سال 6، شماره 20 - ( 6-1401 )
سال 6 شماره 20 صفحات 372-345 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kakuee O, Montazer Zohouri M, Abedi A, Biganeh A, Fathollahi V, Mesbahi S, et al . (2022). Analytical Archeometry: Facilities and Research Opportunities. Parseh J Archaeol Stud. 6(20), 345-372. doi:10.30699/PJAS.6.20.345
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-571-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-571-fa.html
کاکویی امیدرضا، منتظرظهوری مجید، عابدی اکبر، بیگانه علی، فتحاللهی وحید، لامعیرشتی محمد، و همکاران. و همکاران. و همکاران..(1401). باستانسنجی تحلیلی: امکانات و فرصتهای پژوهش در ایران مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (20) :372-345 10.30699/PJAS.6.20.345
امیدرضا کاکویی*1 
، مجید منتظرظهوری2 ، اکبر عابدی3 ، علی بیگانه4 ، وحید فتحاللهی4 ، محمد لامعیرشتی4، شکوفه مصباحی5 ، امیر موافقی6 ، امید عودباشی7 ، بهروز رکرک6 ، عفت یاحقی8 ، مصطفی زاهدیفر9
، مجید منتظرظهوری2 ، اکبر عابدی3 ، علی بیگانه4 ، وحید فتحاللهی4 ، محمد لامعیرشتی4، شکوفه مصباحی5 ، امیر موافقی6 ، امید عودباشی7 ، بهروز رکرک6 ، عفت یاحقی8 ، مصطفی زاهدیفر9
1- پژوهشکدۀ فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران ، okakakuee@yahoo.com
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3- استادیار گروه باستانسنجی و باستانشناسی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
4- پژوهشکدۀ فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
5- پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی، تهران، ایران.
6- پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، پژوهشکدۀ راکتور، تهران، ایران.
7- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
8- گروه فیزیک، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه بینالمللی امامخمینی (ره)، قزوین، ایران.
9- دانشکدۀ فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3- استادیار گروه باستانسنجی و باستانشناسی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.
4- پژوهشکدۀ فیزیک و شتابگرها، پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، تهران، ایران
5- پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی، تهران، ایران.
6- پژوهشگاه علوم و فنون هستهای، پژوهشکدۀ راکتور، تهران، ایران.
7- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
8- گروه فیزیک، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه بینالمللی امامخمینی (ره)، قزوین، ایران.
9- دانشکدۀ فیزیک، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده: (1940 مشاهده)
پیشنیاز توسعۀ دانش باستانشناسی در کشور، دسترسی به آزمایشگاههای مجهز، بهکارگیری متخصصان مجرب و گسترش همکاریهای ملی و بینالمللی است. امروزه دستاوردهای صنعت هستهای در کشور میتواند سبب ارتقا کیفی و کمّی دانش باستانسنجی شود. با توجه به رشد و توسعه روزافزون روشهای آنالیز مواد، لازم است مزایا و محدودیتهای این روشها موردتوجه پژوهشگران حوزۀ باستانسنجی قرارگیرد. در این پژوهش، امکانات و فرصتهای پژوهش در علم باستانسنجی تحلیلی با استفاده از روشهای علوم تجربی در ایران ارائه و بحث شده است. بهمنظور معرفی ظرفیتهای فنی کشور در این حوزه، تجهیزات و امکانات موجود برای انجام آنالیز و تحلیل دادههای مرتبط با آن بررسی شدهاند. علاوهبر این، بهمنظور شناخت مواد بهکار برده شده در نمونههای باستانی و تعیین خاستگاه آنها، مطالعۀ چند نمونه از این آثار با استفاده از روشهای مختلف انجام شده است. فعالیتهای انجامشده در این پژوهش شامل: پرتونگاری با ایکس و نوترون برای تصویربرداری از ساختار یک کوزۀ تاریخی مربوط به اوایل دورۀ قاجار، آنالیز عنصری آثار نگارگری در نسخ خطی با استفاده از روش آنالیز عنصری بهمنظورتعیین منشأ رنگدانههای بهکاررفته در آن، مطالعۀ الیاف طلا در فرشهای نفیس دورۀ صفویه با استفاده از آنالیز همزمان آنالیز عنصری و ساختاری، و آنالیز عنصری رنگدانههای بهکاررفته در نمونههای کاشی زرینفام مربوط به کاشان بهروش آنالیز عنصری است. نتایج این پژوهش نشان میدهد ظرفیتهای فنی موجود در کشور میتواند در شناخت ماهیت آثار باستانی و ارائۀ تحلیلهای دقیقتر از این آثار، فرصتهای جدیدی را در اختیار باستانشناسان کشور قرار دهد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1400/2/18 | پذیرش: 1400/9/21 | انتشار: 1401/6/10
دریافت: 1400/2/18 | پذیرش: 1400/9/21 | انتشار: 1401/6/10
فهرست منابع
1. - مهدوی، عزیزه، (1352). «نتایج جدید سالیابی نمونههای باستانی در ایران با روش کربن 14 و اهمیت آن». گزارشهای دومین مجمع سالانۀ کاوشها و پژوهشهای باستانشناسی در ایران، تهران.
2. - قدیری، مرجان، (1393)، «ترکیب طیفسنجی گسیل پرتو ایکس ذره-القایی و طیفسنجی گسیل پرتو گامای پروتون-القایی برای تجزیۀ رنگ لاجوردی در کاشی باستانی». مجلۀ علوم و فنون هستهای، 70: 24-19.
4. - Aghaaligol, D., (2007). “Analysis of 18th-19th century’s historical of Iranian ink and paper belonging to the Qajar dynasty”. Apll. Phys. A, 89 (1): 799-805.
5. - Aghaaligol, D., (2009). “Provenance study of ancient Iranian luster pottery using PIXE multivariate statistical analysis”. J. Cult. Heritage, 10 (1): 487-492.
6. - ASTM E748, (2019). “Standard Guide for Thermal Neutron Radiography of Materials”. ASTM International, West Conshohocken, PA, 1(1): 26-42.
7. - Bernard, K., (1972). Secrets of the past: nuclear energy applications in art and archaeology U.S. Atomic energy commission office of information services.
8. - Brun, E., (2009). “Imorph: An open source software for 3D structural and geometrical analysis of porous media”. Conference Paper, Metfoa, 9(1): 23.
9. - Clark, R., (2002). “Pigment identification by spectroscopic means: an arts/science interface”. C. R. Chim, 5(1): 7-20.
10. - Cookson, J. A., (1980). “Applications of the PIXE Technique and of Nuclear Microbeams”. Nuclear Physics Methods in Materials Research, Vieweg Teubner Verlag: 145-159.
11. - Cotte, M., (2016). “Watching kinetic studies as chemical maps using open-source software”. Analytical chemistry, 88 (12): 6154-6160.
12. - Denker, A., (2005). “Industrial and medical applications of high-energy ions”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 240 (1-2): 61-68.
13. - FitzPeak Software. 2001. http://www. jimfitz.demon.co.uk.
14. - Ghadiri, M., (2015). “Combination of particle-induced X-ray emission (PIXE) spectrometry and proton-induced gamma-ray emission (PIGE) spectrometry for analysis of azure color in tile”. Journal of Nuclear Science and Technology (JonSat), 35(4): 19-24.
15. - Gerami, F., (2016). “Porosity estimation of alumina samples based on resonant backscattering spectrometry”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 373 (1): 80-84.
16. - Grime, G., (1988). “Focusing protons and light ions to micron and submicron dimensions”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 30 (3): 227-234.
17. - Hajivaliei, M., (2008). “Application of PIXE to study ancient Iranian silver coins”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 266(8): 1578-1582.
18. - Harbottle, G., (1986). “Twenty-five years of research in the analysis of archaeological artifacts and works of art. Nucl”. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 14(1): 10-15.
19. - ISO 17636-2., (2013). Non-destructive testing of welds - Radiographic testing - Part 2: X- and gamma-ray techniques with digital detectors 1: 9-11.
20. - Jackson, E., (1991). A User’s Guide to Principal Components. John Wiley & Sons Inc. 1991, New York.
21. - Kakuee, O., (2012). “External PIXE analysis of an Iranian 15th century poetry book”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B. Beam Interactions with Materials and Atoms, 273(1): 178-181.
22. - Kakuee, O., (2013). “Ion Beam Analysis of Hydrogen-Treated Ti/TiN Protective Nanomultilayers”. Acta Physica Polonica A, 122(1): 132-137.
23. - Kakuee, O., (2014). “PIXE analysis of Persian miniature used in 16th century poetry manuscript”. Acta Physics Polonica A, 125 (3): 1244.
24. - Kakuee, O., (2016). “Development of a versatile user-friendly IBA experimental chamber”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 371(3): 156-160.
25. - Kenneth, R. F., (2005). Scientific Examination of Art: Modern Techniques in Conservation and Analysis, Chapter: Changing Approaches in Art Conservation: 1925 to the Present. Joyce Hill Stoner, National Academy of Sciences, Washington, D.C.
26. - Kuhlman, D., (2009). A python book: Beginning python, advanced python, and python exercises.
27. - Kusko, B. H., (1990). “PIXE at the Louvre Museum. Nucl. Instrum”. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam Interactions with Materials and Atoms, 49.1 (4): 288-292.
28. - Layard, A. H., (1853). Discoveries in the ruins of Nineveh and Babylon. Internet Archive. G. P. Putnam and Co.
29. - Mahdavi, A., (1973). “The new results of the dating ancient samples in Iran by carbon-14 method and its importance”. Reports of the second annual conference of the archeological excavation and researches in Iran.
30. - Nikbakht, T., (2018). “An efficient approach to integrated MeV ion imaging”. Ultramicroscopy, 186 (2): 112-119.
31. - Oliaiy, P., (1999). “Application of PIXE to study ancient Iranian silver coins”. Int. j. PIXE 1 (74): 495-500.
32. - Pollard, A. M., (2007). Analytical chemistry in archeometry. Cambridge University Press.
33. - Pollard, A. M., (2012). “From ‘Maxbleeps’ to ISA: a Short History of the International Symposium on Archaeometry and Some Thoughts on the Development of Archaeological Science”. Archaeometry, virtual_issues: 1-12.
34. - Rasbandm, W., (1997). ImageJ software.
35. - Scharpenseel, H., (1977). “Radiocarbon dating of soils, a review”. Zeitschrift für Pflanzenernährung und Bodenkunde”. J. Plant Nutr. Soil Sci., 140 (2): 159-174.
36. - Sosa, J., (2014). “Development and application of MIPAR™: a novel software package for two-and three-dimensional microstructural characterization”. Integrating Materials and Manufacturing Innovation, 3(1): 123-140.
37. - SPSS., (2003). Statistical Package for the Social Sciences for Windows Release 12.0.0 Standard License. Copyright© SPCC Inc.
38. - Torkiha, M., (2010). “An external sub-milliprobe optimized for PIXE analysis of archaeological samples”. Nucl. Instrum. Methods Phys. Res. B, 268 (1): 1517-1522.
39. - Vandenabeele, P., (2004). “Comprehensive Analytical Chemistry Eds”. Elsevier Amsterdam, 42(1): 644.
40. - Verma, H. R., (2007). “Atomic and nuclear analytical methods”. Springer-Verlag Berlin Heidelberg, 25(1): 14-17.
41. - Wätjen, U., (1987). “Currently used computer programmes for PIXE analysis." Nucl. Instrum. Methods Phys. Res., Sect. B: Beam”. Interactions with Materials and Atoms, 22 (3): 29-33.
42. - WinQxas Software. (2007). http://winqxas. software.informer.com.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |