراه در دوران متأخر اسلامی عمدتاً مورداستفاده طوایفی از شاخۀ چهارلنگ ایل بختیاری بوده است که ییلاق را در بخش شمالشرق لرستان، یعنی در الیگودرز و ازنا و در دامنههای اشترانکوه و قالیکوه، و قشلاق را در سردشت، لالی و اطراف دزفول میگذراندند. باتوجه به اینکه این جاده و آثار مسیر آن تاکنون مطالعه و معرفی نشده است، انجام پژوهشی مستقل برای شناسایی و معرفی آنها لازم و ضروری بود. هدف پژوهش حاضر آن است که با اتکاء بر شواهد باستانشناسی حاصل از بازدیدهای میدانی، ضمن معرفی این ایلراه و آثار موجود در مسیر آن، تاریخ شکلگیری این ایلراه و تأسیسات مرتبط با آن را مورد ارزیابی و تحلیل قرار دهد. پرسش اصلی پژوهش این است که، چه شواهد باستانشناختی از این ایلراه باقیمانده است و کیفیت آثار باقیمانده چگونه است؟ یافتههای پژوهش ازطریق بازدید میدانی فراهم آمده است. در نتیجۀ این بررسی چهار پل، بخش زیادی از جادۀ سنگفرش، یک گورستان و یک کتیبه شناسایی شد که مطالعۀ آنها نشان میدهند این جادۀ سنگفرش و مجموعۀ آثار مسیر آن در دورۀ صفویه با حمایت سران طوایف چهارلنگ ایل بختیاری درراستای تسهیل کوچ فصلی عشایر ساخته شده است.
شمارهی مقاله: 12
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1400/10/14 | پذیرش: 1401/3/1 | انتشار: 1401/12/1
دریافت: 1400/10/14 | پذیرش: 1401/3/1 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - ایزدپناه، حمید، (1350). آثار باستانی و تاریخی لرستان. جلد 2، تهران: مؤسسۀ انتشاراتی آگاه.
2. - سپیدنامه، حسین، (1390). «شناسایی راههای اصلی ارتباطی کهگیلویهوبویراحمد با استانهای همجوار از سدۀ پنجم هـ.ق. تا پایان دورۀ قاجار (براساس بررسی و مطالعۀ پلها و کاروانسراها). پایاننامۀ کارشناسی ارشد باستانشناسی، دانشگاه هنر اصفهان(منتشر نشده).
3. - شیشهگر، آرمان، (1384). «گزارش کاوش محوطۀ سُرخدُم لَکی، کوهدشت لرستان؛ فصل دوم-ششم». تهران: انتشارات پژوهشکدۀ باستانشناسی، معاونت پژوهشی سازمان میراثفرهنگی و گردشگری کشور.
4. - صفاییزاده، امین، (1391). «گزارش مستندنگاری پلهای تاریخی استان لرستان». خرمآباد: مرکز اسناد اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان لرستان (منتشرنشده).
5. - عادلی، جلال، (1384). «گزارش بررسی باستانشناسی حوضۀ سد بختیاری». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستانشناسی (منتشرنشده)
6. - یوسفوند، یونس، (1398). «تحلیل سازمان فضایی بناهای بینراهی مسیرهای اصلی ارتباطی استان لرستان با مناطق همجوار در دوران اسلامی بنابر دیدگاه باستانشناسی». رسالۀ دکتری باستانشناسی دانشگاه تربیتمدرس (منتشرنشده).
8. - Abdi, K, (2002). “Strategies of herding: Pastoralism in the middle Chalcolithic period of the West Central Zagros Mountains”. PhD dissertation, University of Chicago.
9. - Adeli, J., (1384). Report of the Archaeological survey of Bakhtiari dam area. Publications of the Archeological Research Institute.
10. - Amanolahiy Baharvand, S., (1367). Kochneshini dar Iran, Pajoheshi dar bareyeh ashayer va eilat. Tehran: Agah (in Persian).
11. - Bernbeck, R., (2004). “Iran in the Neolithic”. In: Persiens antike parcht: Katalog der Ausstellung des Deatscher Bergbau-Mueum Bochum, Stollner, Th., Rainers Slotta, and Abdolrasool Vatandoost, Bochum, Ed.: 140-147.
12. - Hole, F., (1974). “Tape Tulaʼi, an Early Campsite in Khuzistan, Iran”. Palorient, 2: 219-242.
13. - Izadpanah. H., (1350). Asar Bastani va Tarikhy Lorestan. Vol 2. Tehran: Agah, (in Persian).
14. - Mortensen, I. D. & Nicolaisen, I., (1993). Nomads of Luristan: History, Material Culture and Pastoralism in Western Iran. London: Thames and Hudson.
15. - Mortensen, P., (1974a). “A survey of Early Prehistoric Sites in the Hulailan Valley in Lorestan”. Proceeding of the 2nd Annual Symposium on Archaeological Research in Iran, 2: 34-52, Tehran: Iranian Center for Archaeological research.
16. - Mortensen, P., (1964). “Additional Remarks on the Chronology of Early Village farming Communities in the Zagros Area”. Sumer, 20: 28-36.
17. - Mortensen, P., (1972). Seasonal camps and Early Villages in the Zagros, in Man, Settlement and Urbanism. ed. P. Ucko, R. tringham, and G. W. Dimbleby, London: Duckworth.
18. - Safaizadeh, A., (1391). “Documentary report of historical bridges of Lorestan province”. Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Documentation Center of Lorestan Province, (in Persian)..
19. - Shishegar, A., (1384). “Report of the 7th chapter of Surkh Dom Laki’s excavation, Kohdasht Lorestan”. Lorestan cultural heritage documentation center, (in Persian).
20. - Shishegar, A., (1384). Report of the second-sixth chapter of Surkh Dom Laki’s excavation. Publications of the Archeological Research Institute, Research Assistant of the Cultural Heritage and Tourism Organization of the country, Tehran, (in Persian).
21. - Yosofvand, Y. & Nistani, J., (1389). “The communication routes of the western part of Lorestan province during the Sassanid period and the early Islamic centuries (with an emphasis on the spring routes)”. Quarterly Journal of Islamic and Iranian History of Al-Zahra University, 44: 207-179, (in Persian).
22. - Yousofvand, Y. & Niestani, J., (2022). “The cobblestone road of MiroRah: Evidence from the late sassanianid and early Islamic centuries’ road-building in western Iran (Lorestan province)”. Iranica Antiqua, 56: 245-259, (in Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |