سال 7، شماره 25 - ( 9-1402 )
سال 7 شماره 25 صفحات 360-339 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mirzaei D. (2023). A Comparative Study of Jamšid’s Myth In Persian Literature with Osiris and Indra’s Mythes Based on Nature-Mythology Approach. Parseh J Archaeol Stud. 7(25), 339-360. doi:10.30699/PJAS.7.25.339
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-681-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-681-fa.html
میرزایی داود.(1402). بررسی تطبیقی اسطورۀ جمشید در ادب فارسی با اسطورههای اُزیریس و ایندرا، با رویکرد اسطورهشناسی طبیعتشناختی مطالعات باستانشناسی پارسه 7 (25) :360-339 10.30699/PJAS.7.25.339
استادیار گروه فلسفۀ هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران ، d.mirzaei@basu.ac.ir
چکیده: (1766 مشاهده)
ادب فارسی سرشار از اسطورههای نابی است که از کنهِ ذات انسانی سرچشمه میگیرد، لذا برای شناخت دقیقتر تمدن بشری نیاز است تا اسطورههای ایرانی درکنار اسطورههای دیگری شناخته شوند که امروزه صبغۀ جهانی یافتهاند. بههمیندلیل اسطورۀ جمشید (که تا زمان پادشاهی فریدون را دربر میگیرد) بهعنوان اسطورهالگوی ایرانی در گسترۀ ادبیات فارسی مورد بررسی قرار گرفته، و با معادلهای مصری و هندی آن مقایسه شده است. شیوۀ روایی اسطورۀ جمشید از جهات بسیاری با روایت اسطورۀ اُزیریس بهگونهای کمنظیر مشابه است. همچنین معادل روایی آن را در اسطورههای هندی بهصورت پراکنده در ستیز «ایندرا» با «وریتره» و «تریته آپتیه» با «ویشورپه» میتوان یافت، اما از آنجاییکه میتوان معادل هندی را تا حدی همریشه با معادل ایرانیاش دانست، در بحث حاضر بیشتر برای تکمیل اسطورۀ ایرانی آورده و سعیشده است تا بهجای تطبیق روایتی صرف، به وجوه شکلگیری این اساطیر با محوریت اسطورۀ ایرانی، از منظر رویکرد اسطورهشناسی طبیعتشناختی نگاهی افکنده شود. مهمترین پرسشهایی که این پژوهش سعی دارد بدانها پاسخ دهد بدینقرار است: 1. چگونه سه اسطوره با بنمایههای مشابه در سه تمدن بزرگ و دور از هم یعنی هند و ایران و مصر پدید میآیند؟ 2. منشأ بیرونی و درونی آنها کجاست؟ 3. نقش طبیعت در ساخت این اسطورهها چیست؟ بر ایناساس با درنظر گرفتن عناصر طبیعت و خاصه پدیدههای کیهانی، این اساطیر در سه بخش آب، خورشید، و آب و روشنایی مورد بررسی قرار گرفتهاند تا وجوه اشتراک شکلگیری آنها بهخوبی آشکار شود. و اما نتایج این پژوهش را میتوان در دو مورد خلاصه کرد؛ نخست، منشأ خارجی تمام این اسطورهها را میتوان تا حد زیادی مربوط به چرخههای موجود در طبیعت دانست و دیگر، قائل به شباهت بین ذهن اسطورهساز انسانهای گذشته و ذهن شاعرانه بهعنوان عامل درونی ایجاد اسطورهها شد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1400/10/22 | پذیرش: 1401/1/17 | انتشار: 1402/9/12
دریافت: 1400/10/22 | پذیرش: 1401/1/17 | انتشار: 1402/9/12
فهرست منابع
1. - آبراهام، کارل، (1386). رؤیا و اسطوره (جهان اسطورهشناسی 1). ترجمۀ جلال ستاری، تهران: مرکز.
2. - انوری، علیبن محمد، (1372). دیوان انوری. بهاهتمام: محمدتقی مدرسرضوی، جلد 1، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
3. - ایونس، ورونیکا، (1373). شناخت اساطیر هند. ترجمۀ باجلان فرخی، تهران: اساطیر.
4. - باقری حسنکیاده، معصومه؛ و آذرانداز، عباس، (1393). «بازسازی اسطورۀ ایرانی کیومرث، آغازگر زندگی بر اساس اساطیر هند». ادبیات تطبیقی، 6: 11.
5. - بیرونی، ابوریحان محمد بن احمد، (1318). احکام نجوم در بیان کواکب و برجها. تصحیح: جلال همایی، تهران: چاپخانۀ مجلس.
6. - حافظ، شمسالدین محمد، (1388). شاخه نبات حافظ. شرح محمدرضا برزگرخالقی، چاپ چهارم، تهران: زوار.
7. - حسنزاده، علیرضا، (1381). افسانۀ زندگان. چاپ دوّم، تهران: بقعه.
8. - حسینزاده، حمزه، (1384). ضحاک از اسطوره تا واقعیت. تهران: ترفند.
9. - خاقانی، بدیل بن علی، (1375). دیوان خاقانی شروانی. ویراسته: میرجلاالدین کزازی، تهران: مرکز.
10. - خلعتبری، غلامرضا، (1391). «مطالعۀ تطبیقی اژدهاکشی و بارانخواهی در ادبیات کهن ایران و هند». مطالعات ادبیات تطبیقی، 6 (24): 113-129.
11. - خواجوی کرمانی، (1369). دیوان اشعار. بهتصحیح: احمد سهیلیخوانساری، تهران: پاژنگ.
12. - خیّام، عمربن ابراهیم، (1380). رباعیات حکیم خیام. مقدمه و حواشی: عبدالباقی گولپینالی، بهکوشش: توفیق سبحانی، تهران: پژوهش.
13. - رزنبرگ، دُنّا، (1379). شناخت اساطیر جهان: داستانها و حماسهها. ج 1 و 2، تهران: اساطیر.
14. - رزنبرگ، دُنّا، (1381). اسطورۀ ازیریس و حماسۀ گیلگمش. ترجمۀ ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: اسطوره.
15. - رستگارفسایی، منصور، (1388). پیکرگردانی در اساطیر. چاپ دوّم، تهران: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.
16. - زمانی، کریم، (1388). شرح جامع مثنوی معنوی (دفتر اوّل). چاپ سیاُم، تهران: اطلاعات.
17. - زنجانی، برات، (1387). شرح دیوان اشعار ابوالنجم احمد بن قوص بن احمد منوچهری دامغانی ... . تهران: دانشگاه تهران.
18. - سپهری، سهراب، (1390). هشت کتاب. چاپ دوم، قم: هممیهن.
19. - ستاری، جلال، (1388). اسطورۀ ایرانی. تهران: مرکز.
20. - سجادیراد، کریم؛ و سجادیراد، معصومه، (1390). «بررسی تطبیقی اسطورۀ گاو در اساطیر ملل مختلف». مطالعات ادبیات تطبیقی، 5 (19): 29-49.
21. - سعدی، مصلح بن عبدالله، (1387). گلستان. تصحیح و توضیح: غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.
22. - شمیسا، سیروس، (1386). فرهنگ تلمیحات (اشارات اساطیری، داستانی، تاریخی، مذهبی، در ادبیات فارسی). تهران: میترا.
23. - صدّیقیان، مهیندخت، (1386). فرهنگ اساطیری حماسی ایران به روایت منابع بعد از اسلام. ج1. چاپ دوّم، تهران: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.
24. - فردوسی، ابوالقاسم، (1386). نامۀ باستان [شاهنامه]. ویرایش و گزارش: میرجلالالدین کزازی، چاپ ششم، تهران: سمت.
25. - فرنبغ دادگی، (1380). بندهش. گزارش: مهرداد بهار، تهران: توس.
26. - فریزر، جیمز جرج، (1386). شاخۀ زرّین. ترجمۀ کاظم فیروزمندف چاپ چهارم، تهران: آگاه.
27. - فکوهی، ناصر، (1388). تاریخ اندیشه و نظریههای انسانشناسی. چاپ ششم، تهران: نی.
28. - قائمی، فرزاد، (1389). «تفسیر انسانشناختی اسطورۀ اژدها و بنمایۀ تکرارشوندۀ اژدهاکشی در اساطیر». جستارهای نوین ادبی، 43: 4.
29. - قرشی، امانالله، (1380). آب و کوه در اساطیر هند و ایرانی. تهران: مرکز بین المللی گفتوگوی تمدنها.
30. - کمبل، جوزف، (1389). اساطیر مشرق زمین. ترجمۀ علیاصغر بهرامی، چاپ دوم، تهران: جوانه رشد.
31. - مصفی، ابوالفضل، (1388). فرهنگ اصطلاحات نجومی همراه با واژههای کیهانی در شعر فارسی. چاپ چهارم، تهران: پژوهشگاه علومانسانی و مطالعات فرهنگی.
32. - معزی نیشابوری، محمد بن عبدالملک، (1318). دیوان. مقدمه و حواشی: عباس اقبال، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
33. - مهینفر، سیاره، (1382). اسطوره-حماسۀ ضحاک و فریدون. تهران: قصّه.
35. - Abraham, K., (1386). Dream and Myth, (the World of Mythology 1). Tran. by: Jalāl Sattāri, Tehran: Markaz Pub, (In Persian).
36. - Anvari, A.-Ibn M., (1372). Diwān Anavri. by: Mohammad Taghi Modares Razavi, Vol. 1, Tehran: Elmi va Farhangi Pub, 3th edition, (In Persian).
37. - Bāgheri Hasankiādeh, M. & Azarandāz, A., (2014). “Reconstruction of the Iranian myth of Kiyomarth, the initiator of life based on Indian mythology”. Comparative Literature, 6: 11. (In Persian).
38. - Biruni, A. M.-Ibn A., (1318). The Rules of Astrology in the Expression of Stars and Constellations. Edition by: Jalal Homaei, Majlis Printing House, (In Persian).
39. - Campbell, J., (1389). Myths of the East. Trans. by: Ali Asghar Bahrami, Tehran: Javane Roshd Pub, 2nd edition, (In Persian).
40. - Ferdowsi, A., (1386). Nāmeye Bāstān [Shāhnāmeh]. edited and reported by: Mir Jalāloddin Kazzāzi, Tehran: Samt Pub. 6th edition, (In Persian).
41. - Faranbaq Dādegi, (1380). Bondaheshn. Report by: Mehrdād Bahār, Tehran: Tous Pub, (In Persian).
42. - Frazer, J. G., (1386). Golden branch. Trans. by: Kāzem Firouzmand, Tehran:, Agah Pub, 4th edition, (In Persian).
43. - Fakuhi, N., (1388). The History of thought and theories Anthropology. Tehran: Ney Pub, 6th edition, (In Persian).
44. - Ghāemi, F., (1389). “The anthropological interpretation of the dragon myth and the recurring theme of dragon killing in mythology”. New Literary Essays, 43: 4, (In Persian).
45. - Hāfez, Sh. M., (1388). “Shākhe Nabāt Hāfez”. Description by: Mohammadreza Barzegar Khaleghi, Tehran: Zovvar Pub, 4th edition, (In Persian).
46. - Hassanzādeh, Al., (1381). The Myth of the livings. Tehran: Boq'eh Pub, 2th edition, (In Persian).
47. - Hosseinzādeh, H., (1384). Zahhāk from Myth to Reality. Tehran: Tarfand Pub, (In Persian).
48. - Ivens, V., (1373). Knowledge of Indian mythology. Trans. by: Bajlan Farrokhi, Tehran: Asatir Pub, (In Persian).
49. - Khāqāni, B.-Ibn A., (1375). Diwān Khaghani Shervani. edited by: Mirjalaloddin Kazazi, Tehran: Markaz Pub, (In Persian).
50. - Khalatbari, Gh., (1391). “Comparative study of dragon slaying and rain seeking in ancient Iranian and Indian literature”. Comparative Literature Studies Quarterly, 6, 24: 113-129, (In Persian).
51. - Khājouye K., (1369). Diwān Ašār. edited by: Ahmad Soheili Khansari, Tehran: Pāzhang Pub, (In Persian).
52. - Khayyām, O.-Ibn I., (1380). Hakim Khayyam's quatrains. Introduction and Footnotes by: Abdulbaghi Golpinali, by effort: Tawfiq Sobhani, Tehran, (In Persian).
53. - Mosaffā, A., (1388). A Dictionary of Astronomical Terms with Cosmic Terms In Persian Poetry. Tehran: Research Institute of Humanities and Cultural Studies Pub. 4rth edition, (In Persian).
54. - Moezzi Neyshāburi, M.-Ibn A., (1318). Diwān. Introduction & Notes by: Abbās Iqbāl, Tehran: Islāmieh Bookstore, (In Persian).
55. - Mahinfar, S., (1382). The Myth of Zahhāk and Freydun. Tehran: Qesseh Pub, (In Persian).
56. - Qarashi, A., (1380). Water and Mountains in Hindu-Iranian Myths. Tehran: International Center for Dialogue of Civilizations Pub, (In Persian).
57. - Rausenberg, D., (1381). The Myth of Osiris and the Epic of Gilgamesh. Trans. by: Abulqasem Esmaeilpour, Tehran: Ostoureh Pub, (In Persian).
58. - Rausenberg, D., (1379). Knowing the Myths of the World: Stories and Epics. Vol. 1, Tehran: Asātir Pub, (In Persian).
59. - Rausenberg, D., (1379). Knowing the Myths of the World: Stories and Epics. Vol. 2, Tehran: Asātir Pub, (In Persian).
60. - Rastgār Fasāei, M., (1388). Peykar Gardāni dar Asātir. Tehran: Research Institute of Humanities and Cultural Studies Pub, 2nd edition, (In Persian).
61. - Sepehri, S., (1390). Hasht Ketab. Qom: Ham Mihan Pub, 2nd edition, (In Persian).
62. - Sattāri, J., (1388). Iranian myth. Markaz Pub, Tehran, (In Persian).
63. - Sajjādirād, K. & Sajjādirād, M., (2018). “Comparative study of the myth of the cow in the mythologies of different nations”. Comparative Literature Studies Quarterly, 5, 19: 29-49, (In Persian).
64. - Saadi, M.-Ibn A., (1387). Golestān. Correction and Explanation by: Gholamhossein Yousefi, Tehran, Khārazmi Pub, (In Persian).
65. - Shamisā, S., (1386). Farhang Talmihāt (Mythological, Fictional, Historical, Religious Indicationa In Persian Literature). Tehran: Mitra Pub, (In Persian).
66. - Sādeqian, M., (1386). The Epic-Mythological Dictionary of Iran According to Post-Islamic Sources. Vol. 1, Tehran: Research Institute of Humanities and Cultural Studies Pub. 2nd edition, (In Persian).
67. - Zamāni, K., (1388). A comprehensive description of Masnavi Manavi (first book). Tehran: Ettelaāt Pub. 30th edition, (In Persian).
68. - Zanjāni, B., (1387). Description of Diwān Ašār by Abul-Najm Ahmad-IBn Qos-IBn Ahmad Manouchehri Dāmqāni... .Tehran: University of Tehran Pub, (In Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |