سال 7، شماره 25 - ( 9-1402 )
سال 7 شماره 25 صفحات 248-219 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Feizi F, Shahbazi Shiran H, Hajizadeh K. (2023). Intertextuality Connections of Architectural and Urbanization Collections of Tabriz in The Il-Khanate Period and Its Semantic Evolutions Based on Layered Semiotic Studies. Parseh J. Archaeol. Stud.. 7(25), 219-248. doi:10.30699/PJAS.7.25.219
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-528-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-528-fa.html
فیضی فرزاد، شهبازیشیران حبیب، حاجیزاده کریم.(1402). روابط بینامتنی مجموعههای معماری تبریز در دورۀ ایلخانی و تحولات معنایی آن بر پایۀ مطالعات نشانهشناسی لایهای مطالعات باستانشناسی پارسه 7 (25) :248-219 10.30699/PJAS.7.25.219
1- دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ،habibshahbazii35@gmail.com
3- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران ،
3- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
چکیده: (2174 مشاهده)
مطالعۀ آثار معماری بهصورت انفرادی و بدون درنظر گرفتن لایههای متنی و دگرگونیهای بافتاری مؤثر بر آن، یکی از کمبودهای این حوزه است. در این پژوهش تلاش میشود تا با تحلیلی گفتمانی و با استفاده از دادههای تاریخی و باستانشناسی به روابط بینامتنی مجموعههای معماری و شهرسازی تبریز دورۀ ایلخانی در دو سطح خُرد (شهر تبریز) و کلان (منطقهای و بینالمللی) پرداخته شود تا از اینطریق تحولات و معناهای ضمنی لایههای متنی (مجموعههای معماری و شهرسازی) آشکار گردد. مسأله پژوهش این است که روابط بینامتنی آثار مذکور ازمنظر نشانهشناسی لایهای به چه صورتی بوده و نظامهای نشانهای چگونه در لایهها متجلی شدهاند؟ این پژوهش از گونۀ پژوهشهای کیفی است و با رویکرد توصیفی-تحلیلی به مطالعۀ دادهها پرداخته است. یافتهها نشان میدهد بهکارگیری خوانش بینامتنی نشانهشناسی لایهای منجر به درک لایههای پنهان معنا در آثار معماری میشود و در مطالعۀ اثر پارادایمهای گستردهتری را درگیر مینماید. در روابط بینامتنیِ لایههای مختلف معماری و شهرسازی تبریز عهد ایلخانی در سطوح خُرد و کلان، رمزگانهایی مانند عناصر اصلی ارکان حکومت، ازجمله: قدرت سیاسی، قدرت فرهنگی-مذهبی و قدرت اقتصادی، با زیررمزگانهایی چون: رویکردهای ایرانشهری، مذاهب مختلف و تجارت داخلی و خارجی که متناسب با تغییرات بافتی لایهها (زمانی، مکانی، و فرهنگی-اجتماعی) هستند، وارد رابطۀ همنشینی و جانشینی شده و به نشانگی بدل گشتهاند
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1399/12/3 | پذیرش: 1400/2/5 | انتشار: 1402/9/12
دریافت: 1399/12/3 | پذیرش: 1400/2/5 | انتشار: 1402/9/12
فهرست منابع
1. - آجرلو، بهرام، (1389). «درآمدی بر سبک معماری آذربایجان». باغ نظر، 7 (14): 14-3.
2. - آجرلو، بهرام، (1393). «رهیافتی تاریخی به شهرسازی و مجموعههای معماری تبریز عهد ایلخانی». تاریخنامۀ ایران بعد از اسلام، 4(7): 23-1.
3. - آسابرگر، آرتور، (1389). روشهای تحلیل رسانهها. ترجمۀ پرویز اجلالی، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دفتر مطالعات و توسعۀ رسانهها.
4. - ابنبطوطه، محمد بن عبدالله بن محمد، (1359). سفرنامۀ ابنبطوطه. ترجمۀ محمدعلی موحد، جلد 1، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
5. - اکو، امبرتو، (1399). نشانهشناسی. ترجمۀ پیروز ایزدی، تهران: نشر ثالث.
6. - بروشکی، محمدمهدی، (1365). بررسی روش اداری و آموزشی ربعرشیدی. مشهد: آستان قدس رضوی.
7. - بویل، ج. ا.، (1397). تاریخ ایران کمبریج مغولان. ترجمۀ تیمور قادری، جلد 5، تهران: مهتاب.
8. - بیلاناصل، لیدا؛ ستارزاده، داریوش، (1394). «مقایسه گستردگی شهر تبریز در دورههای ایلخانی، صفوی و قاجار با استناد بر مستندات تاریخی». هویت شهر، 9 (21): 70-57.
9. - پطروشفسکی، یان؛ و اسمیت، لمبتن، (1394). نظام اجتماعی و اقتصادی ایلخانان. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: نشر گسترده.
10. - جعفری، جعفر بن محمد، (1384). تاریخ یزد. بهکوشش: ایرج افشار، تهران: علمی و فرهنگی.
11. - جمالالدین، غلامرضا؛ و صالحیکاخکی، احمد، (1396). «بررسی مؤلفههای معماری اسلامی دورۀ ایلخانان از دریچۀ تاریخ اجتماعی (دورۀ ایلخانیان: معمار و صنف معماری، ناظر صنف، حامیان و بانیان). تحقیقات تاریخ اجتماعی، 7 (1): 84-57. https://doi.org/10.30465/shc.2017.2435
12. - چندلر، دانیل، (1397). مبانی نشانهشناسی. ترجمۀ مهدی پارسا، تهران: شرکت انتشارات سوره مهر.
13. - حبیب، فرح، (1389). «تحلیلی از عرصههای شهری در شیوۀ آذری، نمونه موردی شهر آرمانی خواجه رشیدالدین فضلالله همدانی». نشریۀ هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی، 2 (41): 100-91.
14. - خواندمیر، غیاثالدین، (1380). حبیبالسیر فی تاریخ افرادالبشر. تصحیح سیدمحمود دبیرسیاقی و جلالالدین همائی، تهران: نشر خیام.
15. - خیری، سیروس؛ و صدرایی، علی، (1381). ارگعلیشاه اثری ماندگار. تبریز: انتشارات مهد آزادی.
16. - رضوی، سیدابوالفضل، (1390). شهر، سیاست و اقتصاد در عهد ایلخانان. تهران: انتشارات امیرکبیر.
17. - رضوی، سیدابوالفضل، (1391). فلسفه انتقادی تاریخ. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
18. - ساسانی، فرهاد، (1389). معناکاوی: بهسوی نشانهشناسی اجتماعی. تهران: نشر علم.
19. - ساسانی، فرهاد، (1391). «بافتگردانی و متنگردانی و تأثیر آنها در کارکرد متن: مطالعه موردی میدان نقشجهان اصفهان». نشریه مطالعات تطبیقی هنر، 2 (3): 69-61.
20. - سجودی، فرزان، (1398). نشانهشناسی کاربردی. تهران: نشر علم.
21. - سوسور، فردینان دو، (1382). دورۀ زبانشناسی عمومی. ترجمۀ کوروش صفوی، تهران: نشر هرمس.
22. - سیبیاک، تامسن آلبرت، (1391). نشانهها: درآمدی بر نشانهشناسی. ترجمۀ محسن نوبخت، تهران: نشر علمی.
23. - شکارینیری، جواد، (1382). «بازشناسی ارگعلیشاه تبریز و کاربرد اصلی آن». نشریه هنرهای زیبا، 7 (16): 68-57.
24. - شکارینیری، جواد، (1384). «یافتههایی از طرح شنبغازان پدیده شهری عصر ایلخانی به نام ابوابالبر». هنرهای زیبا، 9 (24): 80-73.
25. - صفامنش، کامران؛ رشتچیان، یعقوب؛ و منادیزاده، بهروز، (1376). «ساختار کالبدی شهر تبریز و تحولات آن در دو سده اخیر». گفتوگو، 5 (18): 54-33.
26. - صفوی، کوروش، (1397). درآمدی بر معناشناسی. تهران: سوره مهر.
27. - ضمیران، محمد، (1382). درآمدی بر نشانهشناسی هنر. تهران: نشر قصه.
28. - طباطبائی، جواد، (1395). تاریخ اندیشه سیاسی در ایران (ملاحظاتی در مبانی نظری). تهران: انتشارات مینوی خرد.
29. - غفاری، علیرضا؛ و فلامکی، محمدمنصور، (1395). «بازتاب نظریههای نشانهشناسی در خوانش معماری و شهر». مدیریت شهری، 14 (45): 350-339.
30. - فضلالله همدانی، خواجه رشیدالدین، (1356). وقفنامه ربعرشیدی. بهکوشش: ایرج افشار و مجتبی مینوی، تهران: انتشارات آثار ملی.
31. - فضلالله همدانی، خواجه رشیدالدین، (1362). جامع التواریخ. بهکوشش: بهمن کریمی، تهران: انتشارات اقبال.
32. - فضلالله همدانی، خواجه رشیدالدین، (1388). تاریخ مبارک غازانی. تصحیح: کارل یان، تهران: نشر پرسش.
33. - کاشانی، ابوالقاسم، (1384). تاریخ اولجایتو. بهاهتمام: مهین همبلی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
34. - کربلاییتبریزی، حافظحسین، (1383). روضاتالجنان و جناتالجنان. جلد 1 و 2، تبریز: انتشارات ستوده.
35. - کریمیان، حسن؛ و مهدیزاده، بهزاد، (1396). شهرهای ایران عصر ایلخانی تحلیلی بر نقش وقف در توسعه شهرهای دوران ایلخانی. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
36. - کنتارینی، باربارو؛ و زنو، دالساندری، (1381). سفرنامۀ ونیزیان در ایران. ترجمۀ منوچهر امیری، تهران: خوارزمی.
37. - گراهام، آلن، (1385). بینامتنیت. ترجمۀ پیام یزدانجو، تهران: نشر مرکز.
38. - گیرو، پییر، (1399). نشانهشناسی. ترجمۀ محمد نبوی، تهران: نشر آگه.
39. - لارسن، سوند اریک؛ و یورگن دنیس، یوهانسن، (1388). نشانهشناسی چیست؟. ترجمۀ سیدعلی میرعمادی، تهران: شرکت ورجاوند.
40. - مارکوپولو، (1350). سفرنامه با مقدمه جان ماسفیلد. ترجمۀ حبیبالله صحیحی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر.
41. - متولیحقیقی، یوسف، (1385). «شنبغازان راهگشای ایجاد ربعرشیدی». پژوهشنامۀ تاریخ، 1 (3): 100-93.
42. - محمدی، عرفان؛ و ریاحی، پیام، (1397). نشانهشناسی در معماری. تهران: جهاد دانشگاهی.
43. - مستوفیقزوینی، حمدالله بن ابیبکر، (1336). نزههالقلوب. بهکوشش: محمد دبیرسیاقی، تهران: طهوری.
44. - مشکور، محمدجواد، (1352). تاریخ تبریز تا پایان قرن نهم هجری. تهران: سلسله انتشارات انجمن آثار ملی.
45. - مهریار، محمد؛ کبیری، احمد؛ و توحیدی، فائق، (1364). «بررسی و پیگردی مقدماتی: برج و باروی ارگ شهر قدیم سلطانیه». اثر، 5 (12): 264-209.
46. - وصافالحضره، فضلالله بن عبدالله، (1338). تاریخ وصافالحضره. بهاهتمام: محمدمهدی اصفهانی، تهران: کتابخانه ابنسینا و کتابخانه جعفری تبریز.
47. - هرمان، جورجینا، (1387). تجدید حیات هنر و تمدن در ایران باستان. ترجمۀ مهرداد وحدتی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
48. - هیلنبراند، رابرت، (1374). «معماری اسلامی ایران». ترجمۀ فرشاد بهزاد، هنر، 15 (28): 280 -243.
50. - Ajorlu, B., (2010). “An introduction to Azerbaijani architecture”. Bagh Nazar, 7 (14): 3-14. (In Persian).
51. - Ajorlu, B., (2014). “A historical approach to urban development and architectural collections of Ilkhanid Tabriz”. Scientific research quarterly of post-Islam Iran, 4 (7): 1-23. (In Persian).
52. - Amiri Khoshkar Vandani, S., (2015). “Investigating the concept of codes in architecture and urban development with emphasis on Islamic architecture and city”.Urban Management, 43: 423-444. (In Persian).
53. - Berger, A. A., (2010). Media analysis techniques. Trans. by Ajlali, Parviz, Tehran, Ministry of Culture and Islamic Guidance, Media Studies and Development Department. (In Persian).
54. - Bilan Asl, L. & Setarehzadeh, D., (2015). “Comparing the purview of Tabriz during Ilkhanid, Safavid, and Ghajar eras, according to historical documents”. Hoviat-e Shahr, 9 (21): 57-70. (In Persian).
55. - Boyle, J. A., (2018). The Cambridge History of Iran: Mongols. Trans. by: Ghaderi, Teymour, Vol. 5, Tehran: Mahtab Pub. (In Persian).
56. - Brushki, M. M., (1986). Evaluating the administrative and learning methods of Rab'-e Rashidi. Mashhad: Astan Qods Razavi. (In Persian).
57. - Chandler, D., (2018). Semiotics: The basis. Trans. by Parsa, Mehdi, Tehran: Sore-e Mehr Pub. (In Persian).
58. - Deely, J., (2015). “Semiotics “Today”: The Twentieth-Century Founding and Twenty-First-Century Prospects”. In: P. P. Trifonas (Ed), International Handbook of Semiotics: 29-113 Dordrecht: Springer.
59. - Eco, U., (1979a). Function and Sign: The Semiotics of Architecture. In: Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory, Ed. By Neil Leach, Routlege, London.
60. - Eco, U., (1979b). A Theory of Semiotics. London: Macmillan: Bloomington، Indiana University Press
61. - Eco, U., (1979). A Theory of Semiotics. London: Macmillan: Bloomington, Indiana University Press (In Persian).
62. - Fazollah Hamedani, Kh. R., (1977). Rab'-e Rashidi endowment document. Revised by: Afshar, Eraj and Minuee, Mojtaba, Tehran: Asar-e Melli Pub. (In Persian).
63. - Fazollah Hamedani, Kh. R., (1983). “A comprehensive history”. Revised by: Karimi, Bahman, Tehran: Eghbal Pub. (In Persian).
64. - Fazollah Hamedani, Kh. R., (2009). The blessed Ghazani history. revised by Yan, Karl, Tehran: Porsesh Pub. (In Persian).
65. - Foucault, M., (1974). The archeology of knowledge. London: tavistock
66. - Ghaffari, A. & Falamaki, M. M., (2016). “A reflection of semiology theories in architecture and city”. Urban Development, 14 (45): 339-350. (In Persian).
67. - Grabar, O., (1983). Symbols and Signs in Islamic. New York: Architecture، Architecture and Community. Aperture.
68. - Graham, A., (2006). Intertextualityity. Trans. by: Yazdanju, Payam, Tehran: Markaz Pub. (In Persian).
69. - Guiraud, P., (2020). Semiotics. Trans. by: Nabavi, Mohammad, Tehran: Agah Pub. (In Persian).
70. - Habib, F., (2010). “An analysis of urban areas in Azari methods: a case study of utopia imagined by Khawaja Rashiduddin Fazl Allah Hamedani”. Honarhaye Ziba, 2 (41): 91-100. (In Persian).
71. - Herrmann, G., (2008). The Iranian revival. Trans. by: Vahdati, Mehrdad, Tehran: Nashr-e Daneshgahi Pub. (In Persian).
72. - Hillenbrand, R., (1995). “Iranian Islamic architecture”. Trans. by: Behzad, Farshad, Honar, 15 (28): 280-243. (In Persian).
73. - Ibn Battutah, M. ibn-A. ibn-M., (1980). Ibn Battutah Itinerary. Trans. by: Movahed, Mohammad Ali, Vol. 1, Tehran: Book Translation and Publishing Foundation. (In Persian).
74. - Jafari, J. ibn-M., (2005). The history of Yazd. Trans. by: Afshar, Eraj, Tehran: Science and Culture Pub. (In Persian).
75. - Jamal al-Din, Gh. & Salehi Kakhaki, A., (2017). “A study on elements of Islamic architecture during Ilkhanid era from a social history viewpoint”. Social History Research, 7 (1): 57-84. https://doi.org/10.30465/shc.2017.2435 (In Persian).
76. - Kantarini, B. & Zeno, D., (2002). Venetians' itinerary in Iran. Trans. by: Amiri, Manuchehr, Tehran: Kharazmi Pub. (In Persian).
77. - Karbalaee Tabrizi, H. H., (2004). Gardens of heaven. Vol. 1 & 2, Tabriz: Sotudeh Pub. (In Persian).
78. - Karimian, H. & Mehdizadeh, B., (2017). Iran cities during Ilkhanid era: an analysis of endowment in urban development. Tehran: Jahad-e Daneshgahi Pub. (In Persian).
79. - Kashani, A., (2005). History of Öljaitü. Revised by: Hambeli, Mihan, Tehran: Elmi va Farhangi Pub. (In Persian).
80. - Khiri, S. & Sadraee, A., (2002). Citadel of Alishah: a monumental work. Tabriz: Mahd-e Azadi Pub. (In Persian).
81. - Khvandamir, Gh. al-Din., (2001). The beloved of careers reporting on the multitudes of people. Revised by: Dabir Siyaghi, Seyyed Mahmud, Homaee, Jalaluddin, Tehran: Khayyam Pub. (In Persian).
82. - Kristeva, J., (1980). The bounded text. In: Desire in language: A semiotic approach to literature and art. Leon S. Roudiez ed. Oxford: Blackwell.
83. - Larsen, S. E. & Johansen, J. D., (2009). What is semiotics?. Trans. by: Miremadi, Seyyed Ali, Tehran, Varjavand Co. (In Persian).
84. - Marco Polo, (1971). Itinerary: an introduction by John Masefield. Trans. by: Sahihi, Habib Allah, Tehran: Tarjome va Nashr Institute. (In Persian).
85. - Mashkur, M. J., (1973). “History of Tabriz by 13th century”. Tehran: Asar-e Melli Assembly Pub. (In Persian).
86. - Mehryar, M.; Kabiri, A. & Tohidi, F., (1985). “Preliminary Analysis: battlement of old Citadel of Soltanieh”. Asar, 5 (12): 209-264. (In Persian).
87. - Mohammadi, E. & Riyahi, P., (2018). Semiology in architecture. Tehran: Jahad Daneshgahi. (In Persian).
88. - Morris, C. W., (1971). Writing on the General theory of sings. outon, Den Haag.
89. - Motevalli Haghighi, Y., (2006). “Shanb Ghazan: a solution to build Rab'-e Rashidi”. Tarikh Research Journal, 1 (3): 93-100. (In Persian).
90. - Mustawfi Ghazvini, H-ibn A., (1957). Heart's bliss. Revised by: Dabir Siaghi, Mohammad, Tehran: Tahuri Pub. (In Persian).
91. - Petrashevsky, Y. & Smith, L., (2015). The social and economic system of Ilkhans. Trans. by: Azhand, Yaghoub, Tehran: Gostardeh Pub. (In Persian).
92. - Rastegar Zhaleh, S,; Behnam, P. & Kiaee, M., (2020). “Explaining the protection-oriented development approach in identifying urban scenes of Zahedan during Pahlavi reign through layered semiology”. Iranian Journal of Architecture and Urban Development, 11 (19): 73-94. (In Persian).
93. - Razavi, S. A., (2011). City, politics, and economy of Ilkhans. Tehran: Amir Kabir Pub. (In Persian).
94. - Razavi, S. A., (2012). Critical Philosophy of History. Tehran: Islamic Culture and Mindset Research Institute Pub. (In Persian).
95. - Safamanesh, K.; Rashtchian, Y. & Monadizadeh, B., (1997). “Skeletal structure of Tabriz and its evolution during the last two century”. Goft-o Gu Journal, 5 (18): 33-54. (In Persian).
96. - Safavi, K., (2018). An introduction to semantics. Tehran: Sorey-e Mehr. (In Persian).
97. - Sasani, F., (2012). “Decontextualization and detextualization and their influence on text function: a case study of Naqsh-e Jahan square in Isfahan”. Comparative Art Study Pub., 2 (3): 61-69. (In Persian).
98. - Sasani, F., (2012). Semantic analysis: toward social semiology. Tehran: Elm Pub. (In Persian).
99. - Saussure, F. de, (2003). Course in general linguistics. Trans. by: Safavi, Kurosh, Tehran, Hermos Pub. (In Persian).
100. - Sebeok, T. A., (2012). Signs: an introduction to semiotics. Trans. by: Nobakht, Mohsen, Tehran: Elm Pub. (In Persian).
101. - Shekari Niri, J., (2003). “Recognition of Citadel of Alishah and its main function”. Honarhaye Ziba, 7 (16): 57-68. (In Persian).
102. - Shekari Niri, J., (2005). “Findings about Shanb Ghazan design, an urban phenomenon of Ilkhanid era called Abvab al-Bar”. Honarhaye Ziba, 5 (18): 33-54. (In Persian).
103. - Sojoudi, F., (2019). Applied semiology. Tehran: Elm Pub. (In Persian).
104. - Tabatabaie, J., (2016). History of political mentality in Iran (Theoretical Fundamentals). Tehran: Minoy-e Kherad Pub. (In Persian).
105. - Thibault, P. J., (1997). Re – reading Saussure: the dynamics of signs in social life. London: Routledge.
106. - Vasaf al-Hazrah, F. ibn-A., (1959). History of Vasaf al-Hazrah. Revised by: Isfahani, Mohammad Mehdi, Tehran: Ibn Sina and Jafari Tabrizi Libraries. (In Persian).
107. - Zamiran, M., (2003). “An introduction to art semiology”. Tehran: Ghesse Pub. (In Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |