logo
سال 5، شماره 15 - ( 3-1400 )                   سال 5 شماره 15 صفحات 247-229 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.5.15.229
‎ 20.1001.1.26455048.1400.5.15.2.0

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ghasempour-Nobijari A, Seyyed M, Vasei A. (2021). A Study of the Political Relations of the Deccan Royal System with the Safavid Government (With Emphasis on the Role of Shah Taher, Iranian Bureaucrat). Parseh J Archaeol Stud. 5(15), 229-247. doi:10.30699/PJAS.5.15.229
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-447-fa.html
قاسم‌پورنوبیجاری علیرضا، سید محمود، واسعی علیرضا.(1400). بررسی روابط سیاسی نظام‌شاهیان دکن با دولت صفویه (با تأکید بر نقش شاه‌طاهر دیوانسالار ایرانی) مطالعات باستان‌شناسی پارسه 5 (15) :247-229 10.30699/PJAS.5.15.229

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-447-fa.html

بررسی روابط سیاسی نظام‌شاهیان دکن با دولت صفویه (با تأکید بر نقش شاه‌طاهر دیوانسالار ایرانی)
علیرضا قاسم‌پورنوبیجاری*1 ، محمود سید2 ، علیرضا واسعی3
1- دانشجوی دکتری تاریخ اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران. ، aghasempoor45@yahoo.com
2- استادیار گروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران
3- دانشیار هنر و تمدن اسلامی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، تهران، ایران.
چکیده:   (3742 مشاهده)
در زمان حکومت صفویه مذهب تشیع در شبه‌جزیرۀ دکن گسترس یافت و برخی از سلاطین آن منطقه به‌دلیل اشتراک مذهب روابط سیاسی خوبی با دولت صفویه برقرار کردند. مهاجرت شیعیان ایرانی به دکن از نیمۀ قرن هشتم هجری‌قمری افزایش چشمگیری داشت و در قرن دهم و یازدهم هجری‌قمری به اوج خود رسید. یکی از مهاجرانی که نقش تعیین‌کننده‌ای در تحکیم روابط سیاسی نظام شاهیان با دولت صفویه داشت، «شاه‌طاهر» بود. هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش شاه‌طاهر و عوامل این ارتباط و تأثیر و تأثرات آن در دو دولت است. نگارندگان با روش توصیفی-تحلیلی و گردآوری اطلاعات به‌روش پژوهشی و کتابخانه‌ای می‌کوشند تا نقش شاه‌طاهر را در رواج مذهب تشیع و تحکیم روابط سیاسی بین دو دولت تبیین کنند. پرسش مهمی که در این تحقیق عنوان می‌شود این است که دیوانسالاران ایرانی از جمله شاه‌طاهر چه نقشی در تحکیم روابط نظام‌شاهیان با دولت صفویه داشتند؟ اگرچه نظام شاهیان در ابتدا برخلاف عادل‌شاهیان و قطب‌شاهیان ارتباطی با ایران و خاندان صفویه نداشتند و درواقع از مهاجران ایرانی که به جنوب هند مهاجرت کردند، نبودند؛ اما با وجود این‌ مهاجرت شاه‌طاهر باعث ایجاد و توسعۀ روابط سیاسی و فرهنگی آن‌ها با صفویه شد. اگرچه دولت نظام‌شاهی نسبت به دیگر دولت‌های شیعه‌مذهب جنوب هند با تأخیر قابل‌توجهی به مذهب تشیع گروید، اما طرز تلقی آنان از تشیع به صفویان نزدیک‌تر بود و همین نکته موجب ارتباط خاص حکومت صفوی در دورۀ شاه‌طهماسب با حکومت نظام‌شاهی گشت. بنابراین می‌توان گفت که عامل مذهب نقش کلیدی در تحکیم روابط صفویه با نظام شاهیان ایفا می‌کرد و سبب‌ساز این نزدیکی مذهبی، دیوان‌سالار ایرانی شاه‌طاهر بود. درواقع مهاجرت دیوان‌سالاران ایرانی به جنوب هند سبب گسترش تشیع در این منطقه شد و شاه‌طاهر نیز با تأثیرگذاری بر پادشاه نظام شاهیان سبب رسمی شدن مذهب تشیع در این منطقه و آغاز تحکیم روابط میان صفویه و نظام‌شاهیان شد.
واژه‌های کلیدی: تشیّع، شاه‌طاهر، صفویه، نظام شاهیان، شبه‌جزیرۀ دکن.
متن کامل [PDF 647 kb]   (928 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1399/8/18 | پذیرش: 1399/9/11 | انتشار: 1400/2/10
فهرست منابع
1. - اطهر‌رضوی، عباس، (1376). شیعه در هند. واحد ترجمۀ مرکز مطالعات و تحقیقات اسلامی، قم: نشر دفتر تبلیغات اسلامی.
2. - افوشته‌ای‌نطنزی، محمد بن هدایت‌الله، (1356). نقاوهالآثار فی ذکر الاخیار فی تاریخ الصفویه. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
3. - آقابزرگ تهرانی، محمدمحسن، ( 1403ه‍.ق.). الذریعه الی‌تصانیف الشیعه. جلد 2، بیروت: دارالاضوا.
4. - الاسلام، ریاض، (1373). تاریخ روابط ایران و هند در دورۀ صفویه و افشاریه. ترجمۀ محمدباقر آرام و عباسقلی غفاری‌فرد، تهران: انتشارات امیرکبیر.
5. - انصاری‌کازرونی، ابوالقاسم بن ابی حامد، (1386). سلم‌السموات. تصحیح: عبدالله نورانی، تهران: نشر میراث مکتوب.
6. - باسورث، کلیفورد ادموند، (1381). سلسله‌های اسلامی جدید. ترجمۀ بدره‌ای، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران
7. - بختیاری (سرداراسعد)، علیقلی، (1333). تاریخ بختیاری. چاپ سنگی.
8. - بداؤنی، عبدالقادر، (1380). منتخب التواریخ. جلد 1. مصحح: مولوی احمد‌علی صاحب، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
9. - بهادر، امیرالملک سید محمدصدیق حسن‌خان، (1386). تذکرۀ شمع انجمن. یزد: انتشارات دانشگاه یزد.
10. - بی‌نام، (1370). عالم‌آرای شاه‌طهماسب؛ زندگی داستانی دومین پادشاه دورۀ صفوی. به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: انتشارات دنیای کتاب.
11. - حجتی، حمیده، (1375). برهان دوم نظام‌شاه، دانشنامۀ ادب فارسی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ.
12. - حسنی، عبدالحی، (1962م.). نزهه‌الخواطر بهجه المسامع و النواظر. جلد 3، حیدرآباد دکن: مطبعه مجلس دایره‌المعارف عثمانیه.
13. - حسینی، خورشاه بن قباد، (1379). تاریخ ایلچی نظام‌شاه. مصحح: محمدرضا نصیری و کوییچی هانه دا، تهران: انجمن اثار و مفاخر فرهنگی.
14. - خافی‌خان، محمدهاشم، (1925 م.). منتخب‌اللباب. مصحح: سرولزلی هیگ، کلکته: بی‌نا.
15. - درخشان، مهدی، (1341). بزرگان و سخن سرایان همدان. تهران: نشر آیین‌نو.
16. - دلیر، نیره؛ و سهراب‌زاده، خدیجه، (1394). «جستاری در تغییر مذهب نظام‌شاهیان دکن؛ بازخوانی روایت تاریخی». فصلنامۀ تاریخ اسلام. سال 5، شمارۀ 17، صص: 130-107.
17. - زبیری، محمد‌ابراهیم، (1223). تاریخ بیجاپور مسمی‌له بساتین السلاطین. حیدرآباد: مطبع سبدی.
18. - سیوری، راجر، (1384). ایران عصر صفوی. ترجمۀ کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز.
19. - شاملویی، حبیب‌الله، (1370). جغرافیای کامل جهان. تهران: بنیاد.
20. - شفیق، لچهن‌نرائن، (1977م.). شام غریبان. مصحح: محمد اکبرالدین صدیقی، کراچی: انجمن ترقی اردو.
21. - شوشتری، قاضی نورالله، (1377). مجالس‌المؤمنین. جلد 2، قم: انتشارات اسلامیه.
22. - شیخ‌عطار، علیرضا، (1381). دین و سیاست، مورد هند. تهران: نشر وزارت امورخارجه.
23. - صادقی‌علوی، محمود، (1397). «تأثیر حکومت‌های شیعی‌مذهب دکن در گرایش به تشیّع در این منطقه». مجلۀ شیعه‌پژوهی، سال 4، شمارۀ 14، بهار و تابستان، صص: 104-87.
24. - صادقی‌علوی، محمود، (1396). تاریخ اسلام در شبه‌قاره هند. تهران: دانشگاه پیام نور.
25. - صدر‌الافاضل، مرتضی، (1374). مطلع‌الانوار «احوال دانشوران شیعه پاکستان و هند». ترجمۀ محمد هاشم، مشهد: آستان قدس رضوی.
26. - صفا، ذبیح‌الله، (1373). تاریخ ادبیات در ایران. جلد 2، تهران: انتشارات فردوسی.
27. - صفوی، سام‌میرزا، (1389). تذکرۀ تحفۀ سامی. مصحح: رکن‌الدین همایونفر، تهران: انتشارات سامی.
28. - طباطبا، سیدعلی، (1355). برهان مآثر. حیدرآباد: مطبع جامعه دهلی.
29. - عظیم‌آبادی، حسین قلی‌خان، (1983م.). تذکرۀ نشتر عشق. جلد 3، تهران: نشر دانش.
30. - غفاری‌فرد، عباسعلی، (1386). «روابط صفویه و نظام‌شاهیان دکن». فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی. شمارۀ 31، صص: 14-1.
31. - فرشته، محمد بن قاسم، (1388). تاریخ فرشته. جلد 1 و 2. مصحح محمدرضا نصیری، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
32. - قبادالحسینی، خورشاه، (1379). تاریخ ایلچی نظام‌شاه. مصحح، تحشیه و اضافات: محمدرضا نصیری و گوئیچی هانه‌دا، تهران: انجمن آثار و مفاخر ایران.
33. - قریب، قاسم، (1397). «عوامل مؤثر بر روابط صفویان بر گورکانیان». فصلنامۀ تاریخ روابط خارجی، سال 19. شمارۀ 74. صص: 21-17.
34. - قزوینی، ابوالحسن، (1367). فوایدالصفویه. محقق: مریم میراحمدی، تهران: مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
35. - کنبو، محمدصالح، (1967م). عمل صالح، شاه‌جهان نامه. جلد 1، مصحح: وحید قریشی، لاهور: مجلس ترقی ادب.
36. - گوپاموی، محمد قدرت‌الله، (1336). تذکرۀ نتایج الافکار. بمبئی: انتشارات اردشیر بنشاهی.
37. - لوفت، پاول، (1380). ایران در عهد شاه عباس دوم. ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امورخارجه.
38. - معصومی، محسن، (1384). «نخستین نشانه‌های ظهور تشیّع در دکن». مجلۀ علوم انسانی دانشگاه الزهرا، شمارۀ 53، صص: 162-143.
39. - معصومی، محسن؛ و اصغری، فاطمه، (1397). «پیامدهای ممهاجرت شیعیان ایرانی به دربار حکومت‌های شیعی دکن (قطب‌شاهیان، عادل‌شاهیان، نظام‌شاهیان):. پژوهشنامۀ تاریخ تمدن اسلامی، شمارۀ 51، صص: 115-99.
40. - منشی، اسکندربیک، (1382). عالم آرای عباسی. جلد 2، مصحح: محمداسماعیل رضوانی، تهران: نشر دنیای کتاب.
41. - منشی‌قزوینی، بوداق، (1378). جواهر‌الاخبار. مصحح و تعلیقات: محسن بهرام‌نژاد، تهران: مرکز نشر میراث مکتوب.
42. - نجاتی‌حسینی، راضیه، (1393). بررسی جایگاه ایرانیان شیعه در عرصۀ علم و سیاست هندوستان از سدۀ 90 تا 12 قم. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیه قم.
43. - نفیسی، سعید، (1363). تاریخ نظم و نثر در ایران و در زبان فارسی تا پایان قرن دهم هجری. جلد 1، تهران: انتشارات فروغی.
44. - نوائی، عبدالحسین، (1386). شاه عباس؛ مجموعۀ اسناد و مکاتبات تاریخی همراه با یادداشت‌های تفصیلی. جلد 3، تهران: انتشارات زرین.
45. - نویدی، داریوش، (1386). تغییرات اجتماعی اقتصادی در عصر صفوی. ترجمۀ هاشم آغاجری، تهران: نشر نی.
46. - وحید‌قزوینی، محمدطاهر بن حسین، (1383). جهان آرای عباسی (عباس‌نامه). مصحح و تعلیقات: سعید میرمحمدصادق، تهران: پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.