logo
سال 6، شماره 21 - ( 9-1401 )                   سال 6 شماره 21 صفحات 369-345 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.21.345
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.21.14.1

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Raie H. (2022). Studying the Position of Iran’s Historic Farmsteads in the Agricultural Heritage System of Global Importance (GIAHS). Parseh J Archaeol Stud. 6(21), : 14 doi:10.30699/PJAS.6.21.345
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-595-fa.html
راعی حسین.(1401). بررسی جایگاه مزارع مسکون تاریخی ایران در نظام میراث کشاورزی با اهمیت جهانی (GIAHS) مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (21) :369-345 10.30699/PJAS.6.21.345

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-595-fa.html

بررسی جایگاه مزارع مسکون تاریخی ایران در نظام میراث کشاورزی با اهمیت جهانی (GIAHS)
حسین راعی*
استادیار گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت، تهران، ایران ، hoseinraie@iust.ac.ir
چکیده:   (2162 مشاهده)
در دهه‌های اخیر مفاهیم مرتبط با میراث‌فرهنگی در گسترۀ وسیع‌تری موردبررسی قرارگرفته و میراث کشاورزی به‌دلیل تأثیر فراوان در معیشت، امنیت غذایی و اقتصاد جهانی به‌عنوان یک مفهوم از میراث‌فرهنگی پذیرفته‌شده است. این توجه از سال 2002 تا 2018م. موجب شده تا فائو، نظامی تحت عنوان «میراث کشاورزی با اهمیت جهانی (GIAHS)» را تدوین و براساس آن آثار مرتبط با میراث کشاورزی جهانی را معرفی نماید. در کمیتۀ جیاس، پنج معیار برای قرارگیری آثار در فهرست میراث کشاورزی با اهمیت جهانی معرفی‌شده است؛ تنوع زیستی، دانش و فنون سنتی، ارزش‌های فرهنگی و اجتماعی، معیشت و امنیت غذایی و چشم‌انداز بصری، پنج معیار معرفی‌شده از جیاس هستند که این پژوهش سعی کرده بر پایۀ آن‌ها مزارع تاریخی در اقلیم مرکزی ایران را مورد ارزیابی قرار دهد. مزارع تاریخی یک نظام کارآمد تولید کشاورزی با ویژگی‌های معماری، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در گذشته بودند که بقایای آن درحال حاضر وجود دارد. مسألۀ اصلی پژوهش، رشد روزافزون ویرانی مزارع در اثر تغییرات اقلیمی، مهاجرت مالکان و ذی‌مدخلان و عدم آگاهی جوامع دربارۀ ماهیت آن‌هاست. هدف پژوهش، معرفی مزارع تاریخی ایران به‌عنوان نظام میراث کشاورزی با اهمیت جهانی است؛ بنابراین سعی می‌شود با رهیافت تفسیری و راهبرد تفسیری تاریخی به موضوع نزدیک شد و در قالب مطالعات میدانی و سندپژوهی به پرسش‌های تحقیق دربارۀ جایگاه مزارع تاریخی ایران در انطباق با نظام‌های میراث جهانی کشاورزی پاسخ داد. این پژوهش به این نتیجه رسیده است که قابلیت‌های مزارع مسکون تاریخی بر معیارهای جیاس منطبق است و دبیرخانۀ جیاس می‌تواند در گام نخست، به شناسایی مزارع تاریخی در ایران بپردازد؛ و سپس برای تهیۀ پروندۀ ثبت جهانی آن‌ها اقدام نماید. با این عمل بسیاری از مزارع مسکون تاریخی به‌عنوان بخش وسیعی از میراث کشاورزی ایران در مسیر صیانت پویا قرار خواهند گرفت.
شماره‌ی مقاله: 14
واژه‌های کلیدی: مزارع مسکون تاریخی، میراث کشاورزی جهانی، جیاس، ایران.
متن کامل [PDF 1577 kb]   (651 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1400/4/8 | پذیرش: 1400/5/3 | انتشار: 1401/9/10
فهرست منابع
1. - ابونصری‌هروی، قاسم بن یوسف، (1346). ارشادالزراعه. به‌اهتمام: محمد مشیری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
2. - ادوارد پولاک، یاکوب، (1361). سفرنامۀ پولاک «ایران و ایرانیان». ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: انتشارات خوارزمی.
3. - اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان، (1368). مرآه‌البلدان. به‌کوشش: عبدالحسین نوایی و میرهاشم محدث، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
4. - اعظم‌واقفی، سیّد حسن، (1374). میراث‌فرهنگی نطنز، آثار تاریخی، آداب، سنت‌ها و تاریخ نطنز. ج. اول، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
5. - افشار، ایرج، (1374). یادگارهای یزد، معرفی ابنیه تاریخی و آثار باستانی شهر یزد. ج. 1 و 2، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. چ. دوم.
6. - افضل‌الملک، غلامحسین، (1396). تاریخ و جغرافیای قم. تهران: انتشارات وحید.
7. - افضل‌الملک، غلامحسین، (1355). «کتابچه تفصیل و حالات دارالایمان قم». مجلۀ فرهنگ ایران‌زمین، 22: 67-150.
8. - بهزادنسب، جانعلی، (۲۰۱۹). «تحلیلی بر رابطه برنامه «نظام‌های میراث کشاورزی با اهمیت جهانی (جیاس) با توسعه پایدار روستایی و کشاورزی ایران». چهارمین کنگره بین‌المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط‌زیست و گردشگری ایران، دانشگاه هنر اسلامی تبریز.
9. - توانگرمروستی، مجید، (1394). قلعه روستاهای تاریخی منطقه هرات و مروست استان یزد. انتشارات سبحان نور.
10. - جوافشان‌ویشکایی، ساسان، (1394). شناسایی و تهیه گزارش میراث جهانی کشاورزی ایران (منطقه مرکزی). تهران: وزارت جهاد کشاورزی، موسسه پژوهش‌های برنامه‌ریزی اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی.
11. - حسینی‌یزدی، سید رکن‌الدین، (1341). جامع‌الخیرات. به‌کوشش: ایرج افشار و محمدتقی دانش‌پژوه، تهران: انتشارات فرهنگ ایران‌زمین.
12. - حکمت‌یغمایی، عبدالکریم، (1369). بر ساحل کویر نمک. تهران: انتشارات توس.
13. - راعی، حسین، (1389). «مقدمه‌ای بر معماری مزارع در ایران». مجلۀ میراث ملی، معاونت میراث‌فرهنگی سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور، 1 (4): 116-121.
14. - راعی، حسین، (1396). «در جستجوی مزارع مسکون اربابی در نیاسر». مجموعه مقالات همایش باغ‌های تاریخی، دانشگاه کاشان: 230-251.
15. - راعی، حسین؛ محمدمرادی، اصغر؛ و صالحی‌کاخکی، احمد، (1395). «آغازی بر فهم مزارع مسکون تاریخی در یزد». پژوهش‌های معماری اسلامی، دانشگاه علم و صنعت، 4 (4): 1-19.
16. - راعی، حسین؛ و بهشتی، سید محمد، (1395). «مزارع مسکون تاریخی در ایران؛ از آغاز تا دوره صفویه». مجلۀ ی اثر، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، (74): 1-22.
17. - شیخ‌الحکمایی، عمادالدین، (1388). اسناد معماری ایران. دفتر اول. تهران: مؤسسه تألیف، ترجمه و نشر آثار هنری.
18. - صفی‌نژاد، جواد، (1368). بنه (نظام‌های زراعی سنتی در ایران). تهران: انتشارات امیرکبیر.
19. - طالب، مهدی؛ و عنبری، موسی، (1387). جامعه‌شناسی روستایی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چ. دوم.
20. - فرمانفرما، عبدالحسین میرزا، (1383). مسافرت‌نامه کرمان و بلوچستان. به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: انتشارات اساطیر.
21. - فوران، جان، (1378). مقاومت شکننده تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفوی تا سال‌های پس از انقلاب اسلامی. ترجمۀ احمد تدین، تهران: مؤسسۀ خدمات فرهنگی رسا، چ. دوم.
22. - قمی، حسن بن عبدالملک قمی، (1385). تاریخ قم. تصحیح: سید جلال‌الدین تهرانی، انتشارات زائر.
23. - کلانتر ضرابی، عبدالرحیم (سهیل کاشانی)، (1378). تاریخ کاشان. به‌کوشش: ایرج افشار، چ. ۱، تهران: انتشارات امیرکبیر.
24. - کیانی‌راد، علی، (1397). «نظام‌‌های میراثی کشاورزی مهم جهانی (GIAHS)». فائو، مؤسسۀ پژوهش‌های برنامه‌ریزی اقتصاد کشاورزی و توسعۀ روستایی، وزارت جهاد کشاورزی، (گزارش منتشرنشده).
25. - لمبتون، ا. ک. س، (1345). مالک و زارع در ایران. ترجمۀ منوچهر امیری، تهران: بنگاه ترجمۀ و نشر کتاب.
26. - مرکز اسناد اداره کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان قم، (1398).
27. - محسنی، سید محسن، (1393). صدرالممالک اردبیلی و موقوفه نصرت‌آباد قم. مرزبان فرهنگ، قم: نورمطاف، ج. 2.
28. - نجم‌الملک، حاج میرزا عبدالغفار، (1385). سفرنامۀ خوزستان. به‌کوشش: محمد دبیر سیاقی، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
29. - هولستر، ارنست، (1382). هزار جلوه زندگی؛ تصویرهای ارنست هولتسر از عهد ناصری، با پژوهش پریسا دمندان. به‌کوشش: فریبا فرزام، تهران: انتشارات مرکز اسناد و مدارک سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
31. - A’azam Waqfi, S. H., (1995). Natanz cultural heritage, historical monuments, customs, traditions and history. Vol. 1, Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company.
32. - Abu-Nasr Heravi, Q. B. Y., (1967). Ershad al-Zara'a. Translated by M. Moshiri, Tehran: Tehran University Press.
33. - Afshar, I., (1995). Yazd monuments, The introduction of historic buildings and ancient monuments of Yazd city. Tehran: Association of Cultural Works and Honors. 2nd edition.
34. - Afzal Al-Molk, GH. H., (1981). Travelogue of Khorasan and Kerman (GH. A. Roshani). Tehran: Toos Publications
35. - Behzadnasab, J., (2019). “An Analysis of the Relationship between the Program “Agricultural Heritage Systems of Global Importance (GIAHS)” with Sustainable Rural and Agricultural Development of Iran”. 4th International Congress on Agricultural Development, Natural Resources, Environment and Tourism of Iran, Tabriz University of Islamic Arts.
36. - Documentation Center of the Cultural Heritage and Tourism of of Qom, 2019.
37. - Edward Pollack, J., (1982). Pollack's travelogue of Iran and the Iranians. Translated by K. Jahandari, Tehran: Kharazmi Publications.
38. - Etemad-ol-Saltaneh, M. H. K., (1989). Meraa’t al-Baladan (A. Navai & M. H. Mohaddes). Tehran: Tehran University Press.
39. - FAO, (2014). Globally Important Agricultural Heritage System (GIAHS). Informational package, Rome.
40. - FAO, (2017). Globally Important Agricultural Heritage System (GIAHS). Informational package, Rome.
41. - FAO, Globally Important Agricultural Heritage System (GIAHS). Retriever from http:// www.fao.org/gihas/en/on july.20,10 am: 25 p.
42. - Farmanfarma, A. H. M., (2004). Kerman and Baluchestan travelogue letter (I. Afshar). Tehran: Asatir Publications.
43. - Foran, J., (1999). The Fragile Resistance of the History of Social Developments in Iran from Safavid to the Post-Revolutionary Years. Translated by: A. Tadayon, Rasa Cultural Services Institute.
44. - Hekmat Yaghmaei, A. K., (1990). On Coast of Salt Desert. Tehran: Toos Publications.
45. - Holster, E., (2003). A thousand manifestations of life; Images of Ernest Holster from the Nasserite period (Fariba Farzam). Tehran: Publications of the Documentation Center of the Cultural Heritage Organization of Iran.
46. - Hosseini-Yazdi, S. R. D., (1962). Jame al-Kheirat (I. Afshar & M. T. Daneshpajooh). Tehran: Farhang Iran Zamin Publications.
47. - Javafshan Vishkaei, S., (2015). Identification and preparation of a report on the World Agricultural Heritage of Iran (Central Region). Tehran: Ministry of Agricultural Jihad, Research Institute for Agricultural Economics and Rural Development.
48. - Kalantar-Zarabi, A. R., (1956). History of Kashan (I. Afshar). Tehran: Amirkabir Publications
49. - Kiani Rad, A., (2018). Important Global Agricultural Heritage Systems (GIAHS) FAO. Institute for Agricultural Economics Planning and Rural Development Research, Ministry of Agricultural Jihad, unpublished report.
50. - Koohafkan, P., (2009). “The conservation and adaptive management of globally important agricultural heritage systems (GIAHS)”. Journal of Resource Science, 31(1): 4-9.
51. - Lambton, A. K. S., (1966). Owner and farmer in Iran. Translated by: M. Amiri, Tehran: Book Translation and Publishing Company.
52. - Mcdonald, A., (2014). Fisheries and agratic environments in GIAHS. FAO headquarters, Rome, Retriever from http: // www.fao.org/nr/gihas/ from on sep.20,10 am. Pdf.
53. - Mohseni, S. M., (2014). Sadr al-Malak Ardabili and the endowment of Nusrat Abad Qom. Marzban Farhang, Qom: Noormataf, vol 2.
54. - Ojomo, P. A., (2010). “An African understanding of environmental ethics, thought and practice”. A Journal of the Philosophical Association of Kenya (PAK), 2 (2):49-63. Available online at: http://ajol.info/index.php/tp/index. Last accessed Aug 29, 2011.
55. - Oosterveer, P. & Sonnenfeld, D. A., (2011). Food, Globalization and Sustainability. London: Rutledge.
56. - Qingwen, M., (2018). Reflection and Practice on GIAHS. Capacity Development workshop for Globally Important Agricultural Heritage System (GIAHS) Under FAO-China South Cooperation Programme, China.
57. - Qomi, H. B. A. M., (2006). History of Qom (S. J. Tehrani). Zaer Publications.
58. - Raie, H.= & Beheshti, S. M. (2016). “Historic residential farms in Iran; From the beginning to the Safavid period”. Journal of Scientific and Promotional Journal, Cultural Heritage and Tourism Research Institute, (74): 22-1.
59. - Raie, H., (2010). “An Introduction to farm architecture in Iran”. National Heritage Magazine. Deputy of Cultural Heritage, Organization of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism, 1 (4): 116-121.
60. - Raie, H., (2017). “In search of residential mansions in Niasar”. Proceedings of the Conference on Historical Gardens, Kashan University: 230-251.
61. - Raie, H.; Mohammad-Moradi, A. & Salehi-Kakhaki, A., (2016). “Introduction to historical residential farms in Yazd”. Research in Islamic Architecture, University of Science and Technology, 4 (4): 1-19.
62. - Safinejad, J., (1989). Traditional agricultural systems in Iran. Tehran: Amirkabir Publications.
63. - Sheikh Al-Hakmaei, E. D., (2009). Iranian architectural Documents. Vol. 1, Tehran: Institute for Writing, Translating and Publishing Works of Art.
64. - Talib, M. & Anbari, M., (2008). Village sociology. Tehran: Tehran University Press, Vol. II.
65. - Tavangar Marvasti, M., (2015). Castle of historical villages of Harat and Marvast districts of Yazd province. Sobhan Noor Publications.
66. - Vafadari, K., (2014). “Sustainable Tourism in GIAHS Landscape, Case studies from Asia”. GIAHS scientific and steering committee FAO Rome, Retriever from http://www.fao.org/gihas/en/on sep.25,11 am: pdf.
67. - Zel-e-Sultan, M. M., (1989). Memories of Zol-e-Sultan (Hossein Khadivjam). Tehran: Asatir Publications.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.