سال 9، شماره 34 - ( 12-1404 )
سال 9 شماره 34 صفحات 407-383 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Esfandiari A. (2026). Contexts of Extracting Criteria in Traditional Arts Based on Holistic Viewpoint. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(34), 383-407. doi:10.61882/PJAS.1319.909.1
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1319-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1319-fa.html
اسفندیاری آپهنا.(1404). بسترهای استخراج سنجهها در هنرهای سنتی برمبنای رویکرد یکپارچهنگر (هولیستیک) مطالعات باستانشناسی پارسه 9 (34) :407-383 10.61882/PJAS.1319.909.1
استادیار گروه هنرهای سنتی، پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، تهران، ایران. ، apena_esfandiari@yahoo.com
چکیده: (168 مشاهده)
«سنجهها» استانداردها، هنجارها، اصول و معیار خاص هستند که از درون هنر سنتی اسلامی آفریده شده و همانند هنر غربی به عاریت گرفته نشدهاند. دو جنبه و ساحت در قواعد و مفاهیم سنجهها بهطور یکپارچه وجود دارد. بخشی از این اصول، به آداب و مبادی حکمی و متون اسلامی، آراستگی ظاهری و باطنی، بهجاآوردن آداب معنوی، اخلاقی و فضیلتهای انسانی مرتبط است و بخشی دیگر، صوری که به جنبههای فرمال آثار و اصول ترکیببندی، مرتبط است؛ یعنی توجه به جنبههای آفاقی و انفسی بهطور توأمان. هرچند که جنبههای فرمال نیز باید جلوههای ملموس و محسوس عوالم بالا باشند که بهصورت رمزوار، اثر هنری نشانهای از آن عوالم باشد. این موارد بهطورکلی در هنر سنتی برای ارزیابی و تفسیر آثار استفاده میشوند و هنرمندان در تولید آثار خود، ملزم به رعایت آنها هستند هدف کلی، استخراج موارد بالا از دیدگاه کلنگر و یکپارچهنگر از بالا به پایین و قیاسی و از کل به جزء است و شناسایی تمامی بسترهایی که سنجهها از درون و بطن آنها قابل استخراج هستند. جنبههای فرمال و آفاقی: کمّی، صوری، ملموس است و جنبههای غیرفرمال و انفسی: حِکمی، کیفی، محتوایی، غیرملموس و فضیلتی است. فرم یا جنبۀ ظاهری، منطبق با محتوا و معنایی است که از درون فرمِ مرتبط با آن، مستفاد میشود؛ همچنین تعریف و توصیف چندساحتۀ هنرهای سنتی که منجر به تقسیمبندی شود. موارد مذکور در پاسخ به این پرسش است که، زمینهها و بسترهایی که سنجهها از درون آنها قابل استخراج هستند، چگونه شناسایی میشوند؟ اهمیت پژوهش، کمک به درک لزوم یا عدم لزوم تاریخ هنرنگاری در حوزۀ هنر سنتی و استخراج میراث ناملموس از درون فرهنگ شفاهی و تبدیل به نوشتار است. ابزار گردآوری دادهها با رویکرد کتابخانهای، مصاحبه با استادان صاحبنظر در تهران است. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی است. یافتهها و نتایج پژوهش، دستیابی به بسترهایی با دو تقسیمبندی متفاوت در بطن جامعه و فرهنگ با زیرمجموعههای آنها است که با وابستگی به عوامل گوناگون، سنجهها و قواعد و اصول، با شناسایی آنها و از درون آنها در حد امکان استخراج میشوند و به یک تقسیمبندی نسبتاً جامعی درخصوص سنجهها میتوان رسید.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/9/12 | انتشار: 1405/2/6
دریافت: 1404/5/13 | پذیرش: 1404/9/12 | انتشار: 1405/2/6
فهرست منابع
1. - آژند، یعقوب، (1393). هفت اصل تزئینی هنر ایران. تهران: نشر پیکره
2. - ابن اخوه (محمد احمد قرشی)، (1360). آیین شهرداری در قرن هفتم. ترجمۀ جعفر شعار، چاپ دوم، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
3. - ابنبلخی، (1374). فارسنامۀ ابن بلخی. تصحیح: منصور رستگار فسایی، شیراز: بنیاد فارسشناسی
4. - احمدوند، عباس، (1388). «تأملی در آموزش و پژوهش جغرافیای تاریخی در ایران». تاریخ اسلام، 40: 41-64.
5. - ارجمند، مهدی، (1374). «زیبایی. قداست. دین». فصلنامه هنر، 28: 133-187.
6. - ایون، گرس، (1370). سفیر زیبا: سرگذشت و سفرنامۀ فرستادۀ فرانسه در دربار شاه سلطان حسین صفوی. ترجمه و توضیح: علیاصغر سعیدی، چاپ اول، تهران: انتشارات تهران.
7. - تتویقزوینی، قاضیاحمد، (1382). آصفخان. تاریخ الفی. تصحیح: غلامرضا طباطبایی مجد، جلد 5، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
8. - خانمحمدی، علیاکبر، (1371). شهرآشوبهای فارسی در باب بنایان و حرفههای وابسته. تهران: صفه.
9. - دژستان، نسترن؛ و فهیمی، هادی، (1402). «معرفی روانشناسی هولستیک(کلنگر): یک مدل نظری برای بررسی». دومین کنفرانس بینالمللی اسرار زندگی هولستیک با رویکرد علوم پزشکی، تغذیه و بهداشت روانی، https://civilica.com/doc/1762748
10. - داداشی، ایرج، (1403). «جزوه درسی حکمت هنر اسلامی، مبانی نظری هنر و صناعات سنتی». تقسیمبندی صناعات، دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر، تهران: دانشگاه هنر.
11. - دسیلوا فیگرئوا، دن گارسیا، (1363). سفرنامۀ دن گارسیا دسیلوا فیگرئوا. ترجمۀ غلامرضا سمیعی، تهران: نشرنو.
12. - ذکرگو، امیرحسین، (1381). «تأملاتی بنیادین در مطالعات تطبیقی هنر». فصلنامه هنر. 54: 163-173.
13. - سیاوش آبکناری، لیلا، (1401). «ارتباط کمالالدین بهزاد با طریقه نقشبندیه». پایاننامۀ کارشناسیارشد رشتۀ پژوهش هنر، استاد راهنما: ایرج داداشی، دانشگاه هنر، دانشکدۀ علوم نظری و مطالعات عالی هنر (منتشر نشده).
14. - شاردن، ژان، (1372). سفرنامۀ شاردن. ترجمۀ اقبال یغمایی، چاپ اول، جلد 2، تهران: توس.
15. - شریفزاده، سید عبدالمجید، (1387). «تربیت هنری و هنرهای سنتی». رشد آموزش هنر، 14: 14 - 17.
16. - شریفزاده، مجید، (1387). «رنگرزی». رشد آموزش هنر، 13: 3.
17. - مردانفرخ، (1322). شکند گمانیک ویچار (گزارش گمانشکن). برگردان به فارسی: صادق هدایت.
18. - صادقیبیک، افشار، (1372). قانونالصور: کتابآرایی در تمدن اسلامی. نجیب مایل هروی، آستان قدس رضوی.
19. - صراف، مرتضی، (1370). رسایل جوانمردان. معینی.
20. - عزیزینیا، حامد؛ و بهنامنیا، بیوک، (1395). «جستاری در ضربالمثلهای رایج در فرهنگ شفاهی گویش شیرازی». فصلنامۀ ادبیات و زبانهای محلی ایران زمین، 6 (3: 13): 90-77.
21. - فکوهی، ناصر، (1398). انسانشناسی هنر. چاپ سوم، تهران: نشر ثالث.
22. - فیصل، سامر، (1388). دولت حمدانیان. ترجمۀ علیرضا ذکاوتی قراگزلو، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
23. - قیومی، مهرداد، (1386). «آداب صناعات: آدابنامههای مشق در مقام منابع تاریخ هنر ایران». گلستان هنر، 10: 5-18.
24. - کربن، هانری، (1383). آیین جوانمردی. ترجمۀ احسان نراقی، تهران: انتشارات سخن.
25. - گنون، رنه، (1374). مفهوم سنتی هنر. ترجمۀ سید ضیالدین دهشیری، فصلنامه هنر، 29: 46-52.
26. - مکینژاد، مهدی، (1393). «مرکزگرایی، تقارن و تکرار در هنرهای سنتی ایران». کیمیای هنر، 10: 99-111
27. - نوروزی، سجاد؛ زینعلی، اکرم، (بیتا). بساط (مقدمهای بر شناخت تاریخ رنگرزی فرش ایران در عصر قاجاریه با تکیه بر متن کتاب تجارت قالی رنگین به رنگهای جوهری). زیر نظر: تورج پرهام و تورج ژوله.
28. - یاسینی، راضیه، (1394). انسانشناسی هنر نگارگری: آداب، ابزار و مواد. چاپ اول، تهران: نشر پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
30. References
31. - Ahmadvand, A., (2009). “A Reflection on the Teaching and Research of Historical Geography in Iran”. History of Islam, 40: 41-64. (in Persian)
32. - Ajand, Y., (2014). Seven Decorative Principles of Iranian Art. Tehran: Paykareh Publishing. (in Persian).
33. - Arjamand, M., (1995). “Beauty. Sanctity. Religion”. Art Quarterly, 28: 133-187. (in Persian)
34. - Azizi Nia, H. & Behnam Nia, B., (2016). “An Inquiry into the Common Proverbs in the Oral Culture of the Shirazi Dialect”. Journal of Literature and Local Languages of Iran, 6 (3: 13): 90-77. (in Persian).
35. - Carbon, H., (2004). The Code of Chivalry. Translated by Ehsan Naraghi. Tehran: Sokhan Publications. (in Persian)
36. - Chardin, J., (1993). The Travelogue of Chardin. Translated by: Iqbal Yaghmaei, 1st edition, Vol. 2, Tehran: Tous. (in Persian).
37. - Dezhestan, N. & Fahimi, H., (1402). “Introduction to Holistic Psychology: A Theoretical Model for Investigation”. The Second International Conference on Holistic Life Secrets with a Focus on Medical Sciences, Nutrition, and Mental Health, https://civilica.com/doc/1762748 (in Persian)
38. - Don Garcia de Silva y Figueroa, (1363). The Travelogue of Don Garcia de Silva y Figueroa. Translated by Gholamreza Samiei, Tehran: Nashr-e No. (in Persian)
39. - Eivon, Gh., (1991). The Beautiful Ambassador: The Life and Travelogue of the French Envoy at the Court of Shah Sultan Hussein Safavid. Translated and explained by Ali-Asghar Saeedi, 1st ed. Tehran: Tehran Publications. (in Persian)
40. - Faisal, S., (1969). The Hamdanid State. Translated by Alireza Zakavati Qaraqozlu, Qom: Research Institute of Seminary and University. (in Persian)
41. - Fakouhi, N., (2019). Anthropology of Art. Third edition, Tehran: Tahlith Publishing. (in Persian)
42. - Gnon, R., (1995). “The Traditional Concept of Art”. Translated by Seyyed Ziaoddin Dehshiri, Art Quarterly, 29: 46-52. (in Persian).
43. - Habermas, J., (1987). The Philosophical Discourse of Modernity. Translated by Frederick Lawrence. Cambridge, MIT Press.
44. - Ibn Akhweh, (Mohammad Ahmad Qureshi), (1981). The Municipal Code in the Seventh Century. Translated by Jaafar Shoar, Second edition, Translation and Book Publishing Institute. (in Persian).
45. - Ibn Balkhi, (1995). The Fars Nameh of ibn Balkhi. Edited by Mansour Rastgar Fasaei, Shiraz: Fars Studies Foundation. (in Persian).
46. - Khan Mohammadi, A. A., (1992). Persian City Uprisings Regarding Builders and Related Professions, Safa. (in Persian).
47. - Makinejad, M., (2014). “Centralization, Symmetry, and Repetition in Traditional Iranian Arts”. Alchemy of Art, 10: 99-111. (in Persian).
48. - Mardan Farakh. (1943). Shakand Ghamanika Vichar (Report of Ghamanshikan). Translated into Persian by: Sadegh Hedayat. (in Persian)
49. - Merriam-Webster. (n.d.). Canon. In: Merriam-Webster.com dictionary. Retrieved May 18, 2024, from: https://www.merriam-webster.com/dictionary/canon
50. - Noori, S. & Zeynali, A., (N.D). Under the supervision of Touraj Parham and Touraj Zohreh. “Basat” (An Introduction to Understanding the History of Carpet Dyeing in Iran during the Qajar Era, Based on the Text of the Book “The Trade of Colorful Carpets with Dyed Colors”). (n Persian).
51. - Qiyumi, M., (2007). “The Etiquette of Industries: The Etiquette Manuscripts as Sources for the History of Art in Iran”. Golestan-e Honar, 10: 5-18 (in Persian).
52. - Sadeqi Beik, A., (1993). Qanun al-Sur: Book Decoration in Islamic Civilization. Najib Mail Heravi. Astan Quds Razavi. (in Persian).
53. - Sarraf, M., (1991). Rasail Javanmardan. Moeini. (in Persian).
54. - Sharifzadeh, M., (2008). “Dyeing”. Growth of Art Education, 13: 3. (in Persian)
55. - Sharifzadeh, S. A., (2008). “Artistic Education and Traditional Arts”. Growth of Art Education, 14: 14-17. (in Persian).
56. - Siavash Abkenari, L., (2022) “The Relationship of Kamaluddin Behzad with the Naqshbandi Method”. Master’s Thesis in Art Research, Supervisor: Irj Dadashi, University of Art, Faculty of Theoretical Sciences and Advanced Studies in Art (unpublished). (in Persian)
57. - Taqavi Qazvini, Q. A., (2003). Asif Khan. The History of Alfi. Edited by Gholamreza Tabatabai Majd, Vol. 5, Tehran: Scientific and Cultural Publications. (in Persian)
58. - Yasini, R., (2015). Anthropology of the Art of Miniature Painting: Customs, Tools, and Materials. First Edition. Tehran. Publication of the Research Institute of Culture and Art of Islam. (in Persian)
59. - Zakergoo, A., (1381). “Fundamental Reflections on Comparative Art Studies”. Art Quarterly, 54: 163-173. (in Persian).
60. - https://systemsthinker.ir/holistic-thinking/
61. - http://pirbakran.ir/
62. - http://pirbakran.ir/
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |