logo
سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )                   سال 6 شماره 22 صفحات 30-7 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.22.7
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.22.1.0

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mahdian M, Saedi I. (2023). Cultural Interactions of Bakhtiari Region with Fars and Khuzestan During the Chalcolithic Ages with an Emphasis on the Archaeological Data of Lordegan City. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 1 doi:10.30699/PJAS.6.22.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-697-fa.html
مهدیان مسلم، ساعدی ایمان.(1401). تعاملات فرهنگی منطقۀ بختیاری با فارس و خوزستان در دوران مس‌وسنگ با تکیه‌بر داده‌های باستان‌شناسی شهرستان لردگان مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (22) :30-7 10.30699/PJAS.6.22.7

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-697-fa.html

تعاملات فرهنگی منطقۀ بختیاری با فارس و خوزستان در دوران مس‌وسنگ با تکیه‌بر داده‌های باستان‌شناسی شهرستان لردگان
مسلم مهدیان*1 ، ایمان ساعدی2
1- کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، moslem.mahdian@ut.ac.ir
2- کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس تهران، ایران.
چکیده:   (3089 مشاهده)
تعامل فرهنگ‌ها در پیش‌ازتاریخ ایران، همواره یکی از موضوعات مهم و پیچیده در باستان‌شناسی ایران بوده است. این‌گونه ارتباطات در مناطق گوناگون ایران نشان‌دهندۀ روابط فرهنگ‌ها و تأثیرات آن‌ها بر یک‌دیگر است. در طول هزارۀ پنجم و چهارم پیش‌ازمیلاد، این ارتباطات گسترده‌تر و چشم‌گیرتر می‌شوند. در این دوران در منطقۀ زاگرس جنوبی، میان مناطق فارس، چهارمحال‌وبختیاری (منطقۀ بختیاری) و خوزستان ارتباطات فرهنگی نزدیکی شکل‌گرفت که این ارتباطات بیش از هر چیزی در مجموعه‌های سفالی منطقۀ بختیاری نمود یافته‌اند. «اَلن زاگارل» در بررسی‌هایی که در بخش‌های مختلف منطقۀ بختیاری انجام‌داده به این نکته اشاره می‌کند که در طول این دوران این منطقه تأثیرات فرهنگی زیادی را از مناطق فارس و خوزستان پذیرفته است. در این نوشتار به روابط فرهنگی‌ای که در طول دوران مس‌وسنگ در دورۀ شوشان قدیم/میانه/جدید خوزستان، دوره‌های فارس قدیم، میانه و جدید فارس و هم‌چنین در مراحل فرهنگی اسکندری، چله‌گاه، افغان، R1، لپویی، شهرک و برجویی و S17 در منطقۀ بختیاری شکل‌گرفته، پرداخته شده است و سعی‌گردیده به این پرسش پاسخ داده شود که، آیا در طول دوران مس‌وسنگ ارتباطات فرهنگی میان این مناطق وجود داشته است یا خیر؟ که با توجه به بررسی‌های انجام‌شده به‌نظر می‌رسد که در طول این دوران ارتباطات فرهنگی بین این مناطق وجود داشته است. نکته‌ای که در اینجا باید اشاره کرد، این است که در این پژوهش تأثیرات فرهنگی دو منطقۀ فارس و خوزستان بر چهارمحال‌و‌بختیاری موردتوجه قرار گرفته است. تأثیرات این فرهنگ‌ها بر بخش‌های مختلف منطقۀ بختیاری یکسان نبوده، به‌شکلی که مناطق شمالی این استان در طول این دوران تحت‌تأثیر فرهنگ‌های منطقۀ خوزستان و مناطق جنوبی، به‌ویژه شهرستان لردگان طی این دوران تحت‌تأثیر فرهنگ‌های منطقۀ فارس بوده‌ا‌ند. 
شماره‌ی مقاله: 1
واژه‌های کلیدی: تعاملات فرهنگی، دورۀ مس‌وسنگ، بختیاری، فارس، خوزستان.
متن کامل [PDF 1305 kb]   (779 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1400/11/19 | پذیرش: 1400/12/15 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - اسماعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل، (1387). «گزارش بررسی باستان‌شناختی بخش مرکزی شهرستان اردل». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشر‌نشده).
2. - بهرامی‌نیا، محسن، (1391). «مطالعۀ الگوی استقراری نوسنگی و مس‌وسنگ غرب چهارمحال‌وبختیاری؛ شهرستان اردل». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی دانشگاه هنر اصفهان (منتشرنشده).
3. - حاجی‌نوروزی، فاطمه، (1397). «بررسی کانی‌نگاری سفال دورۀ مس‌وسنگ میانی منطقۀ چهارمحال‌وبختیاری به‌منظور شناخت منشأ آن». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، شهرکرد: دانشگاه شهرکرد (منتشرنشده).
4. - خانی‌پور، مرتضی، (1396). «برهم‌کنش‌های منطقه‌ای فارس در دورۀ نوسنگی باسفال براساس کاوش محوطۀ هرمنگان». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تهران (منتشرنشده).
5. - خسروزاده، علیرضا، (1386)، «گزارش فصل اول بررسی باستان‌شناختی شهرستان فارسان». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
6. - خسروزاده، علیرضا، (1388). «گزارش بررسی باستان‌شناختی بخش میانکوه، شهرستان اردل، فصل نخست». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
7. - خسروزاده، علیرضا، (1389). «گزارش بررسی باستان‌شناختی بخش میانکوه، شهرستان اردل، فصل دوم». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
8. - خسروزاده، علیرضا، (1390). «گزارش بررسی باستان‌شناختی بخش میانکوه، شهرستان اردل، فصل سوم». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
9. - رضوانی، حسن، (1388). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان لُردگان بخش‌های فلارد و ریگ، فصل اول». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
10. - رضوانی، حسن، (1389). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان لُردگان بخش‌های سَردَشت و خانمیرزا، فصل دوم». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
11. - رضوانی، حسن، (1390). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان لُردگان بخش‌های مُنج و اَرمند به‌همراه قسمت‌هایی از غرب مرکزی و جنوب خانمیرزا، فصل سوم». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
12. - روستایی، کوروش؛ و آزادی، احمد، (1396). «روابط فرهنگی زاگرس‌مرکزی و فلات‌مرکزی در هزارۀ چهارم پ.م.: شواهدی از محوطۀ شَط‌غیلَه، ملایر». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 7 (14): 58-39.
13. - زاگارل، اَلن، (1387). باستان‌شناسی پیش‌ازتاریخ منطقۀ بختیاری، ظهور شیوۀ زندگی در ارتفاعات. ترجمۀ کوروش روستایی، شهرکرد: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان چهارمحال‌وبختیاری.
14. طلایی، حسن، (1394). عصر مفرغ ایران. تهران: سمت.
15. - عرب، احمد؛ و محمدی، عباسعلی، (1395). «گزارش فصل اول (بخش شیدا) بررسی باستان‌شناختی شهرستان بن». شهرکرد: مرکز اسناد میراث‌فرهنگی استان چهارمحال‌وبختیاری (منتشرنشده).
16. - عزیزی‌خرانقی، محمد‌حسین، (1393). «بررسی و مطالعۀ دورۀ نوسنگی فارس با تکیه‌بر یافته‌های باستان‌شناسی تپه رحمت‌آباد». رسالۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تهران (منتشرنشده).
17. - علیرضازاده‌نودهی، مهدی، (1397). «مطالعۀ الگوی استقراری و برهم‌کنش جوامع مس‌وسنگ چهارمحال‌وبختیاری با مناطق همجوار». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه شهرکرد (منتشرنشده).
18. - علیزاده، عباس، (1383). منشأ نهادهای حکومتی در پیش‌ازتاریخ فارس: تل‌باکون، کوچ‌نشینی باستان و تشکیل حکومت‌های اولیه. ترجمۀ کوروش روستایی، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری: بنیاد پژوهشی پارسه پاسارگاد.
19. - علیزاده، عباس؛ احمدزاده، لقمان؛ و امیدفر، مهدی، (1395). سیستم‌های استقراری و فرهنگ‌های باستانی دشت رامهرمز جنوب‌غربی ایران؛ نتایج کاوش در تل‌گِسِر و بررسی منطقه‌ای رامهرمز. ترجمۀ ماندانا کرمی و رامین یشمی، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری.
20. - ملک‌شهمیرزادی، صادق (1378).
21. - هول، فرانک، (1390). «باستان‌شناسی دورۀ روستانشینی»، در باستان‌شناسی غرب ایران. به‌کوشش: فرانک هول، ترجمۀ زهرا باستی، تهران: سمت: 156-50.
23. - Alirezazadeh Nodehi, M., (1397). “Study of settlement pattern and interaction of copper and stone communities of Chaharmahal and Bakhtiari with neighboring areas.” Master Thesis, Shahrekord, Shahrekord University, (in Persian).
24. - Alizadeh, A., (1992). Prehistoric Settlement Patterns and Cultures in Susiana, Southwestern Iran. University of Michigan Museum of Anthropology, Technical Report 24. Ann Arbor: University of Michigan.
25. - Alizadeh, A., (2006). “The Origins of the State Organizations in Prehistoric Hihgland Fars, Southern Iran,excavation at Tell-e Bakun”. Oriental Institute Publications, Vol. 128, ghicago Illinois.
26. - Alizadeh, A., (2004). The Origin of Prehistoric Government Institutions in Persia: Tel Bakun, Ancient Migration and the Formation of Early Governments. Translated by: Cyrus the Rural, Tehran: Cultural Heritage and Tourism Organization: Parseh Pasargad Research Foundation, (in Persian).
27. - Alizadeh, A.; Ahmadzadeh, L. & Omidfar, M., (2014). “Ancient Settlement Systems and Cultures in the Ram Hormuz Plain, Southwestwrn Iran Excavation at Tall-e Geser and Regional Survay of the Ram Hormuz Area”. Oriental Institute Publications, Vol. 140, The Oriental Institute of the University of Chicago.
28. - Arab, A. & Mohammadi, A. A., (2016). “Report of the first chapter (Shida section) Archaeological study of the city of Bonn”. Shahrekord, Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization, (unpublished), (in Persian).
29. - Azizi Kharanghi, M. H., (2014). “Study and study of the Persian Neolithic period based on the archaeological findings of Rahmatabad Hill”. Ph.D. thesis in Archeology, Tehran, University of Tehran, (in Persian).
30. - Bahraminia, M., (2012). “Study of Neolithic, Copper and Stone settlement pattern west of Chaharmahal and Bakhtiari; Ardal County”. Master Thesis, Isfahan, Isfahan University of Arts (unpublished), (in Persian).
31. - Beale, T. W., (1986). “Excavations at Tepe Yahya, Iran 1967-1976: The Early Periods”. American School of Prehistoric Research Bulletin, Volume 38, Peabody Museum of Archaeologiy and Ethnology, Cambridge.
32. - Caldwell, J. R., (1968). “Ghazir, Tell-I”. Reallexikon der Assyriologie: 348-355.
33. - Caldwell, J. R., (1976). “Investigation at Tal-Iblis”. Illinois State Museum Society for the Illinois State Museum, Springfield.
34. - Carter, R. A.; Challis, K.; Priestman, S. M. N. & Tofighian, H., (2006). “The Bushehr Hinterland: result of the first season of the Iranian-British Archaeological Survey of Bushehr Province November-December 2004”. Iran, 44: 63-103.
35. - Delougaz, P. & Helen, J. K. (1996). “Chogha Mish: The First Five Seasons of Excavation, 1961-1971”. Oriental Institute Publications 101, Abbas Alizadeh (ed.). Chicago: Oriental Institute.
36. - Dollfus, G., (1983). “Tape Bendebal, travaux 1977, 1978”. Cahiers de la Delegation archaeologique francaise en Iran, 13: 133-276.
37. - Esmaeili Jelodar, M. E. & Zolghadr, S., (2014). “Centera Zagros, Highland Fars and Lowland Susiana: a sephere of interaction in the 5th millennium BCE”. Archaeogische Mitteilungen aus Iran and Turan (AMIT), Vol: 46.
38. - Fazeli Nashli, H. et al., (2015). Chronology of Iran. Tehran: Iranian Studies Foundation, (in Persian).
39. - Haji Norouzi, F., (1397). “Study of copper and middle stone pottery in Chaharmahal and Bakhtiari region in order to identify its origin”. Master Thesis, Shahrekord, Shahrekord University, (in Persian).
40. - Henrickson. E., (1985). “The Early development of pastoralism in the centeral Zagros highlands (Luristan)”. Iranica Antiqua, 20: 1-42.
41. - Hull, F. et al., (2011). Archeology of Western Iran. Translated by: Zahra Basti, Tehran: Samat, (in Persian).
42. - Khanipour, M., (2017). “Interactions of Persian regions in the Neolithic period based on excavation of Hermangan site”. PhD thesis, Tehran: University of Tehran, (in Persian).
43. - Khosrowzadeh, A., (2015). “The chalcolithic period in the Bakhtiari Highlands: Newly Found Sites of Farsan, Chaharmahal va Bakhtiari, Iran”. International Journal of the Society of Iranian Archaeologists, 16 (3): 225-228.
44. - Khosrozadeh, A. et al., (1999). “Study of the role of environmental factors in the distribution of old and middle Ilam settlements in Ardal city, with emphasis on karst perspective”. Archaeological Research, Department of Archeology, 9 (21): 74-55, (in Persian).
45. - Khosrozadeh, A., (2007). “Report of the first chapter of the archaeological study of Farsan city”. Shahrekord: Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization, not published, (in Persian).
46. - Khosrozadeh, A., (2009). “Archaeological Survey Report of Miankuh Ward, Ardal County, Chapter One”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
47. - Khosrozadeh, A., (2010). “Archaeological Survey Report of Miankuh Ward, Ardal County, Chapter Two”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
48. - Khosrozadeh, A., (2011). “Archaeological Survey Report of Miankuh Ward, Ardal County, Chapter 3”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
49. - Mansouri, M., (1397), “Study of cultural developments in East Persia in the fourth and third millennium BC”. Master Thesis, Tehran: University of Tehran, (in Persian).
50. - Peterie, A.; Sardari, A. et al. (2013). “Mamasani in the fourth millennium BC”. in: Peterie, Cameron (ed), Ancient Iran and its Neighbours, local Developments and Long-rang Interactions in the Fourth Millennium Bc, The British Institue of Persian Studies, Archaeological Monographs series, III: 171-194.
51. - Rezvani, H., (2009). “Archaeological study report of Lordegan city, Felard and Rig districts, first chapter”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
52. - Rezvani, H., (2010). “Archaeological Survey Report of Lordegan County, Sardasht and Khanmirza Wards, Chapter Two”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
53. - Rezvani, H., (2011), “Archaeological study report of Lordegan city, Munj and Armand sections along with parts of the central west and south of Khanmirza, Chapter 3”. Shahrekord, Cultural Heritage Documentation Center of Chaharmahal and Bakhtiari Province, (unpublished), (in Persian).
54. - Roustaei, K. & Azadi, A., (2017). “Cultural relations between the Central Zagros and the Central Plateau in the fourth millennium BC: Evidence from the Shat Ghila area, Malayer”. Iranian Journal of Archaeological Research, 7 (14): 58-39, (in Persian).
55. - Sardari, A., (2013). “Northern Fars in the Fourth Millennium BC: Cultural Developments During thr Lapi Phas”. in: Peterie, Cameron BC, (de), Ancient Iran and its Neighbours, Local Developments and Long-rang Interactions in the Fourth Millrnnium BC, The British Institute of Persian Studies, Archeaolpgical Monographs Series III: 195-206.
56. - Stein, M. A., (1936). “An Archaoeligical Tourin the ancient persisl”. Iraq, 3: 179-225.
57. - Sumner, W. M., (1972). “Cultural Development in the Kur River Basin Iran”. Ph.D. dissertation, University of Pennsylvania (unpublished).
58. - Talaei, H., (2015). The Bronze Age of Iran. Tehran: Samat, (in Persian).
59. - Voit, M. M. & Dyson, R. H. Jr., (1992). “The Choronology of Iran, ca. 8000-2000 BC”. In: Chronologies in Old World Archaeology, Third Edition, edited by R W. Ehrich, Vol. I: 122-178, Vol. 2: 125-153, Chicago & London: University of Chicago Press.
60. - Zagarel, A., (2008). Prehistoric archeology of Bakhtiari region, the emergence of lifestyle in the highlands. Translated by: Rural Cyrus, Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Chaharmahal and Bakhtiari province, (in Persian).
61. - Zagarell, A., (1974). “An archaeological Survey in the North-east Baxtiari Mountains”. in: Proceedings of the IIIrd Annual Symposium on Archaeological Research in Iran: 145-156.
62. - Zagarell, A., (1975). “The Khana Mirza plain”. Iran, 13: 193.
63. - Zagarell, A. (1982). “The Prehistory of the Northeast Bakhtiyari Mountains, Iran”. The Rise of a Highland Way of Life ,Vol. 42. Dr. Ludwig Reichert.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.