logo
سال 9، شماره 32 - ( 6-1404 )                   سال 9 شماره 32 صفحات 164-141 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.917

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Hasani Satehi A, Khosrowzadeh A, Noroozi A A. (2025). The Study the Quadrupedal Motifs of the Bullae of Tape Bardnakoon, Farsan. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(32), 141-164. doi:10.61882/PJAS.917
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-917-fa.html
حسنی‌ساطحی احمدرضا، خسروزاده علیرضا، نوروزی علی‌اصغر.(1404). مطالعه و بررسی نقوش چهارپایان گِل‌مهرهای تپه بَردنَکون فارسان مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (32) :164-141 10.61882/PJAS.917

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-917-fa.html

مطالعه و بررسی نقوش چهارپایان گِل‌مهرهای تپه بَردنَکون فارسان
احمدرضا حسنی‌ساطحی*1 ، علیرضا خسروزاده2 ، علی‌اصغر نوروزی3
1- کارشناسی ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. ، ahmadrezahasani.s@yahoo.com
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران (نویسندۀ مسئول).
3- استادیار پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران.
چکیده:   (1050 مشاهده)
نقش انواع مختلفی از جانوران، یکی از مضامینی است که روی گِل‌مهرهای ساسانی در تپه بَردنَکون مشاهده می‌شوند. طی دو فصل کاوش انجام شده در تپه بردنکون، شمار زیادی گِل‌مهر یافت شد که از این تعداد 150گِل‌مهر نقش جانوری دارند؛ در این پژوهش تنها نقوش چهارپایان مطالعه خواهند شد. این جانوران بنا به نوع سلیقه و یا کارکرد روی گِل‌مهرها نقش شده‌اند. بسیاری از چهارپایان واقعی هستند، تنها دو مورد به‌عنوان جانوران اسطوره‌ای دسته‌بندی شد. هدف از این پژوهش بررسی و تحلیل نقوش چهارپایان این گِل‌مهرها است؛ در این پژوهش، نقوش تفکیک و مفاهیم هر یک از این تصاویر مورد بررسی قرار خواهند گرفت. مطالعۀ نقوش جانوران، این‌که نقش چه جانورانی و با چه مفهومی روی گِل‌مهرها وجود دارد، پرسش اصلی این پژوهش است. گذشته از وظیفۀ عملی مُهرها، طرح‌های ایجاد شده روی آن‌ها دارای کارکرد‌های متفاوتی بود؛ برای مثال، می‌توان کاربرد زیبایی‌شناختی و یا اعتقادی را برای این‌دسته از نقوش درنظر گرفت. نقوش جانوران، داری معانی و مبانی مختلفی هستند و نمادهای متفاوتی از ایزدان دورۀ ساسانی را برای مردم آن زمان تداعی می‌کرد. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا با استفاده از منابع مکتوب و مواد فرهنگی مکشوف، به اهداف و فرضیات مطرح شده پرداخته شود. با توجه به نتایج، گِل‌مهر نقش بسیار مهمی در بازسازی مناسبات تجاری و اداری داشته‌، و نقوش روی گِل‌مهرها ارتباط زیادی با مفاهیم مذهبی، نجومی و اساطیری ایران دارد و اطلاعات مهمی نظیر تفکرات مذهبی و اساطیری مردم آن زمان را ارائه ‌می‌دهند. 
واژه‌های کلیدی: گِل‌مهر، چهارپایان، تپه بَردنَکون، ساسانی، چهارمحال‌وبختیاری.
متن کامل [PDF 1951 kb]   (178 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1402/6/29 | پذیرش: 1402/9/22 | انتشار: 1404/6/1
فهرست منابع
1. - آکرمن، فیلیس، (۱۳۸۷). مهرهای ساسانی، سیری در هنر ایران از دوران پیش‌ازتاریخ تا امروز. جلد دوم، زیر نظر: آرتر آپم پوپ و فیلیس اکرمن، ترجمه نجف دریابندری و دیگران، تهران: علمی و فرهنگی.
2. - حسنی، احمدرضا، (1400). «مطالعه و بررسی نقوش جانوری گِل‌مهرهای تپه بردنکون». کارشناسی‌ارشد. دانشگاه شهرکرد. دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی (منتشرنشده).
3. - دادور، ابوالقاسم؛ و مبینی، مهتاب (1389). جانوران ترکیبی در هنر ایران باستان. چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه الزهرا.
4. - شوالیه، ژان؛ و گربران، آلن، (1379). فرهنگ نمادها. ترجمۀ سودابه فضلی، چاپ اول، تهران: انتشارات جیحون.
5. - طلایی، حسن، (1392). مهر در ایران از آغاز تا صدر اسلام. چاپ اول، تهران: انتشارات سمت.
6. - گیرشمن، رومن، (۱۳70). هنر ایران در دوران پارتی وساسانی. ترجمۀ بهرام فره‌وشی، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
7. - گیرشمن، رومن، (۱۳72). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین، چاپ نهم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
8. - گوبل، روبرت، (۱۳۸۴). گِل مهرهای تخت سلیمان؛ جستاری در مهرشناسی اواخر ساسانی. ترجمۀ فرامرز نجد سمیعی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری، پایگاه پژوهشی تخت سلیمان.
9. - لوکونین، ولادیمیر، (1350). تمدن ایران ساسانی (سده سوم تا پنجم میلادی. ترجمۀ عنایت‌الله رضا، تهران انتشارات بنگاه نشر و ترجمه.
10. - هال، جیمز، (1387). فرهنگ نگاره‌ای نمادها. ترجمه: رقیه بهزادی، چاپ سوم، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
12. - Agostini, D. & Shaked, Sh., (2013). “Two Sasanian Seals of Priests Source”. Bulletin of the Asia Institute, 27: 99-105
13. - Akbarzadeh, D., Cereti, C. G. & Fabrizio, C. S., (2013). Glyptic Antiquities from the Museum of Khoy, 23-33
14. - Akbarzadeh, D. & Daryaee, T., (2012). Inscribed Sasanian Bullae I National Museum of Iran.
15. - Ackerman, Ph., (2008). Sassanid Seals, A survey of Persian art: from prehistoric times to the present, Vol. 2, edited by: Arthur Apem Pope and Phyllis Ackerman, Translated by: Najaf Daryabandari and others, Tehran, Scientific and Cultural. (In Persian).
16. - Askari Chaverdi, A. & Cereti, C. G., (2012). Preliminary notes on two small groups of Sasanian bullae recently discovered in Fārs. 183-190.
17. - Bivar, A. D. H., (1969). Catalogue of the Western Asiatic seals in the British Museum, Stamp Seals, II: The Sasanian Dynasty. London
18. - Bivar, A. D. H., (1971). Catalogue of the Western Asiatic seals in the British Museum, Stamp Seals, II: The Sasanian Dynasty. London
19. - Brunner, Ch. J., (1979). “Sasanian Seals in the Moore Collection: Motive and Meaning in Some Popular Subjects Source”. Metropolitan Museum Journal, 14: 33-50. https://doi.org/10.2307/1512736
20. - Brunner, Ch. J., (1978). Sasanian stamp seals in the Metropolitan Museum of Art. New York, The Metropolitan Museum of Art 10-70
21. - Cereti, C. G., Moradi, Y. & Nasrollahzadeh, C., (2011). A collection of sasanian clay sealings preserved in the takiya-e moʻāven al-molk of kermanshah. Università degli Studi di Roma “La Sapienza” Iranian Cultural Heritage and Tourism. 209-235.
22. - Chevalier, J. & Gheerbrant, A., (2005). Dictionnaire des symbols. Translated by: SoodabehFazaili, Vol. 1-5, Tehran: Jeyhun. (In Persian).
23. - Collon, D., (1994). Near Eastern Seals. London, British Museum Publication.
24. - Dadvar, A. & Mobini, M. (2009). Hybrid Creatures in the Art of Ancient Iran. Tehran: University of Al-Zahra. (In Persian).
25. - Daryaee, T. & Malekzadeh, S., (2014). “Falcons and falconry in pre-modern Persia”. Falcons In ZoroastrIan texts, 243-257.
26. - Frye, R. N., (1973). “Inscriptions and monograms on the sealings”. in: Frye, R.N., (ed.), Sasanian remains from Qasr-I Abu Nasr, Cambridge Harvard University Press: 47-65.
27. - Frye, R. N., (1968). “Sasanian Clay Sealings in the Collection of Mohsen Foroughi”. Iranica Antiqua. 1 (8): 118-132
28. - Frye, R. N., (1977). “Sasanian Remains from Qasr-i Abu Nasr: Seals, Sealings, and Coins”. Journal of Near Eastern Studies, 36 (3): 226-228. https://doi.org/10.1086/372573
29. - Frye, R. N., (1989). Bulae. in Encyclopaedia Iranica.
30. - Frye, R. N., (2019). Bulae. in Encyclopaedia Iranica.
31. - Gearshman, R., (2008). Iranian Art in the Parthian and Sassanid Periods. Translated by: Bahram Faroushi, Tehran: Scientific and Cultural Publications.(In Persian).
32. - Ghirshman, R., (2013). Iran: From the Earliest Times to the Islamic Conquest. Translated by: Mohammad Moein. Tehran: Scientific and Cultural Publications (In Persian).
33. - Gobel, R., (2004). Bullae of Takht Soleiman; A survey of late Sassanid seal studies. Translated by: Faramarz Najd Samii, Tehran, Cultural Heritage and Tourism Organization, Takht Suleiman research base. (In Persian).
34. - Gropp, G., (1974). “Some Sasanian clay Bullae and Seal Stones”. Museum Notes (American Numismatic Society), 19: 119-144.
35. - Gyselen, R., (2007). “Sasanian Seals and Sealings in the A. Saaedi Collection”. Acta Iranica, 44, Textes et Mémoires XXIX, Leuven.
36. - Gyselen, R., (1993). Catalogue des sceaux, camées et bulles sassanides de la Bibliothèque Nationale et du Musée du Louvre. Vol. I. Collection générale. Bibliothèque nationale.
37. - Gyselen, R., (2007). “Sasanian Seals and Sealings in the A. Saaedi Collection”.Acta Iranica, 44, Textes et Mémoires XXIX, Leuven.
38. - Gyselen, R., (2012). “Bulles administratives sassanides du British Museum de Londres”, in: Gyselen, R. (ed.), Objets et documents inscrits en pārsīg (Res Orientales XXI), Bures-sur-Yvette: 133-148.
39. - Hall, J., (2018). Illustrated dictionary of symbols in Eastern and Western art. Translated by: Roghieh Behzadi Tehran, Farhang Masazer Publications. (In Persian). https://doi.org/10.4324/9780429499937
40. - Harper, O., (2003). Sasanian clay sealings in the Metropolitan Museum and in a New York private collection. Physical characteristics
41. - Hasani, A. R., (2022). “The Study of bullae animal motifs of Tape Berdankuon”. M.A. Tesis, Shahrekord University. Faculty of Literature and Humanities. (In Persian).
42. - Iamanidze, N., (2019). Georgian Reception of Sasanian Art. Veröffentlichungen des Leibniz-WissenschaftsCampus Mainz / Frankfurt.
43. - Jakubiak, K., (2011). “Some remarks on the camel on Sasanian seals”. Studies in Ancient art and Civilization: 108-115.
44. - Khosrowzadeh, A., Norouzi, A., Habibi, H. & Gyselen, R., (2020a). “Administrative Seal Imperssions on Bullae Discovered on Tappeh Bardnakoon”. in: Gyselen, R. (ed.), Persia (552 BCE-758 CE): Primary Sources, Old and New (Res Orientales XXVIII) Bures-sur-Yvette: 83-112.
45. - Khosrowzadeh, A., Norouzi, A., Habibi, H. & Gyselen, R., (2020b). “Administrative Bullae from Tappe Bardnakoon, a Newly Found Late Sasanian Administrative Centre”. Iranica Antiqua, 55: 165-220.
46. - Khosrowzadeh, A., Norouzi, A. & Habibi, H., (2020c). “A Newly Discovered Administrative Center of Late Sasanian Empire, Tape Bardnakoon, Farsan”. Near Eastern Archaeology, 83 (3): 172-183. https://doi.org/10.1086/710097
47. - Lerner, J. A., (1976). “Sasanian seals in the Department of Medieval and Later Antiquities of the British Museum”. Journal of Near Eastern Studies, 35 (3): 183-187. https://doi.org/10.1086/372483
48. - Lerner, J. A., (2009). “Observations on the Typology and Style of Seals and Sealings from Bactria and the Indo-Iranian Borderlands”. in: Coins, Art and Chronology II. The First Millennium CE in the Indo-Iranian Borderlands, eds., M. Alram, D. Klimburg-Salter, et al., 245-266.
49. - Lerner, J. A., (1976). “Sasanian Seals in the Department of Medieval and Later Antiquities of the British Museum”. Journal of Near Eastern Studies, 35 (3): 183-187
50. - Lukonin, V. G., (1959). Sassanid Iranian Civilization. Translated by: Enayatullah Reza. Tehran: Book Publishing and Translation Company. (in Persian).
51. - Mahmodi Alami A., Yousef Jamali, M. K. & Jadidi, N., (2018). “Study of Sacred Animals' Bas-relief in Sassanid Metal”. Intl. J. Humanities, 24 (3): 49-66. https://journals.modares.ac.ir/article_17803.html?lang=en
52. - Mucheshi, A. S. & Jafari, M. J. (2015). “An Inscribed Cylindrical Seal with Ostrich Image From Lama Cemetery”. Journal of Archaeological Studies, 7(1): 95-106.
53. - Niknami, K-Aldin., Ghasemi, R., Rezaei, R., (2019). “A study on the Seleucid and Parthian seals of the Semnan Museum, Iran”. Studia Antiqua et Archaeologica, 25(1): 185-195.
54. - Niknami, K.-Aldin & Naderi, S., (2016). “Sasanian Clay Sealing Collection in the Bandar Abbas Museum of Iran”. ANES, 53: 219-241. https://doi.org/10.30861/9781407314877
55. - Pinto, O. L. V., (2020). “Birds of Glory”. The Falcon (and its Absence) in Sasanian Art, 557-567
56. - Pittman, H., (2001). “Mesopotamian Interaregional Relations Reflected through Glyptic Evidence in the Late chalcolithic, 1-5 Periods”. In: Uruk Mesopotamia and its Neighbors, 403-443
57. - Ritter, N. C., (2012). “On the development of Sasanian seals and sealing practice”. A Mesopotamian, 99-114
58. - Ritter, N. C., (2017). “Gemstones in Pre-Islamic Persia”. Social and Symbolic Meanings of Sasanian Seals, 277-292.
59. - Roche, K. J., (2009). The Elamite Cylinder Seal Corpus, c.3500 - 1000 BC volome Ⅰ-Ⅱ, part Ⅰ- Ⅲ, 577-823. Thesis Doctor of Philosophy. http://hdl.handle.net/2123/5352
60. - Sharifian, F., Fekripour, K. & Heidarpour, A., (2020). “A Survey on Motifs and Inscriptions of Sassanid Seals from Buali Museum”. Journal of Archaeological Studies, 12(1): 161-178.
61. - Sinisi, F., (2008). “Another Seal of a Sasanian Dīwān AuthorSource”. East and West, 58 (1/4): 377-383
62. - Sinisi, F., (2017). “A Seal Imprint from Old nisa and the (apollonian) Iconography of Mithra”. Studia iranica 46: 9-30.
63. - Tala’i, H., (2013). Seal Making in Iran from the Earliest Times to the Beginning of Islamic Era. Tehran: Samt Publication. (In Persian).
64. - Tsouparopoulou, Ch., (2014). “An Online database for the Documentation of seals, Sealings, and Seal impressions in the Ancient near east”. Studia Orientalia Electronica Volume 2 (2014): 37–68.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.