فرآیند زیست‌تخریب‌پذیری منسوجات فرهنگی-تاریخی و اثر نانومواد در حفاظت از آن‌ها

باصری, سمیه

doi:10.61882/PJAS.8.30.391

EN FA

سال 8، شماره 30 - ( 11-1403 ) سال 8 شماره 30 صفحات 412-391 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.8.30.391

Mendeley

Zotero

RefWorks

Baseri S. (2025). The Biodeterioration Process of Cultural-Historical Textiles and the Effect of Nanomaterials in their Conservation. Parseh J Archaeol Stud. 8(30), 391-412. doi:10.61882/PJAS.8.30.391
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-933-fa.html

باصری سمیه.(1403). فرآیند زیست‌تخریب‌پذیری منسوجات فرهنگی-تاریخی و اثر نانومواد در حفاظت از آن‌ها مطالعات باستان‌شناسی پارسه 8 (30) :412-391 10.61882/PJAS.8.30.391

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-933-fa.html

فرآیند زیست‌تخریب‌پذیری منسوجات فرهنگی-تاریخی و اثر نانومواد در حفاظت از آن‌ها

سمیه باصری^*

دانشیار گروه طراحی پارچه، دانشکدۀ هنر، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. ، Baseri@semnan.ac.ir

چکیده: (1530 مشاهده)

در سراسر جهان مواد گران‌بهایی که از منسوجات مختلف تهیه شده‌اند، در موزه‌ها، گالری‌ها و کتابخانه‌ها نگه‌داری می‌شوند. این منسوجات، ازجمله مهم‌ترین عناصر میراث‌فرهنگی در دوره‌های مختلف تاریخ یک کشور بوده و مبیّن زندگی بشر در گذشته، خلاقیت‌های هنری، تجارت بین‌الملل، توسعۀ کشاورزی، تحولات فناوری و ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی آن‌ها بوده است؛ بنابراین مطالعۀ آن‌ها و استفاده از روش‌های مناسب برای حفاظت و نگه‌داری از این منسوجات که میراث منحصربه‌فرد برای نسل‌های آینده می‌باشند، ضروری است. نحوۀ حفاظت و نگه‌داری از این منسوجات فرهنگی-تاریخی که یکی از متنوع‌ترین شاخه‌های حفاظت محسوب می‌شود، به عوامل متعددی ازقبیل: شرایط ذخیره‌سازی، سن منسوجات، نوع الیاف تشکیل‌دهندۀ آن‌ها و هم‌چنین دورۀ تاریخی استفاده از آن‌ها بستگی دارد. نمونه‌های متعدد منسوجات فرهنگی-تاریخی که تحت تخریب زیستی قرار گرفته‌اند و هم‌چنین اثرات مخرب انواع روش‌های حفاظت فیزیکی و شیمایی برروی این اشیاء، سلامتی انسان و محیط‌زیست، نشان می‌دهند که نیاز به مطالعۀ سازوکار تخریب انواع میکروارگانیسم‌ها روی این منسوجات و جدیدترین روش‌های حفاظت از آن‌ها وجود دارد. در این‌راستا، هدف پژوهش حاضر بررسی چگونگی زیست‌تخریب‌پذیری منسوجات فرهنگی-تاریخی و آخرین روش‌های حفاظت از آن‌ها می‌باشد. برای نیل به هدف پژوهش، از روش تحلیل محتوای کیفی استفاده شد. پرسش‌های پژوهش عبارتنداز: فرآیند و سازوکار زیست‌تخریب‌پذیری منسوجات چیست؟ فناوری‌های نانو در محافظت از منسوجات تاریخی از چه جایگاهی برخوردار می‌باشند؟ نتایج نشان‌داد که یکی از جدیدترین و کارآمدترین روش‌های حفاظت از منسوجات فرهنگی-تاریخی در مقابل فرسایش ناشی از عوامل زیستی، استفاده از نانومواد می‌باشد. این ذرات دارای خواص چندگانـه‌ای ازقبیل: خـود پـاک‌کنندگـی، آزادسـازی چـرک، حفاظت در برابـر اشعۀ ماورای بنفش، ضدمیکروبی و عملکرد طولانی مدت بدون به خطر انداختن خواص ذاتی منسوج می‌باشند، که می‌توانند در حفاظت از منسوجات فرهنگی-تاریخی و آهسته کردن فرآیندهای تخریب آن‌ها مفید باشند.

واژه‌های کلیدی: موزه، منسوجات فرهنگی-تاریخی، حفاظت، میکروارگانیسم‌ها، نانومواد.

متن کامل [PDF 1443 kb] (243 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1402/8/4 | پذیرش: 1402/10/3 | انتشار: 1403/12/30

فهرست منابع

1. - پروین‌زاده‌گشتی، مازیار؛ مرادیان، سیامک؛ رشیدی، ابوسعید؛ و یزدانشناس، محمداسماعیل، (1391). «مطالعۀ مورفولوژی و خواص گرمایی نانوکامپوزیت پلی‌اتیلن ترفتالات حاوی نانوسیلیس‌های آبدوست و آبگریز». مواد پیشرفته در مهندسی، (31)2: 37-23. DOR: 20.1001.1.2251600.1391.31.2.3.7

2. - پوراحمدی، الهام؛ خمسه، هایده؛ و یوزباشی، امیرعلی، (1400). «بررسی خاصیت ضدباکتریایی نانوکلو ئیدی-اکسیدتیتانیم روی سطح پارچه‌های پنبه‌ای تاریخی». مواد و فناوری‌های پیشرفته، 3: 24-15. https://doi.org/10.30501/jamt.2021.249037.1123

3. - حمزوی، یاسر، (1399). «دانش بومی مداخله‌های حفاظتی دیوارنگاره‌های بوم پارچه در ایران». دانش‌های بومی ایران، (14)6: 367-333. https://doi.org/10.22054/qjik.2021.57653.1244

4. - خضری، سیداحمدرضا؛ فات، فریبا؛ و ضرابی‌زاده، فاطمه، (1400). «بافته‌های موزه وزیری از دورۀ صفویه تا قاجاریه». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، 3: 25-17. https://doi.org/10.22059/JFAVA.2019.275337.666143

5. - سامانیان، ساسان؛ و بهمنی، ساره، (1398). «تأثیر نور بر مقاومت کششی قالی‌های موزه‌ای با الیاف طبیعی هم‌جوار (نمونۀ موردی موزه فرش ایران و موزه فرش آستان قدس رضوی)». گلجام، 36: 263-247. DOR: 20.1001.1.20082738.1398.15.36.23.5

6. - سامانیان، ساسان؛ و بهمنی، ساره، (1398). «پایش آلاینده‌های جوی موزۀ فرش ایران جهت حفاظت پیشگیرانۀ قالی‌های موزه‌ای». گلجام، 35: 256-239. DOR: 20.1001.1.20082738.1398.15.35.4.4

7. - صدقی، مهرداد؛ سراییان، احمدرضا؛ افرا، الیاس؛ امینیان، هدایت‌الله؛ و افشارپور، مریم، (1397). «تأثیر اسیدزدایی کاغذ با نانوهیدروکسید کلسیم و نانوهیدروکسی آپاتیت همراه با نانوسلولز و نانوکیتوزان بر خواص ضدقارچی آن». صنایع چوب و کاغذ ایران، (1)9: 63-53. DOR: 20.1001.1.20089066.1397.9.1.5.5

8. - عطار، فرنوش، (1392). «مقابله با زیست‌تخریب پذیری منسوجات». اولین همایش ملی تحقیقات کاربردی و استانداردسازی در توسعه صنایع نساجی و چرم، پژوهشگاه استاندارد.

9. - کیاوش، فرشته، (1387). «تأثیر نور بر منسوجات موزه‌ای پوشاک موجود در کاخ گلستان». کتاب ماه هنر، 119: 83-78.

10. - منافی، صاحبعلی؛ و علیپور، احمد، (1393). «تأثیر غلظت نانوذرات سیلیکا و نانوذرات دیاکسید تیتانیوم بر خواص آبگریزی بتن». نانومواد، (20)6: 279-289. DOR: 20.1001.1.20086156.1393.6.20.6.9

11. - منافی، صاحبعلی؛ و حاج‌علیزاده، بردیا، (1392). «تأثیر غلظت نانوذرات اکسیدروی بر خواص آبگریزی پلی‌پروپیلن». نانومواد، (13)5: 54-45. DOR: 20.1001.1.20086156.1393.6.20.6.9

12. - واعظی، محمدرضا؛ اشرفی اسلامی، ملکه؛ اکبری، سمیه؛ و حسنجانی‌روشن، امیر، (1392). «حفاظت الیاف پشم فرش‌های دستبافت رنگرزی شده بارنگزای طبیعی روناس در برابر باکتریهای مخرب محیطی توسط نانو ذرات نقره کلوئیدی». مواد و فناوری‌های پیشرفته، 2: 57-53. https://doi.org/10.30501/jamt.2010.70203

13. - واعظی، محمدرضا؛ ناظمی‌اشنی، راضیه؛ و کیانمهر، قباد، (1393). «اسیدزدایی آثار چئبی تاریخی با استفاده از نانوذرات هیدروکسید کلسیم سنتز شده به روش شیمیایی». مواد و فناوری‌های پیشرفته 1 (3): 79-71. https://doi.org/10.30501/jamt.2635.70254

15. - Abdel-Kareem, O., (2010). “Evaluating the combined efficacy of polymers with fungicides for protection of museum textiles against fungal deterioration in Egypt”. Polish Journal of Microbiology, 59(4): 271-280. https://doi.org/10.33073/pjm-2010-041

16. - Abdel-Kareem, O., (2021). “Textile Conservation Past, Present and Future”. Advanced Research in Conservation Science, 2(2): 1-15. https://doi.org/10.21608/arcs.2021.81259.1015

17. - Afzali, N. & Watan Dost, R., (2017). “Pathology, pathology and wear analysis of oil paintings on canvas by Kamal al-Mulk in Golestan Palace”. The scientific quarterly of the work, 38(76): 3-18. http://journal.richt.ir/athar/article-1-696-fa.html

18. - Attar, F., (2013). “Dealing with the biodegradability of textiles”. First National Conference of Applied Research and Standardization in Industrial Development.

19. - Blackburn, R., (2005). Biodegradable and sustainable fibers. Woodhead publishing series in textiles. 1st Edition

20. - Błyskal, B., (2015). “Fungal deterioration of a woollen textile dyed with cochineal”. Journal of Cultural Heritage, 16: 32-39. https://doi.org/10.1016/j.culher.2014.01.008

21. - Giorgi, R., Baglioni, M., Berti, D. & Baglioni, P., (2010). “New Methodologies for the Conservation of Cultural Heritage: Micellar Solutions, Microemulsions, and Hydroxide Nanoparticles”. Accounts of Chemical Research, 43(6): 695-704. https://doi.org/10.1021/ar900193h

22. - Giteru, S. G., Ramsey, D. H., Hou, Y., Cong, L., Mohan, A. & Bekhit, A. E. A., (2023). “Wool keratin as a novel alternative protein: A comprehensive review of extraction, purification, nutrition, safety, and food applications”. Compr Rev Food Sci Food Saf., 22: 643–687. https://doi.org/10.1111/1541-4337.13087

23. - Gutarowska, B., Pietrzak, K., Machnowski, W. & Milczarek, J. M., (2017). “Historical textiles -a review of microbial deterioration analysis and disinfection methods”. Textile Research Journal, 87: 2388-2406. https://doi.org/10.1177/0040517516669076

24. - Gutarowska, B., Pietrzak, K., Machnowski, W. et al., (2014). “Application of silver nanoparticles for disinfection of historical materials”. Current Nanoscience, 10(2): 277-286. https://doi.org/10.2174/15734137113096660121

25. - Gutarowska, B., Pietrzak, K. & Skora, J., (2014). “Disinfection as a factor reducing microbial threat at workposts in museum and library-a comparison of the effectiveness of photocatalytic ionization, UV irradiation and chemical misting”. International Journal of Current Microbiology and Applied Sciences, 3(3): 945-959.

26. - Hamzavi, Y., (2019). “Indigenous knowledge of conservation interventions of canvas wall paintings in Iran”. Native knowledge of Iran, 14: 333-367. https://doi.org/10.22054/qjik.2021.57653.1244

27. - Han, S. J., Yoo, Y. J. & Kang, H. S., (1995). “Characterization of a Bifunctional Cellulase and Its Structural Gene: The Gene of Bacillus SP. D04 Has Exo- and Endogilucanase Activity”. Journal of Biological Chemistry, 270(43): 26012-26019. https://doi.org/10.1074/jbc.270.43.26012

28. - Kianoush, F., (2008). “The effect of light on the textiles of the Clothing Museum in Golestan Palace”. Month of art, 78-83.

29. - Korniłłowicz-Kowalska, T. & Bohaczm J., (2011). “Biodegradation of Keratin Waste: Theory and Practical Aspects”. Waste Management, 31(8): 1689–1701. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2011.03.024

30. - Lavin, P., de Saravia, SG. & Guiamet, P., (2016). “Scopulariopsis sp. and Fusarium sp. in the Documentary Heritage: Evaluation of Their Biodeterioration Ability and Antifungal Effect of Two Essential Oils”. Microbial Ecology, 71(3): 628-33. https://doi.org/10.1007/s00248-015-0688-2

31. - Lite, M. C., Constantinescu, R. R., Tanasescu, E. C. & Iordache, O, G., (2022). “Textile artefacts conservation using nanomaterials–Review”. Industria Textila, 73(6): 607-613. https://doi.org/10.35530/IT.073.06.202263

32. - Machnowski, W., Gutarowska, B., Perkowski, J. et al., (2013). “Effects of gamma radiation on the mechanical properties of and susceptibility to biodegradation of natural fibers”. Textile Research Journal, 83: 44-55. https://doi.org/10.1177/0040517512449045

33. - Manafi, S. A. & Alipour, A., (2015). “Investigation on the Effects of Nano-Silica and Titanium Oxide Composite Content and Processing Temperature on the Hydrophobic Properties of Concrete”. Journal of Nano-materials, 6(20): 279-289. DOR: 20.1001.1.20086156.1393.6.20.6.9

34. - Manafi, S. A. & Hajalizadeh, B., (2014). “The effects of nanozinc oxide content on the hydrophobic properties of polypropylene”. Journal of Nano-materials, 5(13): 45-54. DOR: 20.1001.1.20086156.1393.6.20.6.9

35. - Mazzon, G., Zanocco, I., Zahid, M., Bayer, I., Athanassiou, A., Falchi, L., Balliana, E. & Zendri, E., (2017). “Nanostructured coatings for the protection of textiles and paper”. Ge-Conservation, 11: 180-188. https://doi.org/10.37558/gec.v11i0.474

36. - Nofal, R. M., (2022). “Biodegradable Textiles, Recycling, and Sustainability Achievement”. Handbook of Biodegradable Materials (Pp:1-37) Publisher: Springer Nature. https://doi.org/10.1007/978-3-030-83783-9_54-1

37. - Palladino, N., Hacke, M., Poggi, G., Nechyporchuk, O., Kolman, K., Xu, Q., Persson, M., Giorgi, R., Holmberg, K., Baglioni, P. & Bordes, R., (2020). “Nanomaterials for Combined Stabilisation and Deacidification of Cellulosic Materials-The Case of Iron-Tannate Dyed Cotton”. Nanomaterials, 10(900): 1-17. https://doi.org/10.3390/nano10050900

38. - Parvinzade, M.; Moradian, S.; Rashidi, A. & Yazdanshenas, M. A., (2013). “A study on morphological and thermal properties of polyethylene terephthalate nanocomposites containing hydrophilic and hydrophobic nanosilica”. Advanced materials in engineering, 31(2): 23-37. https://doi.org/20.1001.1.2251600.1391.31.2.3.7

39. - Pietrzak, K., Gutarowska, B., Machnowski, W. et al., (2016). “Antimicrobial properties of silver nanoparticles misting on cotton fabrics”. Textile Research Journal, 86(8): 812-822. https://doi.org/10.1177/0040517515596933

40. - Poorahmadi, E., Khamseh, H. & Youzbashi, A., (2021). “Investigation of Antibacterial Properties of Titanium Dioxide Nano Colloids on the Surface of Historical Cotton Fabrics”. Journal of advanced materials and technologies, 3:15-24. https://doi.org/10.30501/jamt.2021.249037.1123

41. - Roshan, A. H., Akbari, S., Ashrafi, M. & Vaezi, M. R., (2013). “Examination of the effect of colloidal silver nanoparticles on the fibers of handmade carpets dyed by madder dye against biological and natural factor”. Journal of advanced materials and technologies, 2(2):53-57. https://doi.org/10.30501/jamt.2010.70203

42. - Samanian, S. & Bahmani, S., (2018). “Influence of light on tensile strength of museum carpets with adjacent natural fibers (Case study of Iran Carpet Museum and Astan Quds Razavi Carpet Museum)”. Goljaam, 15 (36): 247-263. http://goljaam.icsa.ir/article-1-646-fa.html

43. - Samanian, S. & Bahmani, S., (2018). “Monitoring of atmospheric pollutants Carpet Museum of Iran for proactive protection carpet museum”. Goljaam, 15 (35): 239-256. http://goljaam.icsa.ir/article-1-327-fa.html

44. - Sedghi, M.; Ahmadreza, S.; Elias, A.; Aminian, H. & Afsharpour, M., (2017). “The effect of deacidification of paper with nano calcium hydroxide and nano hydroxyapatite along with nano cellulose and nano chitosan on its antifungal properties”. Iran Wood and Paper Industries, 9(1): 53-63.

45. - Sequeira, S., Cabrita, EJ., Macedo, MF., (2012). “Antifungals on paper conservation: an overview”. International Biodeterioration and Biodegradation, 74: 67-86. https://doi.org/10.1016/j.ibiod.2012.07.011

46. - Syafiuddin, A., (2019). “Toward a comprehensive understanding of textiles functionalized with silver nanoparticles”. Journal of the Chinese Chemical Society, 66(8): 793–814. https://doi.org/10.1002/jccs.201800474

47. - Vaezi, M. R., Nazemi, R. & Kianmehr, Gh., (2014). “Acidification of historical wood works by using calcium hydroxide nanoparticles synthesized via chemical processing”. Journal of advanced materials and technologies, 3(1): 71-79. https://doi.org/10.30501/jamt.2635.70254

48. - Valentin, N. & Garcia, R., (1999). “Biodeterioroenel museo. Arbor: Ciencia”. Pensamientoy Cultura, 645: 85-108. https://doi.org/10.3989/arbor.1999.i645.1598

49. - Valentin, N., Lidstrom, M., Preusser, F., (1990). “Microbial control by low oxygen and low relative humidity environment”. Studies in Conservation, 35: 222-230. https://doi.org/10.1179/sic.1990.35.4.222

50. - Wirtanen, G., Salo, S., (2003). “Disinfection in food processing–efficacy testing of disinfectants”. Reviews in Environmental Science and Bio/Technology, 2: 293-306. https://doi.org/10.1023/B:RESB.0000040471.15700.03

51. - Zambrano, M. C., Pawlak, J. J. & Venditti, R. A., (2020). “Effects of chemical and morphological structure on biodegradability of fibers, fabrics, and other polymeric materials”. BioRes., 15(4): 9786-9833. https:// doi.org/10.15376/BIORES.15.4.

52. - Zhou, Z., Wang, J., Huang, X. et al., (2012). “Influence of absorbed moisture on surface hydrophobizationofethanol pretreated and plasma treated ramie fibers”. Applied Surface Science, 258: 4411-4416. https://doi.org/10.1016/j.apsusc.2011.12.126

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.