سال 8، شماره 29 - ( 10-1403 )
سال 8 شماره 29 صفحات 211-189 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mirshafiee M. (2024). The Study of Lustre Glass Works in the Islamic Era and its Compliance with the Instructions of “Al-Durra Al-Meknuna”. Parseh J Archaeol Stud. 8(29), 189-211. doi:10.22034/PJAS.8.29.189
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-872-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-872-fa.html
میرشفیعی سید محمد.(1403). مطالعۀ آثار شیشهای زرینفام دوران اسلامی و تطابق آن با دستورالعملهای «الدرهالمکنونه» مطالعات باستانشناسی پارسه 8 (29) :211-189 10.22034/PJAS.8.29.189
استادیار گروه سفال و سرامیک، دانشکدۀ هنرهای صناعی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران. ، mohamadmirshafiei@yahoo.com
چکیده: (914 مشاهده)
زرینفام، نقاشی مینایی بر روی شیشه و یا لعاب است که پخت آن در کوره با محیط احیاء انجام میگیرد و پس از تکمیل فرآیند پخت، تشکیل لایۀ درخشان با جلای فلزی را میدهد. این تلألو و جلای فلزگونه میتواند در طیفهای رنگی مختلفی همچون طلایی و یا قرمز مسی باشد که توسط نانو ذرات مس و نقره ایجاد میگردد. اولین آثاری که از اجرای تکنیک زرینفام بهدست آمده است بر روی ظروف شیشهای میباشد؛ اما این تکنیک براساس نظریۀ اکثر محققین از قرن سوم هجریقمری بر روی سفالینههای لعابدار بهکار گرفته شد و ادامه یافت. از طرفی در منابع تاریخی در نسخۀ خطی الدرهالمکنونه بهدستورالعملهای زرینفام برروی آبگینه پرداخته شده است. در پژوهش حاضر سعیشده است تا به این پرسش پاسخ دهد که چه نقاط اشتراکی بین آثار شیشهای زرینفام با دستورالعملهای رسالۀ الدره المکنونه وجود دارد؟ پژوهش حاضر از نوع بنیادی است و اطلاعات علمی و اسناد تاریخی مورد پژوهش بهصورت اسنادی جمع آوری و سپس از روش تحقیق تاریخی-تحلیلی مورد بررسی و تبین قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که عناصر بهکاررفته در زرینفام شیشههای دورههای نخست اسلامی با دستورالعملهای الدرهالمکنونه تطابق دارد؛ همچنین در شیوه و اجرای رنگ آمیزی و همینطور در تنوع رنگی بین آثار شیشهای زرینفام و دستورالعملهای الدرهالمکنونه تطابق وجود دارد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1402/3/24 | پذیرش: 1402/7/16 | انتشار: 1403/10/1
دریافت: 1402/3/24 | پذیرش: 1402/7/16 | انتشار: 1403/10/1
فهرست منابع
1. - اکبری، عباس، (1393). درسهایی از محمدبن ابی البرکات جوهری نیشابوری. تهران: انتشارات مؤلف.
2. - پورتر، ونتیا، (1380). کاشیهای اسلامی. ترجمۀ مهناز شایستهفر، تهران: مطالعات هنر اسلامی.
3. - جوهرینیشابوری، محمد بن ابی البرکات، (1383). جواهرنامۀ نظامی. بهکوشش: ایرج افشار، اول، تهران: میراث مکتوب.
4. - فهروری، گزا، (1388). سفالگری جهان اسلام در موزه طارق رجب کویت. ترجمۀ مهناز شایستهفر. تهران: مطالعات هنر اسلامی.
5. - شکرپور، شهریار؛ اکبری، عباس؛ و میرشفیعی، سید محمد، (1401). «تحلیل نظریه انتقال فناوری زرینفام شیشه روی سفال، بر مبنای رساله «الدرّهالمکنونه». فرهنگ و تمدن اسلامی، 13 (46): 110-91. DOR: 20.1001.1.22520538.1401.13.46.5.3
6. -شکرپور، شهریار؛ و میرشفیعی، سید محمد، (1398). «رسالهی «الدرّهالمکنونه» قدیمیترین سند مکتوب در باب مینای زرینفام». پژوههباستانسنجی، 5 (1)، 179-185. https://doi.org/10.29252/jra.5.1.179
7. - کاشانی، ابولقاسم عبدالله، (1386). عرایس الجواهر و نفایس الاطایب. بهکوشش: ایرج افشار، اول، تهران: المعی.
8. - گلدشتاین، سیدنی ام، (1387). مجموعه هنر اسلامی. مترجم: سودابه رفیعیسخایی، تهران: کارنگ.
9. - محمدزادهمیانجی، مهناز، (1392). بررسی سیر تاریخی سفال زرینفام در جهان. تهران: سروش.
10. - میرشفیعی، سید محمد؛ و محمدزاده، مهدی، (1394). «ساخت لعاب زرینفام ایرانی براساس کتاب جواهرنامۀ نظامی». هنرهای زیبا، 20(1):66-59. https://doi.org/10.22059/JFAVA.2015.55445
11. - میرشفیعی، سید محمد؛ و محمدزاده، مهدی، (1395). «فنشناسی و ساخت مینای زرینفام شیشه، براساس فرمولهای کتاب جواهرنامۀ نظامی». پژوههباستانسنجی، 1(2): 27-38. https://doi.org/10.29252/jra.1.2.27
12. - واتسون، آلیور، (1382). سفال زرینفام ایرانی. ترجمۀ شکوه ذاکری، چاپ اول، تهران: سروش.
14. - Abd al-rawuf, A. Y., (1971). Dirasat fi al-Zujaj al-Misriiy. Abhas al-Nadwat al-Dawaliyat li Tarikh al-qahira, Vol 2: 3-19.
15. - Al-Hassan, A. Y., (2009). AN EIGHTH CENTURY TREATISE ON GLASS... . History of Science And Technology. In: www.history-science-technology.com
16. - Akbari, A., (2013). Lessons from Mohammad Bin Abi Al Barakat Johari Nishaburi.Tehran: Author Publications. (in Persian)
17. - Brill, R. H., (1970). “Chemical studies of Islamic luster glass”. Scientific methods in medieval archaeology, chapter XVI. Berkeley, CA: U of Calif: 351-377. https://doi.org/10.1525/9780520412064-020
18. Caiger Smith, A., (1991). Lustre Pottery: Technique, tradition and innovation in Islam and the Western World. London: Faber and Faber.
19. - Carboni, S., (2001). Glass of the Sultans [Book]. New York : Metropolitan Museum of Art.
20. - Carboni, S., (2001). Glass from Islamic Lands: The Al-Sabah Collection. London.
21. - Fehruri, G., (1998). Pottery of the Islamic world in Tariq Rajab Museum, Kuwait. Mahnaz ShaisteFar, Tehran: Islamic Art Studies. (in Persian)
22. - Harden, D. B., (1945). ORIENTAL GLASS OF MEDIAEVAL DATE FOUND IN SWEDEN AND THE EARLY HISTORY OF LUSTRE-PAINTING. by: Carl Johan Lamm. Stockholm: Wahlström and Widstrand, 1941 (Kungl. Vitterhets Historie och Antikvitets Akademiens Handingar, Del 50 :1). pp. 114 and 24 plates 18 text Fig. 7 Kr. Antiquity, 19(75): 160–160. https://doi.org/10.1017/S0003598X00022705
23. - Jabir ibn Hayyan, Kitab al-durra al-maknuna. B.N. MS Arabe 6915.
24. - Johari Neishabouri, M. bin-Abi al-B., (1383). Javaher Nameh Nizami. by: Iraj Afshar, first, Tehran: written heritage. (in Persian)
25. - Kashani, A. A., (1386). Arais al-Jawahir and Nafais al-Atayeb. with the efforts of Iraj Afshar, first, Tehran: Al-Ma'i. (in Persian)
26. - Klain, D., (1984). The History of Glass [Book]. London : Little Brownand Company.
27. - Kroger, J., (1995). Nishapur glass of the early islamic period [Book]. Newyork: metropolitan museum of art.
28. -Lamm, C. J., (1941). Oriental Glass of mediaeval date found in Sweden and the earlyhistory of lustre-painting. Stockholm.
29. - Lamm, C. J., (1935). Glass from Iran in the National Museum. Stockholm and London.
30. - Margaret, O., (2003). ‘Umayyad to Fatimid Glass: finds at Pella’. Historians of Islamic Art Newsletter, Volume XIII.
31. - Mason, R. B., (2004). “Shine Like the Sun. Lustre-painted and Associated Pottery from the Medieval Middle East”. In: Bibliotheca Iranica: Islamic Art and Architecture Series, vol. 12. Mazda Publishers, Inc., Costa Mesa, Canada.
32. - Mohammadzadeh Mianji, M., (2012). A review of the historical course of Lustre pottery in the world. Tehran: Soroush.
33. - Mirshfiee, S. M. & Mohammadzadeh, M., (2014). “Making Iranian gold enamel based on the book Javahernameh Nizami”. Fine Arts, 20(1): 66-59. https://doi.org/10.22059/JFAVA.2015.55445 (In Persian)
34. - Mirshfiei, S. M. & Mohammadzadeh, M., (2015). “The technology and manufacturing of lustre glass enamel, based on the formulas of the book Javahernameh Nizami”. Archeology Journal, 1(2): 27-38. https://doi.org/10.29252/jra.1.2.27 (In Persian)
35. - Porter, V., (1995). Islamic tiles, Mahnaz Shaistefar. Tehran: Islamic Art Studies. (In Persian)
36. - Pradell, T., Molera, J., Smith, A. D. & Tite, M. S., (2008). “Early Islamic lustre from Egypt, Syria and Iran (10 to 13th)”. Journal of Archaeological Science, 35: 2649-2662. https://doi.org/10.1016/j.jas.2008.05.011
37. - Sidney, M. G., (2009). Islamic Art Collection. Translated by: Rafii Sakhai Soudabeh, Tehran: Karang. (In Persian)
38. - Shokrpour, Sh. & Mirshfiei, S. M., (2018). “The treatise "Al-Darrah al-Maknoona", the oldest written document about Lustre's gold enamel”. Archeology Journal, 5 (1): 179-185. https://doi.org/10.29252/jra.5.1.179 (In Persian)
39. - Shokrpour, Sh., Akbari, A. & Mirshfiee, S. M., (2022). “Analysis of the theory of the transfer of the technology of Lustre glass on pottery, based on the treatise Al-Darrah Al-Maknouna”. Islamic Culture and Civilization, 13, (46): 91-110. DOR: 20.1001.1.22520538.1401.13.46.5.3 (in Persian)
40. - Newby Martine, S., (2000). Glass of four Millennia [Book]. London: Ashmolean Museum Oxford 2000.
41. - Tait, H., ( 2012). 5000 Years of Glass [Book]. London: British Museum.
42. -https://www.corning.com/
43. -https://www.Hermitage museum.org/
44. -https://www.vam.ac.uk /
45. -https:// www.metmuseum.org/
46. -https://www.islamicceramics.ashmolean.org/
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |