سال 6، شماره 21 - ( 9-1401 )
سال 6 شماره 21 صفحات 114-91 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mousavi Kouhpar S M, Zabanavar A, Ahmadzadeh Khosrowshahi S. (2022). Considerations Regarding the Fire Temples Attributed to Mehr-Narseh in the Southwest of Fars: An Indicator to Identify Dādgāh Fire Temples. Parseh J Archaeol Stud. 6(21), : 4 doi:10.30699/PJAS.6.21.91
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-758-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-758-fa.html
موسویکوهپر سید مهدی، زبانآور علیرضا، احمدزاده خسروشاهی سولماز.(1401). ملاحظاتی در رابطه با آتشکدههای منتسب به مِهرنَرسه در جنوبغربی فارس: شاخصی بهمنظور شناخت نیایشگاههای آتش دادگاه مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (21) :114-91 10.30699/PJAS.6.21.91
1- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایران ، m_mousavi@modares.ac.ir
2- دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3- دانشجوی دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایران
2- دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران
3- دانشجوی دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیتمدرس، تهران، ایران
چکیده: (2180 مشاهده)
مِهرنَرسه بهعنوان یکی از مهمترین شخصیتهای دورۀ میانی ساسانی بهشمار میرود. در منابع مکتوب تاریخی، ساخت برخی از بناهای دورۀ ساسانی به وی منتسب گشته که مهمترین آنها پنج آتشکدهای است که در جنوبغربی فارس بنا شده است؛ باوجود آنکه تابهحال نظریات گوناگونی در رابطه با مکانیابی این آتشکدهها ارائهشده، اما هیچ پژوهشی درمورد ماهیت و ارزش کیفی این بناها صورت نگرفته است. در این پژوهش سعیشده تا در ابتدا شخصیت سیاسی-مذهبی این وزیر ساسانی از جهات گوناگون مورد کنکاش قرارگرفته و سپس با تحلیل منابع مرتبط با آتشکدههای مهرنرسه، ضمن شناخت ماهیت و ارزش مذهبی آنها، چهارطاقیهای منتسب به وی براساس نظریات ارائهشده، موردمطالعه قرارگرفته تا برخی از ویژگیهای معماری مذهبی ساسانی آشکار گردد. مهمترین پرسش این پژوهش، ردۀ مذهبی آتشکدههای منتسب به مهرنرسه است و اینکه چه ردهای از آتشهای مقدس در آتشکدههای منتسب به وی نگهداری میشده است؟ این پژوهش براساس هدف از نوع تحقیقات بنیادی و ازمنظر ماهیت و روش تحقیق بهصورت تاریخی و توصیفی-تحلیلی است. همچنین روش گردآوری دادهها در آن بهصورت کتابخانهای-میدانی است. براساس نتایج حاصل از این تحقیق بهنظر میرسد که آتشکدههای برپاشده توسط مهرنرسه از دو گونۀ مجزا و چهار آتشکدۀ منتسب به وی در ناحیۀ ابروان با آتش خانوادگی، یعنی «دادگاه» در ارتباط بوده است. بر طبق مطالعات میدانی و شباهتسنجی میتوان نظریات ارائهشده را نقد نموده و گروه جدیدی از چهارطاقیهای مذهبی ساسانی در فراشبند فارس را بهعنوان دربرگیرندۀ یک یا چند آتشکدۀ منتسب به مهرنرسه معرفی نمود. بهنظر میرسد که این نوع از آتشکدهها دارای نقشۀ پیچیده و فضاهای معماری الحاقی بوده است؛ همچنین احتمالاً این نوع از بناها دارای تعدادی خدمه جهت انجام امورات مربوط به آتشکده بودهاند.
شمارهی مقاله: 4
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1401/3/22 | پذیرش: 1401/5/16 | انتشار: 1401/9/10
دریافت: 1401/3/22 | پذیرش: 1401/5/16 | انتشار: 1401/9/10
فهرست منابع
1. - اکبرزاده، داریوش، (1382). کتیبههای پهلوی اشکانی. دفتر دوم، تهران: پازینه.
2. - اونوالا، ارواد مانوکجی روستمجی، (1922). روایات داراب هرمزدیار. جلد اول، بمبئی.
3. - آذرگشسب، اردشیر، (1353). آتش در ایرانباستان. تهران: اختر شمال.
4. - بلعمی، ابوعلی محمد، (1376). تاریخ بلعمی. جلد اول، تهران: سروش.
5. - بویس، مری، (1389). دیانت زرتشتی در دوران متأخر. ترجمۀ فریدون وهمن، تهران: ثالث، چاپ دوم.
6. - تفضلی، احمد، (1386). تاریخ ادبیات ایران ایران پیش از اسلام. تهران: سخن، چاپ پنجم.
7. - تفضلی، احمد، (1398). «آتشکده». مقالات احمد تفضلی، بهکوشش: ژاله آموزگار، تهران: توس: 263-260
8. - جلالیمقدم، مسعود، (1384). آئین زروانی. تهران: امیرکبیر.
9. - دابو، خورشید، (1358). دانستنیهای آئینی زرتشتی. ترجمۀ رشید شهمردان، تهران: فروهر.
10. - دوشنگیمن، ژاک، (1385). دین ایرانباستان. ترجمۀ رؤیا منجم، تهران: نشرعلم، چاپ دوم.
11. - دیولافوا، مادامژان، (1385). ایران کلده و شوش. ترجمۀ علیمحمد فرهوشی، تهران: دانشگاه تهران، چاپ هفتم.
12. - رضوانی، حسن، (1384). «پروندۀ ثبتی آتشکدۀ شیان». کرمانشاه: مرکز اسناد اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان کرمانشاه (منتشرنشده).
13. - زنر، آرسی، (1387). زروان یا معمای زرتشتیگری. ترجمۀ تیمور قادری، تهران: امیرکبیر، چاپ دوم.
14. - شاپورشهبازی، علیرضا، (1389). تاریخ ساسانیان. تهران: نشر دانشگاهی.
15. - شهمردان، رشید، (1346). پرستشگاه زرتشتیان. بمبئی.
16. - طبری، محمدجریر، (1362). تاریخ طبری یا تاریخ الرسل و الملوک. ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، جلد دوم، تهران: اساطیر، چاپ دوم.
17. - عریان، سعید، (1393). فرخ مرد بهرامان مادیان هزار دادستان. تهران: علمی، چاپ دوم.
18. - گدار، آندره، (1387). آثار ایران. ترجمۀ ابوالحسن سروقدمقدم، جلد یکم، مشهد: آستانقدس رضوی، چاپ پنجم.
19. - مصطفوی، محمدتقی، (1381). «آتشکدههای پارس». مجموعه مقالات محمدتقی مصطفوی، جلد یکم، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی: 260-249.
20. - مصطفوی، محمدتقی، (1382). اقلیم پارس. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ سوم.
21. - نامجو، عباس، (1392). بناهای چهارتاقی ایران. تهران: جهاد دانشگاهی.
22. - نولدکه، تئودور، (1388). تاریخ ایرانیان و عربها در زمان ساسانیان. ترجمۀ عباس زریاب، تهران: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ سوم.
23. - نیستانی، جواد؛ نامجو عباس؛ و موسویکوهپر، سیدمهدی، (1390). «مکانیابی آتشکدههای چهارگانۀ مِهر نِرسی: بررسی آتشکدههای مسیر بیشابور-اردشیرخُره». مطالعات باستانشناسی، شمارۀ 3: 182-163.
24. - ویدنگرن، گئو، (1377). دینهای ایران. ترجمۀ منوچهر فرهنگ، تهران: آگاهان ایده.
25. - هوف، دیتریش، (1366). «گنبدها در معماری اسلامی». در: معماری ایران، بهکوشش: محمدیوسف کیانی، تهران: جهاد دانشگاهی: 397-414.
26. - یعقوبی، احمدبن ابی یعقوب، (1374). تاریخ یعقوبی. ترجمۀ محمدابراهیم آیتی، جلد اول، تهران: علمی و فرهنگی، چاپ هفتم.
28. - Akbarzadeh, D., (2003). Parthian Inscriptions. Vol 2, Tehran: Pazineh.
29. - Azargoshasb, A., (1974). Fire in Ancient Iran. Akhtar-e Shomal.
30. - Azarnoush, M., (1994). The Sasanian Manor House at Hajiabad. Iran: Le lettere.
31. - Balami, A. M, (1997). History of Balami. Vol 1, Tehran: Soroush.
32. - Bosworth, C.E. ed., (1999). The History of Al-Tabari: The Sasanids. the Lakhmids, and Yemen, SUNY Press.
33. - Boyce, M., (1968). “On the sacred fires of the Zoroastrians”. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 31(1): 52-68.
34. - Boyce, M., (1977). A Persian stronghold of Zoroastrianism. Oxford: Clarendon Press.
35. - Boyce, M., (1979). Zoroastrians Their Religious Beliefs and Practices. London, Routledege & Kegan Paul.
36. - Boyce, M., (2010). Zoroastrian religion in modern times. tr by: F. Vahman, Tehran: Thaleth.
37. - Chaumont, M. L., (1973). “Chiliarque et Curopalate a la Cour des Sassanides”.Iranica antiqua, 10: 139-165.
38. - Christensen, A., (1944). L'Iran sous les Sassanides. Otto Zeller.
39. - Dabou, K., (1979). Danestanihaye Aeeni Zartoshti. tr by: R. Shahmardan, Tehran: Farawaher.
40. - Daryaee, T., (2012). “MEHR-NARSEH”, http://www.iranicaonline.org/articles/mehr-narseh.
41. - Daryaee, T., (2004). The Fall of Sasanians. tr by: M. Ettehadieh & F. Amirkhani, Tehran: Tarikh-e Iran.
42. - Dialafua, M. J, (2006). Iran Kaldeh Shoush. tr by: A.M. Farahwashi, Tehran: University of Tehran.
43. - Dignas, B. & Winter, E., (2007). Rome and Persia in late antiquity: neighbours and rivals. Cambridge University Press.
44. - Duchesne-Guillemin, J., (2006). Religion of ancient Iran. tr by: R. Monajem, Tehran: Elm.
45. - Frye, R. N., (1984). The history of ancient Iran. CH Beck.
46. - Godard, A., (1998). Athar-e Iran. tr by: A. Sarvghad Moghadam, Mashahd.
47. - Gyselen, R. (2008). Great-Commander (Vuzurg-faramadār) and Court Counsellor (dar-andarzbed) in the Sasanian Empire (224-651): The Sigillographic Evidence. Rome.
48. - Hashemi, H. et al., (2011). “The Demon House Square Dome, a Newly-Discovered Sassanian Fire Temple”. The Monthly Scientific Journal of Bagh- E Nazar, 7(15): 79-92.
49. - Henning, W. B., (1954). The inscription of Firuzabad. Verlag nicht ermittelbar.
50. - Herzfeld, E., (1935). Archaeological history of Iran. British Academy.
51. - Huff, D., (1975). “Sassanian Chahr Taqs in Fars”. In: Bagherzadeh, F. (ed.), Proceedings of the 2rd Annual Symposium on Archaeological Research in Iran, A Publication of the Iranian Centre for Archaeological Research, Tehran: 243-254.
52. - Huff, D., (1987). “Domes in Islamic Architecture”. Iran Architecture, Tehran: 414-397.
53. - Ibn-e Huqal, (1992). Surat Al-Arz. Beyrout.
54. - Istakhri, A., (1994). Al-Masalek-al-Mamalek. tr by: M.A.A Tastari, Tehran.
55. - Jalali Moghadam, M., (2005). Religion of Zurvanism. Tehran: Amirkabir.
56. - Lieu, S. N. & Greatrex, G., (2002). The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars. Part II, AD 363-630: a Narrative Sourcebook, London, Routledge.
57. - Lukonin, V. G., (1983). “Political, Social and Administrative Institution: Taxes and Trade”. E. Yarshater, (ed.), CHI, III (2): 681-746.
58. - Maricq, A., (1958). “Classica et Orientalia: 5. Res Gestae Divi Saporis”. Syria, 35: 295-360.
59. - Miri, N., (2012). Historical Geography of Fars during the Sasanian Period. e-Sasanika.
60. - Modi, J. J., (1922). The Religious ceremonies and customs of the Parsees. Bombay: British India Press.
61. - Mostafavi, M. T, (2002). Pars Fire Temple. Vol 1. Tehran.
62. - Mostafavi, M. T, (2003). Eqlim-e Pars. Tehran.
63. - Namjoo, A., (2011). “Lacating Archaeological Sassanid Firetemples According to The Historical & Aeograpicall Text from 3rd to 9td contury A.H”. Phd Theses, Tarbiat Modares University.
64. - Neusner, J., (1970). A history of the jews in babylonia v. later sasanian times, Brill Archive.
65. - Neyestani, J.; Namjoo, A. & Mousavi Kouhpar, M., (2011). “Location of Fourfold Fire Temples of Mihr Narseh (A Study of Fire Temples along Bishapour-Ardashir Khorrah Route)”. Journal of Archaeological Studies, 3(1): 159-176.
66. - Nöldeke, T., (1879). Geschichte Der Perser und Araber zur zeit der Sasaniden, Leyden: E. J. Brill.
67. - Nöldeke, T., (1881-2). Abu Djafar Mohammed Ibn Djarir At-Tabari. M. J. De Goeje (Ed), E. J. Brill.
68. - Noldeke, T., (2009). History of the Persians and Arabs in the Sasanid Period. tr by: A. Zaryab, Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies.
69. - Oryan, S., (2014). Madayan e Hezar Dadestan. Tehran: Elmi.
70. - Perikhanian, A., (1983). “Iranian society and law”. E. Yarshater, (ed.), CHI, III (2): 627-80.
71. - Perikhanian, A., (1997). The Book of a Thousand Judgements (A Sasanian Law-book). New York: Mazda Publishers.
72. - Razi, H., (2006). Vandidad. Tehran: Behjat.
73. - Rezvani, H., (2005). Record File of Shian Firetemple. Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Iran, Kermanshah.
74. - Russell, J. R., (1987). Zoroastrianism in Armenia. Harvard University.
75. - Sanjana, D. D. P., (1895). Vendidad. Bombay: Education Societys Steam Press.
76. - Schippmann, K., (1971). Die iranischen Feuerheiligtümer. Berlin: Walter de Gruyter.
77. - Shahmardan, R., (1967). Temple of Zoroastrians. Bombay.
78. - Shaki, M., (1984). A Few Unrecognized Middle Persian Terms and Phrases. Peeters.
79. - Shapour Shahbazi, A., (2010). History of Sassanian. Tehran: Nashr-e Daneshgahi.
80. - Shayegan, R., (2003). “HAZĀRBED”. Iranica, 12 (1): 93-95.
81. - Sprengling, M., (1953). Third Century Iran: Sapor and Kartir. Chicago: The Institute.
82. - Tabari, M. J., (1983). History of Tabari. tr by: A. Payandeh, Vol 2, Tehran: Asatir.
83. - Tafazzoli, A., (2007). Iranian Literature History in Pre-Islamic. Tehran: Sokhan.
84. - Tafazzoli, A., (2019). Fire Temple. Ahmad Tafazzoli Articles, By Zh. Amouzegar, Tehran: Toos.
85. - Unvala, E. M. R., (1922). Persian Revayat of Darab Hormozdyar. Vol 1, Bombay.
86. - VandenBerghe, L., (1961). “Récentes découvertes de monuments sassanides dans le Fars”. Iranica Antiqua, 1: 163-200.
87. - Widengren, G., (1998). Les Religions de l’Iran. tr by: M. Farhang, Tehran: Agahan-e Dideh.
88. - Wikander, S., (1946). Feuerpriester in Kleinasien und Iran. Acta Regiae Societatis Humaniorum Litterarum Lundensis.
89. - Yaghoubi, A., (1987). Yaghoubi history. tr by: M.E. Ayati, Tehran: Elmi Farhangi.
90. - Zaehner, R.C., (2008). Zurvan: a Zoroastrian dilemma. tr by: T. Ghaderi, Tehran: Amirkabir.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |