سال 8، شماره 28 - ( 6-1403 )
سال 8 شماره 28 صفحات 140-115 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Beik-Mohammad K. (2024). Iconographic Analysis and Interpretation of the Elamite Stone Sculpture at the Nahavand Cultural Heritage Museum. Parseh J Archaeol Stud. 8(28), 115-140. doi:10.22034/PJAS.8.28.115
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-858-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-858-fa.html
بیکمحمدی خلیلالله.(1403). بررسی و تحلیل شمایلنگارانۀ مجسمۀ سنگی ایلامیِ موزۀ میراثفرهنگی نهاوند مطالعات باستانشناسی پارسه 8 (28) :140-115 10.22034/PJAS.8.28.115
استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ، k.beikmohammadi@umz.ac.ir
چکیده: (2497 مشاهده)
مجسمههای یادمانی، ازجمله آثار هنری بهشمار میروند که عمدتاً مرتبط با موضوعات آئینی و مذهبی بوده و دارای پیشینۀ بسیار طولانی هستند؛ هدف از ساخت اینگونه مجسمههای یادمانی، نمادین و گاهی نشان از جایگاه فرازمینی و جایگاه خداگونۀ صاحبان آن بوده است. در گسترۀ تاریخ ایران فرهنگی، پیشینۀ ساخت مجسمهها با چنین رویکردی، (مانند: الهۀ ونوس سراب) از دورۀ نوسنگی است که به یکباره از هزارۀ سوم، رشد فزآیندهای داشته و در دورۀ تمدن ایلام با ظهور حاکمان و خدایان متعدد، به اوج و اعتلای خود میرسد. از این مجسمهها، گاهی بهعنوان هدایای نذری در معابد و گاهی بهعنوان گورنهادها در تدفین اشخاص با رتبۀ اجتماعی بالا استفاده شده است. مجسمۀ سنگی یادمانی موزۀ نهاوند، نمونهای از اینگونه آثار بهشمار میآید که چگونگی پیدایش و ماهیت آن چندان روشن نیست. از آنجاییکه این یافتۀ فرهنگی از کاوش باستانشناسی بهدست نیامده است، ابهامات زیادی درخصوص آن وجود دارد؛ بنابراین هدف اصلی پژوهش حاضر، آن است تا ضمن بررسی ماهیت این مجسمۀ سنگی، با نگاهی شمایلنگارانه به نقش و جایگاه آن از منظر زمانی بپردازد. بر ایناساس، در اینجستار با طرح پرسش، در چگونگی ماهیت، جانگاری، سبک هنری و کاربری آن با فرض متعلق بودن این اثر فرهنگی به دورۀ ایلامی در گسترۀ حوزۀ فرهنگی سیماشکی، واکاوی میگردد. این پژوهش برای درک بهتر و گاهنگاری درست، میکوشد در قیاس با دیگر نمونههای مشابه و همعصر آن ارائه گردد تا به شناخت بهتری از آثار فرهنگ ایلام، بهویژه دورۀ سوکلمخها در زاگرسمرکزی بهدست آید. روش پژوهش در ایننوشتار، از نوع کیفی و مبتنیبر روش تاریخی-تحلیلی با بهرهمندی از رویکرد کتابخانهای خواهد بود. جهت بررسی گزارههای پژوهش، به شیوههای هنری پیکرهسازی تمدن ایلام و نمونههای مشابه آن در بینالنهرین رجوع شده است. برآیند پژوهش نشانگر آن است که مجسمۀ سنگی نهاوند براساس ویژگیهای بصری و ظاهری، در زمرۀ مجسمههای یادمانی به جامانده از دورۀ سوکلمخها (هزارۀ دوم پیشازمیلاد) ازمنظر زمانی، و با رعایت جوانب احتمال متعلق به سرزمین بزرگ سیماشکی از منظر جغرافیایی بوده است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1402/2/18 | پذیرش: 1402/5/18 | انتشار: 1403/6/10
دریافت: 1402/2/18 | پذیرش: 1402/5/18 | انتشار: 1403/6/10
فهرست منابع
1. - ابراهیمی، قربانعلی، (1385). «انشان/انزان: یک جستجوی تاریخی». مطالعات ایرانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، 5 (9): 1-20.
2. - آمیه، پیر، (1381). تاریخ عیلام. ترجمۀ شیرین بیانی، انتسارات دانشگاه تهران.
3. - بیکمحمدی، نسرین؛ صالحیکاخکی، احمد؛ و زارعی، محمد ابراهیم، (1399). «نمادشناسی و منشأیابی مضمون نقش گاو در سفالینههای نیشابور با اتکا بر متون تاریخی». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 10(27): 189-212. https://doi.org/10.22084/nbsh.2019.18799.1923
4. - پاتس، دنیل. تی، (1385). باستانشناسی عیلام. ترجمۀ زهرا بایستی، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
5. - صراف، محمدرحیم، (1384). مذهب قوم عیلام (2600- 5000 سال پیش). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (انتشارات سمت).
6. - علیزاده، عباس، (1365). «آرامگاهی مربوط به دورۀ عیلام نو در ارجان نزدیک بهبهان». ترجمۀ رسول وطندوست، مجلۀ اثر، 12، 13 و 14، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی (پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری).
7. - فروید، زیگموند، (1362). توتم و تابو. ترجمۀ ایرج پورباقر، تهران: نشر آسیا.
8. - قدیانی، عباس، (1381). تاریخ ادیان و مذاهب. تهران: فرهنگ مکتوب.
9. - کمرون، جورج گلن، (1387). ایران در سپیده دم تاریخ. مترجم: حسن انوشه، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ پنجم.
10. - گیرشمن، رومن، (1375). چغازنبیل (دور اونتاش). جلد دوم، ترجمۀ اصغر کریمی، سازمان میراث فرهنگی کشور.
11. - مجیدزاده، یوسف، (1371). تاریخ و تمدن عیلام. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
12. - محسنی، مرتضی؛ و ولیزاده، مریم، (1390). «بنمایههای توتمیسم در قصههای عامیانه ایران». ادبیات عرفانی و اسطورۀ شناختی، 7 (23): 155-180. DOR: 20.1001.1.20084420.1390.7.23.6.6
13. - محمدیفر، یعقوب، (1375). «پژوهشی نو در سبک و کاربرد پیکره های ایلام از آغاز تا ایلام نو». پایاننامۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، استاد راهنما: دکتر محمد رحیم صراف (منتشر نشده).
14. - مظاهری، خداکرم؛ و کریمی، بهرام، (1393). «سفال دورۀ شیماشکی در درۀ سیمره؛ بر اساس مطالعۀ موردی قلعۀ زینل و غار تمالگه». مطالعات باستانشناسی، 6 (9): 129-148. https://doi.org/10.22059/jarcs.2014.52680
15. - مورتگات، آنتون، (1377). هنر بین النهرین باستان؛ هنر کلاسیک خاور نزدیک. ترجمۀ زهرا باستی و محمدرحیم صراف، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (انتشارات سمت).
16. - نعیمیطرئی، پرستو؛ وطندوست، رسول؛ و قدرتآبادی، صدیقه؛ و همتیازندریانی، اسماعیل، (1396). «نگاهی علمی مطالعات تطبیقی و ساختاری به نمونه ای از هنر پیکرهسازی تزیینی در آثار فلزی دورهی ایلامی». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 7(15): 149-162. https://doi.org/10.22084/nbsh.2018.10785.1467
17. - نوریمجیری، مهرداد، (1400). «تحلیل فرمی و مفهومی مجسمههای زنانه در هنر ایلام باستان». دانش هنرهای تجسمی، 6 (1): https://civilica.com/doc/1478288
18. - هال، جیمز، (۱۳۸۳). فرهنگ نگارهای نمادها در هنر شرق و غرب. ترجمۀ رقیه بهزادی، تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
19. - هینتس، والتر، (1376). دنیای گمشده ایلام، شوش و جنوبغرب ایران. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
21. - Alizadeh, A., (1986). “A Tomb from the Neo-Elamite Period in Arjan, Near Behbahan”. Translated by Rasul Vatan Doost, Athar, 12, 13 & 14, National Organization for the Protection of Historical Monuments. (in Persian).
22. - Amie, P., (2002). History of Elam. Translated by: Shirin Bayani, Tehran University Press. (in Persian).
23. - Amiet, P., (1973). “La glyptique de la fin de l'Elam”. Arts Asiatiques, 28: 3-45. https://doi.org/10.3406/arasi.1973.1057
24. - Beik Mohammadi, N., Salehi Kakhki, A. & Zarei, M. E., (2021). “Semiotics and the Origins of the Motif of Cow in the Neyshabur Pottery Relying on Historical Texts”. Pazhoheshha-ye Bastan Shenasi Iran, 10(27): 189-212. https://doi.org/10.22084/nbsh.2019.18799.1923 (in Persian).
25. - Cameron, G. G., (2008). Iran in the Dawn of History. Translated by: Hassan Anousheh, Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company, 5th Edition. (in Persian).
26. - Douglas, M., (1975). Implicit Meanings: Essays in An- thropolog. London.
27. - Ebrahimi, Gh., (2006). “Anshan/Anzan: A Historical Search”. Iranian Studies, Shahid Bahonar University of Kerman, 5(9): 1-20. (in Persian).
28. - Frankfort, H., (1937). The Burney Relief. Archiv Für Orientforschung, 12: 128–135. http://www.jstor.org/stable/41680314
29. - Freud, S., (1983). Totem and Taboo. Translated by: Iraj Pourbagher, Tehran: Asia Publishing. (in Persian).
30. - Ghadyani, A., (2002). History of Religions and Sects. Tehran: Maktoub Cultural Foundation.
31. - Gershman, R., (1996). Chogha Zanbil (Dur Untash). Volume II, Translated by: Asghar Karimi, Iranian Cultural Heritage Organization. (in Persian).
32. - Gorelick, L. & Gwinnett, A. J., (1990). “The Ancient Near Eastern Cylinder Seal as Social Emblem and Status Symbol”. Journal of Near Eastern Studies, 49 (1): 45-56. https://doi.org/10.1086/373418
33. - Hall, J., (2004). The Encyclopedia of Symbols in Eastern and Western Art. Translated by: Rogheyeh Behzadi, Tehran: Contemporary Culture Publishing. (in Persian).
34. - Hayes Ward, W., (1910). The Seal Cylinders of Western Asia, Carnegie Institution of Washington. Published. By The Carnegie Institution of Washington, No. 100.
35. - Hinz, W., (1997). The Lost World of Elam: Susa and Southwest Iran. Tehran: University Publication Center.
36. - Hole, F., (1985). “The Organization of Susiana Society Periodization of Site Distributions”. Paléorient, 11 (2): 21-24. https://doi.org/10.3406/paleo.1985.4384
37. - Lash, W. F., (1996). Iconography and Iconology. in: The Dictionary of art. New York: Macmillan.
38. - Loftus, R. T., Machugh, D. E., Bradley, D. G., Sharp, P. M. & Cunningham, P., (1994). Evidence for two independent domestication of cattle (animal domestication/bovine evolution/conservation genetics/mitochondrial DNA).
39. - Majidzadeh, Y., (1992). History and Civilization of Elam. Tehran: University Publication Center. (in Persian).
40. - Mazaheri, K. K. & Karimi, B., (2014). “Shimashki Potteries of the Saymarreh Valley Based on the Ghale Zinal and Gharatmalghah Findings”. Journal of Archaeological Studies, 6(1): 129-148. https://doi.org/10.22059/jarcs.2014.52680
41. - Mohammadifar, Y., (1996). “A New Study on the Style and Use of Elamite Figurines from the Beginning to the Neo-Elamite Period”. Master's Thesis in Archaeology, Department of Humanities, Tarbiat Modares University, Supervised by: Dr. Mohammad Rahim Sarraf (unpublished). (in Persian).
42. - Mohseni, M. & Valizadeh, M., (2011). “Totemism Elements in Iranian Folklore Tales”. Journal of Mystical Literature and Mythology, 7(23): 155-180. (in Persian).
43. - Mortgat, A., (1998). Ancient Mesopotamian Art; Classical Art of the Near East. Translated by: Zahra Bayasti and Mohammad Rahim Sarraf, Tehran: Organization for the Study and Compilation of University Humanities Books (SAMT). (in Persian).
44. - Naeimi Taraei, P., Vatan-Dost, R., Ghodrat-Abadi, S. & Hemati-Azandryani, E., (2017). “A Scientific Look at Comparative and Structural Studies of Decorative Sculpture in Elamite Metal Artifacts”. Pazhoheshha-ye Bastan Shenasi Iran, 7(15): 149-162. https://doi.org/10.22084/nbsh.2018.10785.1467 (in Persian).
45. - Nijhowne, J. D., (1979). Politics, Religion, and Cylinder Sealse: A Study of Mesopotamian Symbolism in the Second Millennium B.C. University of Washington.
46. - Noori-Mojiri, M., (2021). “Formal and Conceptual Analysis of Female Statues in Ancient Elamite Art”. Visual Arts Knowledge, 6(1): https://civilica.com/doc/1478288 (in Persian).
47. - Potts, D. T., (2004). The Archaeology of Elam: Formation and Transformation of an Ancient Iranian State. 2nd Edition, Cambridge University Press,
48. - Patts, D. T., (2006). Elamite Archaeology. Translated by Zahra Bayasti, Tehran: Organization for the Study and Compilation of University Humanities Books (SAMT).
49. - Rypka, J., (1968). History Of Iranian Literature. D. Reidel Publishing Company, Dordrecht, Holland, Edith by: Karl Jahn, Springer Nature, P. 619. https://doi.org/10.1007/978-94-010-3479-1
50. - Sarraf, M. R., (2005). The Religion of the Elamite People (2600-5000 Years Ago). Tehran: Organization for the Study and Compilation of University Humanities Books (SAMT). (in Persian).
51. - Scupin, R., (2012). Cultural Anthropology a Global Perspective. Lindenwood University, 8th Ed. P. 168.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |