سال 6، شماره 21 - ( 9-1401 )
سال 6 شماره 21 صفحات 242-217 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Emami Meybodi D. (2022). Researching the Muzaffarids and Timurid Schools in Yazd Based on Historical Texts. Parseh J Archaeol Stud. 6(21), : 9 doi:10.30699/PJAS.6.21.217
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-627-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-627-fa.html
امامی میبدی داوود.(1401). بررسی مدارس دورۀ آلمظفر و تیموری یزد به استناد متون تاریخی مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (21) :242-217 10.30699/PJAS.6.21.217
دانشجوی دکتری مرمت و احیای بناها و بافتهای تاریخی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران. ، mehraz.emami@ymail.com
چکیده: (2583 مشاهده)
یزد بهواسطۀ اینکه در دوران اسلامی کمتر دچار فراز و نشیبهای اجتماعی شده و بهواسطۀ جایگاه آموزش در قرون میانی اسلام، سنت مدرسهسازی که از دورۀ سلجوقی شروع شده بود، در یک بستر آرام به تداوم خود ادامه داد. به دور بودن از دغدغههای امنیتی و ایجاد آرامش نسبی در طی قرون میانی و مقبولیت زیاد ساخت مدرسه، زمینه را برای ظهور مدرسه در شهر یزد فراهم نموده است؛ بنابراین با توجه به اشارات متعدد متون تاریخی یزد به مدارس این دوران و عدم انجام پژوهشی دربارۀ معماری مدرسههای تاریخی یزد، در این پژوهش بهشرح ویژگیهای ساختمانی این مدارس پرداخته شده است. هدف این پژوهش پاسخگویی به این پرسش است که، مدارس مذکور در متون تاریخی دارای چه ویژگیهایی هستند و اجزاء فضاساز و آرایههای این مدارس چه بوده است؟ روش پژوهش این جستار برمبنای اسناد و مدارک تاریخی و همچنین مطالعات کتابخانهای است. روش این پژوهش تحلیلی-تاریخی و منبع اصلی آن، منابع تاریخی مانند کتاب تاریخ یزد و تاریخ جدید یزد و جامع مفیدی است. این پژوهش، مدارس تاریخی را از جنبههای معماری، تزئینات، عملکرد، پدیدآورندگان مورد کنکاش قرار داده است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان میدهند که مدارس یزد دارای ویژگیهای محلی و بومی هستند که قبل از دورۀ ایلخانی در این ناحیه رواج داشته است و ریزش شیوههای معماری و تزئین محلی به داخل ساختمان مدرسه با توجه به منابع تاریخی، انکارناپذیر است. مدارس اشتراکات زیادی با معماری مساجد و خانه و خانقاه این دوران دارند. با توجه به اینکه معمولاً از مدارس بهعنوان مدفن استفاده میشود؛ بنابراین میتوان این بناها را در گروه مدارس تدفینی دستهبندی کرد و درنهایت طیفهای متنوعی از افراد بهعنوان بانی نقش اصلی در شکلگیری این مدارس تاریخی داشتهاند.
شمارهی مقاله: 9
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1400/6/5 | پذیرش: 1400/8/17 | انتشار: 1401/9/10
دریافت: 1400/6/5 | پذیرش: 1400/8/17 | انتشار: 1401/9/10
فهرست منابع
1. - اسفنجاری، عیسی، (1384). «پژوهش مسجد جامع دهنو میبد». مجلۀ اثر، 39-38: 53-3.
2. اصفهانیپور، فائزه؛ و خادمزاده، محمدحسن، (1393). «واکاوی تحولات آرایههای داخلی گنبد در شیوۀ یزد و تأثیرات آن بر سایر بناها در ایران». پژوهشهای باستانشناسی ایران، 4 (7): 211-193.
3. - افشار، ایرج، (1354). یادگارهای یزد. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.
4. - اکبری، زینب، (1390). معماری مدارس علوم دینی دورۀ قاجار شهر تهران. تهران: آرمان شهر.
5. - امامیمیبدی، داوود، (1399). «بررسی فضای سرابستان در خانههای آلمظفر (ایلخانی) یزد». مجلۀ اثر، 41 (4): 436-453.
6. - اوکین، برنارد، (1386). معماری تیموری در خراسان. ترجمۀ علی آخشینی، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستانقدس رضوی.
7. - بلالیاسکویی، آزیتا؛ کینژاد، محمدعلی؛ و نقرهکار، عبدالحمید، (1389). «طرح فرضی «ربع» و «شهرستان» رشیدی». نشریۀ صفه، 20 (2): 76-51.
8. - بلوم، جاناتان ام، (1391). دانشنامۀ هنر و معماری ایرانی براساس فرهنگ هنر گروو. ترجمۀ صالح طباطبایی، تهران: فرهنگستان هنر.
9. - ترکمنیآذر، پروین، (1386). «مراکز علمی ایران در دورۀ ایلخانان». تاریخ اسلام، 29: 32-7.
10. - جعفری، جعفربن حسن جعفری، (1338). تاریخ یزد. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
11. - حسینییزدی، سیدرکنالدین، (1341). جامعالخیرات. بهکوشش: محمدتقی دانشپژوه و ایرج افشار، تهران: فرهنگ ایرانزمین.
12. - حمزوی، یاسر، (1399). «مطالعۀ ساختارشناسی رنگدانههای تزئینی کتیبۀ گچی ایوان بقعۀ سیّدشمس الدّین یزد». نشریۀ اقلیم گرم و خشک، 12: 42-24.
13. - خادمزاده، محمدحسن، (1387). معماری دورۀ آلمظفر یزد. تهران: نشر همپا با مشارکت اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان یزد.
14. - خادمزاده، محمدحسن، و حبیبی، سیدمحسن، (1393). «طبقهبندی تاریخ معماری و شهرسازی در ایران تدوین عناوین، معانی و مفاهیم». معماری و شهرسازی آرمانشهر، 13: 22-13.
15. - ذاکرعاملی، لیلا؛ و اسفنجاری، عیسی، (1385). «خانههای مظفری میبد». میبد شهری که هست، بهکوشش: عیسی اسفنجاریکناری، تهران: اداره میراثفرهنگی و گردشگری و پایگاه پژوهشی میراثفرهنگی شهر تاریخی میبد: 208-157.
16. - رئیسالسادات، تهمینه؛ عباسی، جواد؛ و مرادینسب، حسین، (1390). «نقش آلمظفر در تمدن اسلامی». تاریخ در آینۀ پژوهش، 8 (2): 106-83.
17. - ستوده ، حسینقلی، (1346). تاریخ آلمظفر. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
18. - سرآبادانیتفرشی، اکرم، (1389). «نظری بردستاوردهای فرهنگی و تمدنی آلمظفر». نامۀ تاریخ پژوهان، 22: 107-69.
19. - سعیدیکیا، ندا، (1397). «سیر تحول معماری مدارس ایران در گذر زمان». معماریشناسی، 1 (1): 6-1.
20. - سلطانزاده، حسین، (1390). فضای ورودی در معماری سنتی ایران. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، چاپ دوم.
21. - شمسه، شرکت مهندسان مشاور، (1385). «گزارش مطالعات ثبت شهرتاریخی یزد در فهرست آثار ملی». پایگاه میراثفرهنگی شهر یزد.
22. - شیشهبری، طاهره؛ عابداصفهانی، عباس؛ و فرهمندبروجنی، حمید، (1391). «شناخت مواد و فنون دیوارنگاری پنج بنای دورۀ ایلخانی شهریزد». نشریه مرمت آثار و بافتهای تاریخی فرهنگی، 2 (4): 112-97.
23. - طاهری، ابوالقاسم، (1347). تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران. لندن، بینا.
24. - قدردانقراملکی، رضا؛ و وثیق، بهزاد، (1395). «مفهوم آموزش و تأثیر آن در معماری مدارس اسلامی (مقایسۀ تطبیقی مدارس سلجوقی و صفوی). فصلنامۀ پژوهشهای معماری اسلامی، 12: 58-40.
25. - کاتب، احمد بن حسین بن علی، (1386). تاریخ جدید یزد. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ سوم .
26. - کریمی، امیرحسین، (1385). «نقشبرجستههای گلی گونهای خاص از تزئینات معماری میبد». در: میبد شهری که هست، بهکوشش: عیسی اسفنجاریکناری، تهران: سازمان میراثفرهنگی و گردشگری، پایگاه پژوهشی میراثفرهنگی شهر تاریخی میبد: 238-211.
27. - محمدزاده، مریم؛ و رضوی، سیدابوالفضل، (1390). «حیات فرهنگی عصر ایلخانی باتکیه بر مدارس». تاریخ نو، 2: 25-6.
28. - مستوفیبافقی، محمدمفید، (1385). جامع مفیدی. جلد اول، دوم و سوم، تهران: انتشارات اساطیر، چاپ دوم.
29. - مصاحبینائینی، محمدعلی، (1376). تذکره مدینه الادب. ج 1، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
30. - معماریان، غلامحسین، (1399). معماری ایرانی: دستگاه شناسی. تهران: نشر گلجام، چاپ اول.
31. - میردهقان اشکذری، سیدفضلالله؛ و زارعی، محمدابراهیم، (1395). «نقش الگوی حیاط مرکزی در تعدیل شرایط سخت اقلیم گرم و خشک منطقۀ یزد». فصلنامۀ مطالعات شهر ایرانی اسلامی، 23: 18-5.
32. - میردهقاناشکذری، سیدفضلالله؛ زارعی، محمدابراهیم؛ و خادمزاده، محمدحسن؛ (1395). «تزئینات معماری مسکونی دورۀ آلمظفر در منطقه یزد و جایگاه آنها در خانههای این دوره». مجلۀ مطالعات معماری ایران، 5 (9): 122-101.
33. - نعیما، غلامرضا، (1394). سیر تحول معماری ایران: از آغاز دوران اسلامی تا دورۀ تیموری. تهران: سروش دانش.
34. - ویلبر، دونالد، (1346). معماری اسلامی ایران در دورۀ ایلخانی. ترجمۀ عبدالله فریار، تهران: نشر علمی و فرهنگی.
35. - ویلبر، دونالد؛ و گلمبگ، لیزا، (1374). معماری تیموری ایران و توران. ترجمۀ کرامتالله افسر و محمدیوسف کیانی، تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور.
36. - ویلسون، پیندر، (1379). «معماری دورۀ تیموری». تاریخ ایران کمبریج دورۀ تیموریان، ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: جامی.
37. - همدانی، رشیدالدین فضلالله، (1356). وقفنامه ربعرشیدی. مجتبی مینوی و ایرج افشار، تهران: انجمن آثار ملی.
38. - هیلنبراند، رابرت، (1383). معماری اسلامی: فرم، عملکرد، معنا. ترجمۀ باقر آیتاللهزاده شیرازی، تهران: انتشارات روزنه. چاپ دوم.
40. - Afshar, I., (1975). Yadegarha-i Yazd. Tehran: Anjuman –i Athar-i melli Publication.
41. -Akbari, Z., (2011). The Architecture of Religious Sciences Schools of the Qajar Period in Tehran. Tehran: Armanshahr.
42. - Belali Oskui, A.; Keinjad, M. A. & Noghreh-kar, A., (2009). “Hypothetical Plan of Rab’-e-Rashidi”. Soffeh Magazine, 20 (2): 51-76.
43. - Bloom, J. M., (2011). Encyclopaedia of Iranian art and architecture based on Grove dictionary of Art. translated by: Saleh Tabatabai, Tehran: Art Publishing.
44. - Emami meybodi, D., (2019). “Evaluation of Sarabostan (A Small Garden Built Next to Old Houses with a Great Impact on the Climate) Space in Yazdi Houses of Muzaffarids (Ilkhanate) Era”. Journal of Athar, 41 (4): 436-453.
45. - Esfahanipour, F. & Khademzadeh, M. H., (2013). “The Analysis of the Changes in the Interior Design of the domes in Yazd style and its effects on other buildings in Iran”. Archaeological researches of Iran. 4 (7): 211-193.
46. - Esfanjary, E.. (2004). “Research on the Jame Mosque of Dehno Meybod”. Journal of Athar, 38-39: 3-53.
47. - Ghadrdan Qaramelki, R. & Vasiq, B., (2015). “The Concept of Education and its impact on the Architecture of Islamic Schools - (A comparative comparison between Seljuk and Safavid Schools). Journal of Researches in Islamic Architecture, 12: 40-58.
48. - Hamedani, R. D. F., (1975). Endowment letter of Rashidi quarter (I. A. a. M. Minavi, Ed.). Tehran Anjuman–i Athar-i melli Publication.
49. - Hamzavi , Y., (2019). “Structural study of pigments on Stucco inscription on the porch of Seyyed Shams-din tomb (Yazd-Iran)”. Journal of Architecture in hot and dry climate, 12: 24-42.
50. - Hillenbrand, R., (2004). Islamic architecture: form, function, meaning. Translated by Bagher Ayatollahzadeh Shirazi, Tehran: Rozana Publications. second edition.
51. - Hosseini, S. R. D., (1962). Jame Al Kheyrat (M. T. D. a. I. Afshar, Ed.). Tehran: Farhang-e Iran Zamin Publications
52. - Jafari, J. H. J., (1964). Tarikh-i Yazd. Tehran: Book Translation and Publishing Company.
53. - Karimi, A. H., (2006). “Clay reliefs are a special kind of architectural decoration”. In: Meybod, the city that Exists, by the efforts of Eisa Esfanjari. Cultural Heritage and Tourism Organization; Meybod Cultural Heritage Research Center: 211-238.
54. - Kateb, A. H., (1965). Tarikh-i jadid-i Yazd. Tehran: Farhang Iran Zamin Publications
55. - Khademzadeh, M. H., (2008). Architecture of Al-Muzaffar period of Yazd. Tehran: Hampa Publishing, with the participation of the Cultural Heritage, Industries Organization Handicrafts and tourism of Yazd province.
56. - Khadimzadeh, M. H. & Habibi, S. M., (2013). “A Classifying the History of Architecture and Urbanism in Iran;The Collection of Terms, Definitions and Concepts”.Armanshahr Architecture and Urban Development, 13: 13-22.
57. - Memarian, Gh., (2019). Iranian Architecture. Tehran: Goljam Publishing , first edition.
58. - Mirdeghan Ashkazari, S. F.; Zarei, M. E. & Khademzadeh, M. H., (2016). “Residential architectural decorations of Al-Muzaffar period in Yazd region and their place in the houses of this period”. Iranian Journal of Architectural Studies, 5(9).
59. - Mirdeghan Ashkazari, S. F. & Zarei, M. E., (2016). “The role of the central courtyard model in moderating the harsh conditions of hot and dry climate in Yazd region”. Quarterly Journal of Islamic Iranian Studies, 23.
60. - Mohammadzadeh, M. & Razavi, S. A., (2018). “Cultural Life of the Patriarchal Era, Relying on Schools”. Newhistory, 2: 6-25.
61. - Mosahebi Naeini, M. A., (1997). Madinah-Al-Adab Taskira. Volume 1, Tehran: Library, Museum and Document Center of the Islamic Council.
62. - Mostofi Bafghi, M. M., (2007). Jami I Mufidi (second ed., Vol. 1, 2, 3). Tehran: Asatir Publications
63. - Naima, Gh., (2014). Iranian s architecture evolution: during the timespan of the islamic era up until the invasion of iran by teymour. Tehran: Soroush Danesh.
64. - Okane, B., (2016). Timurid architecture in Khurasan. Translated by: Ali Akhshini, Mashhad: Islamic Research Foundation of Astane Quds Razavi.
65. - Raeis O Sadat, T.; Abbasi, J. & Moradinasab, H., (2018). “The Role of Al-Muzaffar in Islamic Civilization”. History in the Mirror of Research, 8 (2): 83-106.
66. - Saeidi kia, N., (2017). “The evolution of Iranian school architecture over time”. Mmemarishenasi, 1 (1): 6-1.
67. - Sarabadani-Tfarshi, A., (2009). “An opinion on the cultural and civilizational achievements of Al-Muzaffar”. Nahma Tarikh Pazohan, 22: 69-107.
68. - Shamseh, C. E. C., (2006). Yazd Historical City Registration Studies Report in the List of National Monuments. Yazd city Cultural Heritage.
69. - Shishebori, T.; Abed Esfahani, A. & Frahmand Boroujeni, H., (2010). “Understanding of materials and techniques of mural painting of five buildings of the patriarchal period of Yazd city”. Restoration of historical and cultural works, 2(4).
70. - Soltanzadeh, H., (2011). Entrance space in traditional Iranian architecture. Tehran: Cultural Research Office, second edition.
71. - Sotoudeh, H. Gh., (1967). Tarikh al-Muzaffar. Tehran: Tehran University Press.
72. - Taheri, A., (1968). Political and social history of Iran. London,
73. - Torkamani-ye Azar, P., (2006). “The Scientific Centers of Iran during the Ilkhanid Period”. History of Islam, 29: 7-32.
74. - Wilber, D. & Golmbeg, L., (1994). Timurid architecture of Iran and Turan (K. A. a. M. Y. Kiani, Trans.). Tehran: Cultural Heritage Organization, First Edition.
75. - Wilber, D., (2014). Islamic architecture of Iran in the patriarchal period. Translation: Abdullah Faryar, Tehran: Scientific and cultural publication.
76. - Wilson, P., (2000). “The Cambridge History of Iran”. Vol. 6: The Timurid and Safavid Periods, Translated by: Yaqub Azhand, Tehran: Jami.
77. - Zakir Ameli, L. & Esfanjari Kenari, E., (2006). “Mozaffari houses”. In: Meybod, the city that Exists, by the efforts of Eisa Sponge Sponge: 157-208, Cultural Heritage and Tourism Organization; Meybod Cultural Heritage Research Center.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |