سال 8، شماره 29 - ( 10-1403 )
سال 8 شماره 29 صفحات 152-129 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Tahmasebi F, Rezaloo R, Maroufi Aghdam E, Sarhadi L. (2024). “Clay processing Building” in Yelsuie Germi Castle, an Unknown Structure from the Middle Ages of Islam. Parseh J Archaeol Stud. 8(29), 129-152. doi:10.22034/PJAS.8.29.129
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-630-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-630-fa.html
طهماسبی فریبرز، رضالو رضا، معروفیاقدم اسماعیل، سرحدی لیلا.(1403). «بنای فرآوری گِل رُس» در قلعۀ یلسویی گِرمی، ساختاری ناشناخته از قرون میانی اسلام مطالعات باستانشناسی پارسه 8 (29) :152-129 10.22034/PJAS.8.29.129
فریبرز طهماسبی1 
، رضا رضالو*2 ، اسماعیل معروفیاقدم3 ، لیلا سرحدی1
، رضا رضالو*2 ، اسماعیل معروفیاقدم3 ، لیلا سرحدی1
1- دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوماجتماعی، دانشگاه محققاردبیلی، اردبیل، ایران.
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوماجتماعی، دانشگاه محققاردبیلی، اردبیل، ایران (نویسندۀ مسئول) ،Reza_rezaloo@yahoo.com
3- دکتری باستانشناسی، اداره کل آموزش و پرورش شهرستان بوکان، آذربایجان غربی، ایران.
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوماجتماعی، دانشگاه محققاردبیلی، اردبیل، ایران (نویسندۀ مسئول) ،
3- دکتری باستانشناسی، اداره کل آموزش و پرورش شهرستان بوکان، آذربایجان غربی، ایران.
چکیده: (1039 مشاهده)
با کاوشهای باستانشناختی در قلعۀ یلسویی گِرمی، یافتههای فرهنگی بسیار غنی و مدارک ارزشمندی شناسایی گشت که در تحلیل و بررسی دقیق این محوطه میتواند نقش مهمی ایفا کند. یکی از این آثار شاخص، ساختاری ناشناخته با معماری و عناصر ساختمانی پیچیدهای است که در دامنۀ قلعه و در نزدیکی رودخانۀ سمبورچای قرار گرفته است. این ساختمان دارای بخشها و فضاهای چهار گوشی بوده که حضور مسیرهای هدایت آب به درون بنا برروی دیوارها و کانالهای خروجی آب در قسمت کف آن، بر اهمیت ساختمان افزوده است. در اینراستا، پژوهش پیشِرو به شیوۀ تاریخی - تحلیلی و براساس مطالعات میدانی و بررسی اسناد کتابخانهای، با هدف شناسایی و ارزیابی کارکرد اصلی بنا و معرفی کامل آن، بهدنبال یافتن پاسخی منطقی برای پرسشهای پژوهش است: کاربری ساختمان ناشناخته قلعۀ یلسویی چه بوده است؟ ساختمان ناشناختۀ قلعۀ یلسویی متعلق به چه دورانی است؟ مطالعات صورتگرفته نشان میدهد که بنای مذکور با توجه به حضور حوضچهها و مسیرهای هدایت آبی وروردی و خروجی، در ارتباط با کاربری آبی بوده است؛ بنابراین بهنظر میرسد که سازندگان این بنای آجری، از آن برای تهیه و فرآوری گِل رُس بهره بردهاند و برهمیناساس از سوی نگارندگان، نام «بنای فرآوری گِل رُس» بدان اطلاق گشته است؛ از طرف دیگر بررسی سفالینههای بهدست آمده از درون فضاهای مختلف این بنا و مقایسۀ آن با سایر محوطههای دیگر، مؤید تعلق این ساختمان به قرون میانۀ اسلامی و دورۀ سلجوقی است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1401/6/16 | پذیرش: 1401/9/13 | انتشار: 1403/10/1
دریافت: 1401/6/16 | پذیرش: 1401/9/13 | انتشار: 1403/10/1
فهرست منابع
1. - امیرحاجلو، سعید؛ و سقایی، سارا، (1397). «گسترش و تنوع گونههای سفال دوران اسلامی در سکونتگاههای دشت نرماشیر کرمان». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 19 (8): 207 - 226. https://doi.org/10.22084/NBSH.2019.17433.1823
2. - امیرحاجلو، سعید؛ و صدیقیان، حسین، (1399). «مطالعۀ باستانشناختی سفالهای دوران اسلامی محوطۀ قلعهسنگ، شهر قدیم سیرجان». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 25 (10): 155- 180. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.18449.1896
3. - بلمکی، بهزاد؛ و مترجم، عباس، (1388). «بررسی باستانشناختی شهرستان بهار». آرشیو اداره کل میراثفرهنگی استان همدان، (منتشر نشده).
4. - چوبک، حمیده، (1391)، «سفالینههای دورۀ اسلامی شهر کهن جیرفت». مطالعات باستانشناسی، 4 (1): 83-112. https://doi.org/10.22059/jarcs.2012.35377
5. - حسینی، سیدهاشم؛ رضالو، رضا؛ و آیرملو، یحیی، (1394). «مطالعۀ تطبیقی-تحلیلی نقوش سفالینههای آقکند با نقوش منسوجات قرنهای چهارم تا ششم هجریقمری». مطالعات تطبیقی هنر، 6 (11): 115-129. DOR: 20.1001.1.23453842.1395.6.11.6.9
6. - خدادوست، جواد؛ موسویحاجی، رسول؛ تقوی، عابد؛ و پورعلییاری، شهین، (1396). «بررسی و مطالعۀ تحلیلی سفالینههای محوطۀ مالین، شهرستان باخرز (خراسان رضوی)». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 13 (7): 157 -172 . https://doi.org/10.22084/NBSH.2017.6934.1289
7. - دژمخوی، مریم، (1386)، «نظری اجمالی به سفال قالبزده عصر سلجوقی». باستانپژوهی، 9 (15): 27 - 31.
8. - رضانژاد، حسین، (1380). «شناخت و معرفی سفالهای ارگ تابران توس». پایاننامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه تهران، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، تهران، (منتشر نشده).
9. - رنجبران، محمدرحیم، (1391). «گزارش نهایی فصل اول و دوم، دور چهارم کاوشهای باستانشناسی تپه هگمتانه». اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان همدان، (منتشر نشده).
10. - رهبر، مهدی، (1391). «گزارش سومین فصل گمانهزنی در نهاوند بهمنظور شناسایی معبد لائودیسه». آرشیو اداره کل میراثفرهنگی استان همدان، (منتشر نشده).
11. - زنداقطاعی، نادیا؛ و رازانی، مهدی، (1393). «ساختارشناسی و فنشناسی سفالینههای بدون لعاب قالبی از شهر دقیانوس متعلق به دورۀ سلجوقی». مجموعه مقالات همایش حفاظت و مرمت اشیای تاریخی - فرهنگی و تزئینات وابسته به معماری، پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت، اسفند: 1- 12.
12. - شراهی، اسماعیل؛ و صدیقیان، حسین، (1398). «مطالعه باستانشناسی سفالهای قرون میانی اسلامی دستکند زیرزمینی تهیق خمین». مطالعات باستانشناسی پارسه، 8 (3): 141- 158. https://doi.org/10.30699/PJAS.3.8.141
13. - کریمی، فاطمه؛ و کیانی، محمدیوسف، (1364). هنر سفالگری دورۀ اسلامی. چاپ اول، تهران: وزارت ارشاد اسلامی،
14. - محمدی، مریم؛ و شعبانی، محمد، (1395). «معرفی و تحلیل سفالینههای دوران اسلامی محوطۀ زینوآباد-بهار همدان». پژوهشهای باستانشناسی، 11 (6): 135-150. https://doi.org/10.22084/NBSH.2016.1744
15. - مهجور، فیروز؛ و صدیقیان، حسین، (1388). «بررسی سفالهای اسلامی محوطۀ مشکین تپه پرندک در استان مرکزی». مجله پیام باستانشناس، 3 (12): 105- 120.
16. - نیکگفتار، احمد، (1391). «گزارش فصل پنجم شهر تاریخی بلقیس اسفراین». آرشیو پایگاه شهر بلقیس، اسفراین، (منتشر نشده).
17. - همتیازندریانی، اسماعیل؛ خاکسار، علی؛ و شعبانی، محمد، (1394). «بررسی و تحلیل سفالهای دورۀ اسلامی مجموعه معماری دستکند زیرزمینی سامن ملایر». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 13 (7): 189-206. https://doi.org/10.22084/NBSH.2017.6622.1275
18. - ولایتی، رحیم، (1396)، «گزارش کاوش و گمانهزنی بهمنظور تعیین عرصه و حریم شهر تاریخی اوجان». آذربایجان شرقی، (منتشر نشده).
20. - Amir Hajloo, S. & Saghaei, S., (2018). “Development and diversity of pottery species of the Islamic era in the settlements of Narmashir plain in Kerman”. Archaeological Research, 19 (8): 207 – 226. https://doi.org/10.22084/NBSH.2019.17433.1823 (In Persian)
21. - Amir Hajloo, S. & Sidighiyan, H., (2020). “Archaeological study of pottery of the Islamic period in Qala-e-Sang area. Old city of Sirjan”. Archaeological Research, 25 (10): 155- 180. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.18449.1896 (In Persian)
22. - Belmaki, B. & Motarjem, A., (2009). “Archaeological study of Bahar city”. Archive of the General Directorate of Cultural Heritage of Hamadan Province. (Unpublished), (In Persian)
23. - Chubak, H., (2012). “Islamic pottery of ancient city of Jiroft”. Archaeological studies, 4 (1): 83 – 112. https://doi.org/10.22059/jarcs.2012.35377 (In Persian)
24. - Dezhmkhuie, M., (2007). “A brief look at the molded pottery of the Seljuk era”. Bastan Pazhohi, 19 (15): 27 – 31(In Persian)
25. - Hemmati Azandariani, E., Khaksar, A. & Shabani, M., (2015). “Studying and Analyzing the Islamic Potteries from Underground Troglodytic Architecture Complex at Samen, Malayer”. Archaeological Research, 13 (7): 189-206 (In Persian)
26. - Hosseini, S. H., Rezaloo, R. & Ayramlu, Y., (2016). “A Comparative- Analytical Study of Pottery Patterns of Aghkand with the Textile Patterns of 4th-6th Centuries AH”. Motaleate-e Tatbighi-e Honar, 6 (11): 115 -129. DOR: 20.1001.1.23453842.1395.6.11.6.9 (In Persian)
27. - Karimi, F. & Kiani, M. Y., (1985). The Art of Pottery of the Islamic Period. First Edition, Tehran: Ministry of Islamic Guidance Printing House. (In Persian)
28. - Khodadoost, J., Mousavi Haji, R., Taghavi. A. & Pourali Yari, S., (2015). “An Analytical Study of the Pottery at the Malin Site (Bakharz)”. Archaeological Research of Iran, 13 (7): 157 – 172. https://doi.org/10.22084/NBSH.2017.6934.1289 (In Persian)
29. - Mahjoor, F. & Siddiqian, H., (2009). “Study of Islamic pottery in Meshkintapeh area of Parandak in Markazi province”. Payam – Bastanshenas, 12: 105 – 120. (In Persian)
30. - Mohammadi, M. & Shabani, M., (2016). “Introduction and analysis of pottery of the Islamic era in Zinoabad – Bahar erea of Hamadan”. Archaeological research, 11(6): 135 – 150. https://doi.org/10.22084/NBSH.2016.1744 (In Persian)
31. - Nick Goftar, A., (2012). “Report of the fifth chapter of the historical city of Belqis Esfarayen”. Archive of Belqis city base, Esfarayen, (Unpublished). (In Persian)
32. - Rahbar, M., (2012). “Report of the third chapter of speculation in Nahavand in order to identify the Laodicean temple”. Archive of the General Directorate of Cultural Heritage of Hamadan Province, (Unpublished). (In Persian)
33. - Ranjbaran, M. R., (2012). “The final report of the first and second chapters, the fourth round of archaeological excavations in Hegmataneh Hill. General Directorate of Cultural Heritage”. Handicrafts and Tourism of Hamadan Province, (Unpublished). (In Persian)
34. - Rezanejad, H., (2001). “Recognition and introduction of Tabaran Toos citadel pottery”. Master Thesis, University of Tehran. Faculty of Literature and Humanities. Tehran, (Unpublished). (In Persian)
35. - Schnyder, R., (1991). “Mediaveal incised and carved wares from north west iran”. in the Art of Iran and Anatolia: 85 – 94
36. - Sharahi, E. & Sedighiyan, H., (2019). “Archaeological study of medieval Islamic pottery in the underground part of Tahiq Khomeini”. Parseh Journal of Archaeological Studies, 8 (3): 151-14. https://doi.org/10.30699/PJAS.3.8.141 (In Persian)
37. - Soustiel, J., (1985). La Ceremique Islamique. Fribourg, Office du livre.
38. - Treptow, T., (2007). Daily life ornamented the mediaeval Persian city of Reyy. Chicago, The oriental institute museum of the University of Chicag.
39. - Velayati, R., (2017). “Exploration and speculation report to determine the area and privacy of the historic city of Ojan”. East Azerbaijan, (Unpublished). (In Persian)
40. - Wilkinson, C. K., (1973). Nishapur: Pottery of the early Islamic period. New York, The Metropolitan Museum of art.
41. - Zandagtaei, N. & Razani, M., (2014). “Structure and technology of unglazed pottery from the city of Decianus belonging to the Seljuk period”. Proceedings of the Conference on the Preservation and Restoration of Historical-Cultural Objects and Decorations Related to Architecture Restoration: 1- 12 (In Persian)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |