سال 8، شماره 29 - ( 10-1403 )
سال 8 شماره 29 صفحات 234-213 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rezasoltani Z, Shateri M. (2024). Dating of Tiles with Human Figures of the Safavid Period with the Help of Concurrent Paintings. Parseh J. Archaeol. Stud.. 8(29), 213-234. doi:10.22034/PJAS.8.29.213
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-968-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-968-fa.html
رضا سلطانی زهرا، شاطری میترا.(1403). تاریخگذاری کاشیهای با نقش انسانی دورۀ صفوی با کمک نگارههای همعصر مطالعات باستانشناسی پارسه 8 (29) :234-213 10.22034/PJAS.8.29.213
1- کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران (نویسندۀ مسئول) ،mshateri@yahoo.com
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران (نویسندۀ مسئول) ،
چکیده: (1656 مشاهده)
با انتخاب اصفهان در سال 1006ه.ق. بهعنوان پایتخت حکومت صفوی، بناهای بسیاری در این شهر، ساخته شد که بیشتر سطوح داخلی و نمای بیرونی آنها با تزئین کاشیکاری، مزیّن شد. نگارگران این عصر به یاری هنرمندان کاشیکار آمده و با ترسیم نقوش متنوع، به خلق آثاری زیبا و چشمنواز پرداختند؛ درحالیکه در دورههای پیشین، کمتر نقوش انسانی روی کاشیها دیده میشد؛ در دورۀ صفوی، و با شکوفایی مکتب اصفهان، محدودیت خلق آثار با نقش انسانی از میان رفت. باتوجه به کثرت نقوش انسانی نقششده بر کاشیهای این دوره، هنوز پژوهش متمرکز، جامع و مستقلی برروی آنان صورت نگرفته است و در بیشتر پژوهشها این گروه از کاشیها بهصورت کلی به دورۀ صفوی، نسبت دادهمیشوند؛ برهمیناساس، پژوهش حاضر با هدف تاریخگذاری نسبی کاشیهای گردآوری شده ازطریق تطبیق نقوش انسانی آنها با نگارههای رقمدار این دوره تلاش نموده است تا به این پرسشها پاسخ دادهشود که: نگارگری دورۀ صفویه چه تأثیراتی بر نقوش انسانی کاشیهای این دوره گذاشته است و این تأثیرات چگونه میتواند در راستای تاریخگذاری کاشینگارهها مورداستفاده قرارگیرد؟ روش گردآوری یافتههای این پژوهش، یافتهاندوزی ازطریق مطالعات کتابخانهای و میدانی و با شناسایی بیش از 80 قاب کاشی با نقش انسانی از بناهای غیرمذهبی و آثار موجود در موزههای داخلی و خارجی بوده و روش پژوهش نیز تاریخی-تحلیلی و تطبیقی است. نتایج پژوهش، حاکی از آن است که نقوش انسانی موجود بر کاشیها از مکتب اصفهان دورۀ صفوی تأثیر عمیق پذیرفته و باتوجه مضامین نقوش، ویژگیهای ترسیم لباسها (دستار، کلاه، شالهای پیچیده به کمر، لباسهای بلند و گلدار)، حالت چهره، ابرو، حتی نوع ظروف طراحی شده و تطبیق آنها با نقوش نگارههای رقمدار، میتوان بازۀ زمانی بین اواخر نیمۀ نخست تا اوایل و اواخر نیمۀ دوم سدۀ 11ه.ق. را برای قاب کاشیها درنظر گرفت.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1402/9/26 | پذیرش: 1402/12/3 | انتشار: 1403/10/1
دریافت: 1402/9/26 | پذیرش: 1402/12/3 | انتشار: 1403/10/1
فهرست منابع
1. _ اولئاریوس، آدام، (1385). سفرنامه آدام اولئاریوس. تهران: ابتکارنو.
2. _ اقاجانیاصفهانی، حسین؛ و جوانی، اصغر، (1386). دیوارنگاری عصر صفویه در اصفهان. تهران: شادرنگ.
3. _ باکوئی، فائزه، (1394). مطالعۀ تطبیقی نقوش انسانی در فلزکاری و نگارگری عصر صفویه. دانشگاه شاهد.
4. _ پوپ، آرتور؛ و اکرمن، فیلیس، (1387). سیری در هنر ایران از دوران پیش از تالریخ تا امروز. جلد 10، تهران: علمی و فرهنگی.
5. _ پاکباز، روئین، (1385). نقاشی ایرانی از آغاز تا امروز. تهران: زرین و سیمین.
6. _ پرایس، کریستین، (1347). تاریخ هنر ایران. ترجمۀ مسعود رجبنیا، تهران: امیر کبیر.
7. _ جلالی، رکسانا، (1396). «بررسی آثار فیگوراتیو کاشی هفترنگ دورۀ صفویه». پایاننامۀ کارشناسیارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس (منتشر نشده).
8. _ حسینی، مهدی؛ و علیپور، مرضیه، (1393).«تأثیر نگارگری دورۀ صفویه بر سفالیههای همان دوره». پژوهش هنر، (7): 99-87. https://ph.aui.ac.ir/page/116/
9. _ خواجهاحمدعطاری، علیرضا؛ آیتاللهی، حبیبالله؛ شیرازی، علیاصغر؛ مرائی، محسن؛ و قاضیزاده، خشایار، (1391). «بررسی انساننگاری در نقاشی مکتب اصفهان سدۀ دهم و یازدهم هجریقمری». مطالعات تطبیقی هنر، 2: 81-92. https://mth.aui.ac.ir/page/115
10. _ دلاواله، پیترو، (1384). سفرنامۀ پیترو دلاواله. ترجمۀ شعاعالدین، تهران: علمی و فرهنگی.
11. _ رئیسی، مژگان، (1369). «بررسی نقوش انسان و حیوان در کاشیکاریهای بهجای مانده از بناهای تاریخی شهر اصفهان (دورۀ صفوی و قاجار)». پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه هنراصفهان (منتشر نشده).
12. _ رحیمیپردنجانی، حنیف، (1399). جایگاه انسان در نقاشی عصر صفوی. یادبود پرفسور سایس نظرلی، دانشگاه علوم انسانی مسکو.
13. _ رهنورد، زهرا، (1393). نگارگری تاریخ هنر ایران در دورۀ اسلامی. تهران: سمت.
14. _ سورانی، غلامرضا، (1397). «بررسی و مطالعه تأثیران هنر نگارگری دورۀ صفوی بر نقوش انسانی و جانوری پارچه های این دوره». پایاننامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه شهرکرد (منتشر نشده).
15. - شاطری، میترا؛ و رضاسلطانی، زهرا، (1402). «گونه شناسی مضامین نقوش انسانی کاشیهای دورۀ صفویه». نگارینۀ هنر اسلامی، (25): 138-155. https://doi.org/10.22077/nia.2023.5446.1623
16. _ علیزاده، سیامک، (1384). «نقش هنر کاشیکاری در تجلی معماری دورۀ صفویه». نگره، 1: 15 تا 24.
17. _ کونل، ارنست، (1372). هنر اسلامی. ترجمۀ هوشنگ طاهری، تهران: مشعل آزادی.
18. _ منصوریجزآبادی، جمیله، (1393). «بررسی و مطالعه تکنیک ساهت و تزئین کاشیکاری در حمامهای تاریخی شهر اصفهان از آغاز عصر صفوی تا اواخر دورۀ قاجار». پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه هنر اصفهان (منتشر نشده).
19. _ منصوریجزآبادی، جمیله؛ و سیدهاشم، حسینی، (1395). «سیر تحول نقوش انسانی در کاشیکاری حمامهای تاریخی شهر اصفهان از دورۀ صفوی تا پایان دورۀ قاجار». پژوهش هنر، 12: 117-103. DOR: 20.1001.1.23453834.1395.6.12.7.2
20. _ ماهرالنقش، رویا، (1397). «بررسی تطبیقی نقوش جانوری در تزئینات کاشیکاری دورۀ صفویه با دورۀ قاجار در بناهای تاریخی اصفهان». پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشگاه هنر اصفهان (منتشر نشده).
21. _ ماهرالنقش، محمود، (1361). طرح و اجرای نقش در کاشیکاری ایران. جلد 1، تهران: موزه رضا عباسی.
22. _ معمارزاده، محمد، (1388). «نقاشی عصر صفوی مکتب تبریز و اصفهان». جلوه هنر، 29: 39-46.
23. _ مکینژاد، مهدی، (1388). تاریخ هنر ایران در دورۀ اسلامی. تهران: سمت.
24. _ یزدانپناه، مجتبی، (1381). «بررسی تزئینات در معماری با نگاهی به کاشیهای هفترنگ شکلی در کرمان». پایاننامۀ کارشناسیارشد، دانشکدۀ هنر دانشگاه شاهد، (منتشر نشده).
26. - Aghajani Isfahani, H. & Jawani, A., (2007). Safavid Mural Painting in Isfahan. Tehran: Shadrang. (In Persian)
27. - Alizadeh, S., (2005). “The Role of Tiling Art in the Manifestation of Safavid Period Architecture”. Negareh, 1: 15-24. (In Persian)
28. - Bakouyi, F., (2015). “Comparative Study of Human Motifs in Safavid Metalwork and Miniature”. Thesis in MA. Shahed University (Unpublished). (In Persian)
29. - Connell, E., (1993). Islamic art. Translated by: Hoshang Taheri, Tehran: Meshaal Azadi.
30. - Della Valle, P., (2005). The Travels in Persia. Tehran: Elmi and Farhangui. (In Persian)
31. - Houseyni, M. & Alipour, M., (2014). “The influence of Safavid Period Painting on the Pottery of the Same Period”. Pazhuhesh-e Honar, 7: 87-99. https://ph.aui.ac.ir/page/116/ (In Persian)
32. - Jalali, R., (2017). “Investigating the figurative works of seven-color tiles of the Safavid period”. Thesis in MA. In: Tarbiat Modares University. (Unpublished) (In Persian).
33. - Khaje Ahmad Atari, A., et al., (2012). “Investigation of Anthropology in the Painting of Isfahan School in the 10th and 11th AH”. Motaleat e Tatbighi Honar, 2: 81-92. https://mth.aui.ac.ir/page/115 (In Persian).
34. - Maher al-Naqsh, M., (1982). Design and implementation of role in Iranian tiling. Vol. 1, Tehran: Reza Abbasi Museum. (In Persian)
35. - Maher al-Naqsh, R., (2017). “Comparative study of animal motifs in the tiling decorations of the Safavid period and the Qajar period in the historical monuments of Isfahan”. Master’s thesis, Isfahan Art University (Unpublished). (In Persian)
36. - Makinejad, M., (2009). History of Iranian art in the Islamic period. Tehran: Side.
37. - Mansouri Jezabadi, J., (2013). “Investigating and studying the technique of carving and decorating tiles in the historical baths of Isfahan city from the beginning of the Safavid era to the end of the Qajar period”. Master’s thesis. Isfahan Art University (Unpublished). (In Persian)
38. - Mansouri Jezabadi, J. & Hosseini, S. H., (2015). “The evolution of human motifs in the tiling of historical baths in Isfahan from the Safavid period to the end of the Qajar period”. Art Research, 12: 103-117. (In Persian) DOR: 20.1001.1.23453834.1395.6.12.7.2
39. - Memarzadeh, M., (2009). “Painting of the Safavid era of the school of Tabriz and Isfahan”. The effect of Art, 29: 39-46. (In Persian)
40. - Olearius, A., (2006). The Voyages & Travels of the Ambassadors. Tehran: Ebtekar Nou.
41. - Pakbaz, R., (2006). Persian Painting from the beginning to now. Tehran: Zarin and Simin. (In Persian).
42. - Pope, A. U., (2008). Survey of Persian Art. Vol. 10, Tehran: Elmi and Farhanigui. (In Persian).
43. - Price, Ch., (1968). History of Islamic Art. Tehran: Amir Kabir. (In Persian)
44. - Rahimi Pordanjani, H., (2020). The Place of Human in Safavid Era painting, Memorial of Professor Sais Nazarli. Human University of Moscow. (In Persian).
45. - Rahnaward, Z., (2014). The history of Iranian Painting Art in the Islamic Period. Tehran: Samt. (In Persian)
46. - Reyisi, M., (1990). “Investigating Human and Animal Motifs in the Tiling Left by the Historical Buildings of Isfahan City (Safavid and Qajar periods)”. Thesis in MA. In Isfahan Art University. (Unpublished). (In Persian)
47. - Shateri, M. & Reza Soltani, Z., (2023). “Thematic Typology of Human Motifs of Safavid Tiles”. Negarineh Honar Islami, (25): 138-155. https://doi.org/10.22077/nia.2023.5446.1623 (In Persian)
48. - Sourani, G., (2018). “Investigating and Studying the Effects of Safavid Period Painting on the Human and Animal Motifs of the Fabrics of This Period”. Thesis in MA. In Shahrekord University. (Unpublished). (In Persian)
49. - Yazdan Panah, M., (2002). “Examining Decorations in Architecture with a Look at Seven-Color Tiles in Kerman”. Thesis in MA. In Shahed University. (Unpublished). (In Persian)
50. - URL1: www.vam.ac.uk. Accesed in 26/6/2021
51. - URL2: www.britishmuseum.org. Accesed in 20/2/2021
52. - URL3: www.metmuseum.org. Accesed in 12/3/2021
53. - URL4: www.sothebys.com. Accesed in 25/6/2021
54. - URL5: www.flickr.com. Accesed in 13/10/2021
55. - URL6: www.christies.com. Accesed in 13/10/2021
56. - URL7: www.dic.academic.ru. Accesed in 28/8/2021
57. - URL8: www.louvre.fr. Accesed in 9/3/2021
58. - URL9: www.zellij.net. Accesed in 24/6/2021
59. - URL10: www.asianart.org. Accesed in 20/8/2021
60. - URL11: www.bonhams.com. Accesed in 5/3/2021
61. - URL12: www.ssachsen.museum-digital.de. Accesed in 6/6/2021
62. - URL13: www.rom.on.ca. Accesed in 22/6/2021
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |