logo
سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )                   سال 6 شماره 22 صفحات 205-183 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.22.183
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.22.7.6

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Shirzadeh G, Nemati M R. (2023). Niskabad Tepe of Sardasht, a Parthian Settlement on the Banks of the Small Zab River. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 7 doi:10.30699/PJAS.6.22.183
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-667-fa.html
شیرزاده غلام، نعمتی محمدرضا.(1401). محوطۀ نیسک‌آباد سردشت، استقرارگاه اشکانی در حاشیۀ رودخانۀ زاب کوچک مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (22) :205-183 10.30699/PJAS.6.22.183

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-667-fa.html

محوطۀ نیسک‌آباد سردشت، استقرارگاه اشکانی در حاشیۀ رودخانۀ زاب کوچک
غلام شیرزاده*1 ، محمدرضا نعمتی2
1- دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ، shirzadeh.gholam@gmail.com
2- استادیار پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران
چکیده:   (2248 مشاهده)
محوطۀ نیسک‌آباد در فاصلۀ 5.5 کیلومتری جنوب‌شرقی شهر سردشت، 5 کیلومتری جنوب شهر ربط و 1 کیلومتری شمال روستای نیسک‌آباد در امتداد ساحل غربی رودخانۀ زاب کوچک قرار دارد. کاوش این محوطه در سال 1394 ه‍.ش.، به‌مدت دو ماه در راستای پروژۀ نجات‌بخشی پشت سد سردشت و هم‌چنین مطالعۀ چشم‌انداز باستان‌شناسی منطقه، به‌ویژه در دوره‌های پیش‌از‌تاریخی و تاریخی به انجام رسید. در محوطۀ نیسک‌آباد درمجموع تعداد چهار ترانشه ایجاد گردید. کاوش در این ترانشه‌ها منجر به شناسایی بقایای معماری (دیواره‌های سنگ‌چین از نوع سنگ‌های رودخانه‌ای)، قطعات متعدد سفال و ابزارهای سنگی شده است. مطالعۀ بقایای معماری و نمونه سفال‌های محوطۀ نیسک‌آباد نشان‌دهندۀ تک‌دوره‌ای بودن محوطه و سکونت کوتاه‌مدت گروه‌های انسانی در این محل بوده است. براساس مطالعات صورت‌گرفته، فرم سفال‌های محوطه را انواع: کاسه، پیاله، کوزه، دیگچه و خمره تشکیل می‌دهند. تزئینات ایجاد‌شده برروی سفال‌ها شامل نقوش افزوده (طنابی‌شکل)، نقوش کنده و نقش‌مهرزده هستند. در کنار سفال‌های گونۀ معمولی، تعدادی محدودی سفال جرینگی نیز شناسایی شده است. یکی از پرسش‌های اصلی مطرح‌شده در پژوهش حاضر این است که، فرم و خصوصیات فنی سفال‌های اشکانی محوطۀ نیسک‌آباد با کدام مناطق قابل مقایسه هستند؟ در این‌راستا، سفال‌های اشکانی محوطه علاوه‌بر قابل‌مقایسه بودن با محوطه‌هایی نظیر قلعه‌یزدگرد، قروه کردستان، محوطه‌های حوزۀ همدان، لرستان و شمال‌غرب ایران، دارای برخی ویژگی‌های بومی و محلی نیز هستند. به‌نظر می‌رسد مطالعه، ارزیابی و بررسی داده‌های فرهنگی محوطۀ نیسک‌آباد بتواند در روشن‌تر شدن وضعیت فرهنگی دورۀ اشکانی در منطقه مؤثر باشد.    
شماره‌ی مقاله: 7
واژه‌های کلیدی: زاب کوچک، سردشت، سفال اشکانی، نیسک‌آباد.
متن کامل [PDF 1592 kb]   (695 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1400/9/12 | پذیرش: 1400/10/15 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - افشاری، لیلا؛ و نقشینه، امیرصادق، (1393). «توصیف، طبقه‌بندی و تحلیل گونه‌شناختی سفال دورۀ اشکانی گورستان سنگ‌شیر همدان». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 4 (7): 132-113.
2. - بداقی، ابراهیم، (1392). «بررسی باستان‌شناسی شهرستان سردشت». ارومیه: مرکز اسناد اداره کل میراث‌فرهنگی آذربایجان‌غربی (منتشرنشده).
3. - بیننده، علی، (1386). «بررسی باستان‌شناسی حوضۀ رودخانۀ زاب کوچک». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
4. - بیننده، علی، (1395). «کاوش نجات‌بخشی محوطۀ ملاوسو در حوضۀ رودخانۀ زاب کوچک». گزارش‌های پانزدهمین گردهم‌ایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، به‌کوشش: حمیده چوبک، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 62-55.
5. - پازوکی، ناصر؛ و شادمهر، عبدالکریم، (1384). آثار ثبت‌شده ایران در فهرست آثار ملی. تهران: انتشارات سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
6. - حیدری، رضا، (1386). «نتایج دومین فصل پژوهش‌های باستان‌شناختی در محوطۀ باستانی ربط سردشت آبان و دی 1385». مجموعه مقالات دومین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، گزارش‌های باستان‌شناسی 7، جلد اول، تهران: پژهشکدۀ باستان‌شناسی: 230-201.
7. - حیدری، رضا، (1391). «بررسی باستان‌شناسی زاب کوچک». چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه سازمان میراث‌فرهنگی و گردشگری.
8. - حیدری، رضا؛ فلاحیان، یوسف؛ و سلیمی، صلاح، (1395). «فصل اول کاوش نجات‌بخشی تپه‌بالان سردشت». گزارش‌های پانزدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، به‌کوشش: حمیده چوبک، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 155-143.
9. - خسروزاده، علیرضا؛ نوروززاده‌چگینی، ناصر؛ و نظری، سامر، (1399). «توصیف، طبقه‌بندی و گونه‌شناسی سفال‌های اشکانی به‌دست‌آمده از دور دوم کاوش‌های قلعۀ یزدگرد». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، 12 (1): 137-118.
10. - دمورگان، ژاک، (1339). جغرافیای غرب ایران. ترجمۀ کاظم ودیعی، جلد دوم، تبریز: چاپخانۀ شفق.
11. - رهبر، مهدی، (1382). سومین فصل کاوش‌های باستان‌شناسی خورهه. تهران: معاونت پژوهش سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
12. - سبزی، موسی؛ هژبری‌نوبری، علیرضا؛ و همتی‌ازندریانی، اسماعیل، (1397). «محوطه‌ها و استقرارهای پارتی شمال و شمال‌غربی استان لرستان». مجلۀ پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 18: 102-83.
13. - سلیمی، صلاح؛ حیدری، رضا؛ و فلاحیان، یوسف، (1395). «معرفی، توصیف و طبقه‌بندی سفال‌های اشکانی فصل اول کاوش تپه‌بالان سردشت». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، 12 (2): 106-84.
14. - شیرزاده، غلام؛ و کاکا، غفور، (1395). «کاوش نجات‌بخشی محوطه و قبرستان نیسک‌آباد سردشت». گزارش‌های پانزدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، به‌کوشش: حمیده چوبک، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 365- 356.
15. - شریفی، مهناز، (1395). «کاوش نجات‌بخشی تپه‌بروه شهرستان سردشت استان آذربایجان‌غربی». گزارش‌های پانزدهمین گردهمایی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، به‌کوشش: حمیده چوبک، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 355-350.
16. - شریفی، مهناز، (1400). «شواهد عصرمفرغ جدید (1450-1250 پ.م.) حوضۀ زاب براساس کاوش‌های باستان‌شناسی تپه‌آخوران». مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 5 (15): 114-95.
17. - علی‌بیگی، سجاد، (1388). «گزارش پزوهش‌های باستان‌شناختی در محوطۀ پارتی بیستون». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
18. - کارگر، بهمن، (1383). «قلایچی، زیرتو مرکز مانا 1381-1378». مجموع مقالات همایش بین‌المللی باستان‌شناسی ایران حوزۀ شمال‌غرب ایران، تهران: انتشارات پژوهشکدۀ باستان‌شناسی: 246-229.
19. - مافی، فرزاد؛ بهنیا، علی؛ و بهرام‌زاده، محمد، (1388). «توصیف، طبقه‌بندی و گونه‌شناسی سفال دورۀ اشکانی شهرستان قروه (کردستان)». پیام باستان‌شناس، 6 (12): 63-38.
20. - محمدی‌فر، یعقوب، (1384). «بررسی و تحلیل آثار و استقرارهای اشکانی در زاگرس‌مرکزی». پایان‌نامۀ دورۀ دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
21. - هرینگ، ارنی، (1376). سفال ایران در دورۀ اشکانی. ترجمۀ حمیده چوبک، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
23. - Afshar Sistani, I., (2012). Looking at West Azarbaijan. vol 1, Tehran: Saman Al-Ameh Publishing House.
24. - Afshari, L. & Naghsineh, A., (2013). “Description, classification and taxonomic analysis of Parthian period pottery of Sangshir Hamedan cemetery”. Archaeological Researches of Iran, 4 (7): 113 -132.
25. - Alibeigi, S., (2009). “Report of archaeological studies in the area of Parti-Biston”.Archeology Research Center Archive (unpublished).
26. - Badaghi, E., (2012). “Archaeological survey of Sardasht city”. Archive of the General Directorate of Cultural Heritage of West Azerbaijan (unpublished).
27. - Binandeh, A., (2016). “Archaeological Survey of the Small Zab River Basin”. Master’s Thesis in Archaeology, Tarbiat Modares University, Tehran (unpublished).
28. - Binandeh, A., (2016). “Salvation exploration of the Melawusu site in the Small Zab river basin”. Reports of the 15th annual meeting of archeology of Iran, by Hamida Chubak, Tehran, Cultural Heritage and Tourism Research Institute: 55-62.
29. - Demorgan, J., (1960). “Geography of Western Iran”. Translated by: Kazem Vadiei, second volume, Tabriz: Shafaq Printing House.
30. - Haring, E., (1997). Iranian Pottery in the Parthian Period. Translated by Hamida Chubak, Tehran, Iran’s Cultural Heritage Organization.
31. - Haydari, R., (2013). “Archaeological Survey of Small Zab”. Abstract of the papers of the 11th annual meeting of archeology of Iran, Tehran: Cultural Heritage and Tourism Organization Research Institute.
32. - Haydari, R., (2016). “Results of the second chapter of archaeological research in the archaeological site of Sardasht between November and December 2015”. Proceedings of the Second Annual Meeting of Iranian Archaeology, Archaeological Reports, 7, Vol. 1, Tehran: Pajeshkode Archaeology: 201-230.
33. - Heydari, R.; Falahian, Y. & Salimi, S., (2015). “The first chapter of the rescue excavation of Balan Sardasht Tepe”. Reports of the fifteenth annual meeting of archeology of Iran, with the efforts of Hamida Chubak, Tehran: Cultural Heritage and Tourism Research Institute: 155-143.
34. - Kargar, B., (2004). “Qalaichi, Zirto Center of Mana 1378-1381”. Collection of articles of the International Conference on the Archeology of North-West Iran, Tehran: Publications of the Institute of Archaeology: 229-246.
35. - Kargar, B. & Ali, B., (2009). “A preliminary report of excavation at rabat tepe, Northwestern Iran”. Iranica Antiqua, Vol. XLIV: 113-129.
36. - Khosrowzadeh, A. R. & Aali, A., (2013). “Description, Classification, Typology of Parthian and Sasanian period pottery of Mah Nishan (Zanjan) region”. Collection of the International Conference on Archeology of Iran, North-West, Region by: Masoud Azarnoush: 70-45.
37. - Khosrowzadeh, A. R.; Nowrozzadeh Chegini, N. & Nazari, S., (2019). “Description, classification, and typology of Parthian pottery obtained from the second round of excavations of Yazdgerd fortress”. Journal of Archaeological Studies, 12 (1): 118-137.
38. - Kliess, W., (1977). “Altewege in west Iran”. AMI. Band 10: 137-151.
39. - Kroll, S., (2005). “The southern Urmia basin in the early Iron Age”. Iranica Antiqua, XL: 65-85.
40. - Mafi, F.; Bahnia, A. & Bahramzadeh, M., (2008). “Description, Classification and Typology of Parthian Pottery of Qorveh (Kurdistan)”. Payam Archeologist Magazine, 6 (12): 38-63.
41. - Mohammadifar, Y.; Babamir Satihi, S. & Mochshi, A. S., (2018). “Description, Classification and Typology of Parthian Pottery of Pirdoshan Tepe, Sanandaj”. Iran Pre-Islamic Archeology Journal, 4 (2: 8): 129-145.
42. - Mohammadifar, Y., (2004). “Survey and Analysis of Parthian Works and Settlements in Central Zagros”. Doctoral Thesis under the guidance of Dr. Mohammad Rahim Saraf, Tarbiat Modares University of Tehran (unpublished).
43. - Pazouki, N. & Abdul Karim, Sh., (2004). Iran’s registered works in the list of national works. Tehran: Publications of the country’s cultural heritage organization.
44. - Rahebar, M., (2012). The third season of archaeological excavations in Khoreh. Tehran, Vice-Chancellor of Research of the Cultural Heritage Organization of the country.
45. - Rehbar, M., (1998). “Report of archaeological excavations in Shushtar region, Elimai tombs”. Proceedings of the first Shush Archeology Conference, Tehran: Iran’s Cultural Heritage Organization.
46. - Sabzai, M.; Hejbari Nobari, A. R. & Hemti Azandriani, I., (2017). “North and North-West Parthian Precincts and Settlements of Lorestan Province”. Journal of Iranian Archeology Research, 8 (18): 83-102.
47. - Salimi, S.; Heydari, R. & Fallahian, Y., (2016). “Introduction, description and classification of Parthian pottery in the first chapter of the excavation of Balan Sardasht Tepe”. Journal of Archaeological Studies, 12 (2): 84- 106.
48. - Sharifi, M., (2020). “Excavations at Barveh Tepe: New Insights into the Early Bronze Age in Northwest Iran”. Near eastern studies, 79(2): 287-303.
49. - Sharifi, M., (2016). “Salvation excavation of Tepe Baruh, Sardasht city, West Azarbaijan province”. Reports of the 15th annual meeting of archeology of Iran, by: Hamida Chubak, Tehran: Cultural Heritage and Tourism Research Institute: 355-350.
50. - Sharifi, M., (2021). “Evidence of the New Bronze Age (1450-1250 BC) Zab basin based on the archaeological excavations of Akhoran hill”. Parseh Journal of Archaeological Studies,5 (15): 114-95.
51. - Shirzadeh, Gh. & Kaka, Gh., (2015). “Salvation Exploration of Niskabad Sardasht Cemetery and Cemetery”. Reports of the 15th Annual Meeting of Iranian Archaeology, by: Hamida Chubak, Tehran: Cultural Heritage and Tourism Research Institute: 365 - 356.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.