سال 7، شماره 25 - ( 9-1402 )
سال 7 شماره 25 صفحات 191-165 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mohamadiyan F, Mosavihaji S R, Salehi kakhki A. (2023). A Reflection on the Architectural Structure and Historical Identity of the Jokhah Tomb. Parseh J Archaeol Stud. 7(25), 165-191. doi:10.30699/PJAS.7.25.165
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-513-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-513-fa.html
محمدیان فخرالدین، موسویحاجی سید رسول، صالحیکاخکی احمد.(1402). تأملی بر ساختار معماری و هویت تاریخی بنای آرامگاهی جوخواه مطالعات باستانشناسی پارسه 7 (25) :191-165 10.30699/PJAS.7.25.165
1- دانشجوی دکترای باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ،Seyyed_rasoolll@yahoo.com
3- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران ،
3- استاد گروه باستانشناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده: (2179 مشاهده)
بناهای آرامگاهی یکی از مهمترین گونههای معماری اسلامی هستند. مطالعۀ اینگونه بنا در بستر جغرافیایی، درک و شناخت معناداری را از این آثار پیشروی ما قرار میدهد. منطقۀ وسیع طبس، باوجود دارا بودن ظرفیتی غنی از آثار تاریخی و فرهنگی فاخر و بهدلیل مهجور بودن و شرایط سخت جغرافیایی، مورد کمتوجهی مسئولان و باستانشناسان قرار دارد. در بررسی باستانشناختی بخش جوخواه طبس که در سال 1394ه.ش. انجام گرفت، بناهای متعددی ازجمله یک آرامگاه منفرد شناسایی شده که تاکنون مورد پژوهش قرار نگرفته است. در این پژوهش شیوۀ ساخت بنا با توجه بهنحوۀ گنبدزنی، اجرای تاق، نوع مصالح و نوع تزئینات بهکار رفته، موردتوجه قرار گرفته است. تحقیق حاضر براساس هدف از نوع توصیفی-تحلیلی و ماهیت آن براساس رهیافتهای تاریخی است. در این پژوهش روش یافتهاندوزیها بر پایۀ مطالعات میدانی و استناد به منابع کتابخانهای انجام شده است. این پژوهش تلاش دارد، با تکیهبر یافتههای باستانشناسی، مطالعات تطبیقی و همچنین استناد به منابع مکتوب دوران اسلامی، به واکاوی هویت و تاریخ ساخت آرامگاه جوخواه طبس بپردازد. برآیند مطالعات صورتگرفته نشان میدهد که الگوی ساخت این مقبره برگرفته از طرح مربعشکل، مانند بسیاری بناهای آرامگاهی در خراسان بزرگ طی سدههای اولیۀ دوران اسلامی است. اگرچه با مقایسۀ دادههای فرهنگی و عناصر ساختمایه بنا با سایر آثار مشابه، میتوان تاریخ ساخت آن را به اواخر سدۀ ششم تا اوایل سدۀ هفتم هجریقمری نسبت داد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1399/11/8 | پذیرش: 1399/12/15 | انتشار: 1402/9/12
دریافت: 1399/11/8 | پذیرش: 1399/12/15 | انتشار: 1402/9/12
فهرست منابع
1. - ابناثیر، عزالدین، (1385). الکامل فیالتاریخ. برگردان: سیدمحمدحسین روحانی، جلد سوم، چاپ سوم، تهران: انتشارات اساطیر.
2. - اتینگهاوزن، ریچارد؛ و گرابر، الگ، (1387). هنر و معماری اسلامی(1). ترجمۀ یعقوب آژند، چاپ دوم، تهران: انتشارات سمت.
3. - استرویوا، لودمیلا ولادیمیرونا، (1371). تاریخ اسماعیلیان در ایران، سدههای 7-5 هجری (13-11 میلادی). ترجمۀ پروین منزوی، تهران: نشر اشاره.
4. - امینی، محمود، (1385). جغرافیای تاریخی شهرستان طبس. یزد: انتشارات نیکو روش.
5. - بزرگمهری، زهره، (1381). مصالح ساختمانی (آژند، اندود، آمود). تهران: پژوهشگاه سازمان میراثفرهنگی.
6. - باستانیپاریزی، محمدابراهیم، (1374). تاریخ کرمان. تصحیح: تاریخ وزیری، چاپ چهارم، تهران: انتشارات علمی.
7. - باستانیپاریزی، محمدابراهیم، (1378). سیاست و اقتصاد عصر صفوی. تهران: انتشارات صفی علیشاه.
8. - پوپ، آرتور ابهام، (1388). معماری ایران. ترجمۀ کرامتالله افسر، تهران: انتشارات یساولی.
9. - پیرنیا، محمدکریم، (1370). «گنبد درمعماری ایران». اثر، 20: 55-50.
10. - پیرنیا، محمدکریم، (1387). سبکشناسی معماری ایرانی. تدوین: غلامحسین معماریان، چاپ ششم، تهران: انتشارات سروش.
11. - ترکمانمنشی، اسکندربیگ، (1318). عالمآرای عباسی. بهتصحیح: سهیلی خوانساری، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
12. - جعفری، جعفربن محمد، (1343). تاریخ یزد. بهکوشش: ایرج افشار، چاپ دوم، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
13. - جوینی، عطالملک جوینی، (1387). تاریخ جهانگشای جوینی (در تاریخ خوارزمشاهیان). بهتصحیح: محمد قزوینی، جلد دوم، تهران: انتشارات هرمس.
14. - حاتم، غلامعلی، (1379). معماری اسلامی ایران در دورۀ سلجوقیان. تهران: جهاد دانشگاهی.
15. - حافظابرو (1370). جغرافیای تاریخی خراسان. بهتصحیح: غلامرضا ورهرام، تهران: انتشارات اطلاعات.
16. - خضری، مجتبی؛ نگهبان، محمدحسین؛ سلمانروغنی، مسعود؛ و صلواتی، رضا، (1390). فرهنگ آبادیهای استان یزد (شهرستان طبس)، براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385. یزد: معاونت برنامهریزی استانداری یزد، دفتر آمار و اطلاعات.
17. - خلج، رضا؛ و بیانی، سوسن، (1385). «تزئینات وابسته به معماری مقابر مذهبی قزوین». اثر، 41-40: 259-240.
18. - دانشدوست، یعقوب، (1376). طبس شهری که بود. تهران: سازمان میراثفرهنگی، سروش.
19. - دفتری، فرهاد، (1375). تاریخ و عقاید اسماعیلیه. تهران: نشر فروزان.
20. - راوندی، مرتضی، (1382). تاریخ اجتماعی ایران. جلد چهارم، بخش دوم، تهران: نگاه.
21. - رسولی، علی، (1389). «بررسی تحلیل تجارت میان خلیجفارس و خراسان در دورۀ تیموریان». رسالۀ دکترای رشتۀ تاریخ دانشگاه اصفهان (منتشرنشده).
22. - رضوی، سیدابوالفضل، (1388). شهر، سیاست و اقتصاد در عهد ایلخانان. چاپ نخست، تهران: امیرکبیر.
23. - روملو، حسنبیگ، (1365). احسن التواریخ. به تصحیح: عبدالحسین نوایی. تهران: نشر بابک.
24. - زرینکوب، عبدالحسین، (1386). دو قرن سکوت. تهران: نشر مهرگان.
25. - زمرشیدی، حسین، (1387). تاق و قوس در معماری ایران. چاپ دوم، تهران: انتشارات کیهان.
26. - سلطانزاده، حسین، (1390). «نمادگرایی در تاج محل». هویت شهر، 9 (5): 48-37.
27. - شهرکیفرخنده، مرجان، (1393). «بررسی قبور و آرامگاههای بخش شمالی سیستان در دورۀ اسلامی». پایاننامۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان (منتشرنشده).
28. - عنانی، بهرام، (1395). «گزارش بررسی باستانشناسی دهستان منتظریه بخش مرکزی شهرستان طبس». اداره کل میراثفرهنگی خراسان جنوبی، حوزۀ پژوهشی، (منتشرنشده).
29. - فلاحفر، سعید، (1379). فرهنگ واژههای معماری سنتی ایران. تهران: انتشارات کامیاب.
30. - کیانی، محمدیوسف، (1388). معماری ایران در دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
31. - گروبه، ارنست، (1384). سفال اسلامی. ترجمۀ فرناز حائری، جلد هفتم، تهران: نشر کارنگ.
32. - لسترنج، گای، (1383). جغرافیای تاریخی سرزمینهای خلافت شرقی. ترجمۀ محمود عرفان، چاپ سوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
33. - لوئیس، برنارد؛ ماسینیون، لویی؛ حمدانی. ع؛ هاجسن، مارشال؛ فیضی، آصف؛ و ایوانف، (1363). اسماعیلیان. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: نشر مولی.
34. - مسعودی، ابوالحسن علی بن حسین، (1370). مروجالذهب مسعودی. ترجمۀ ابوالقاسم پاینده، چاپ چهارم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
35. - مشبکیاصفهانی، علیرضا، (1397). «مقایسۀ تطبیقی معماری مقابر دورۀ سلجوقیان و ایلخانیان در شهرستان مراغه با نگرش کالبدی». پژوهش در هنر و علومانسانی، 3 (2): 12-1.
36. - معماریان، غلامحسین، (1367). نیارش سازههای طاقی در معماری اسلامی. تهران: دانشگاه علم و صنعت.
37. - معماریان، غلامحسین، (1394). معماری ایرانی نیارش. تدوین: هادی صفاییپور، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات نغمه نواندیش.
38. - مقدسی، ابوعبدالله محمدبن احمد، (1361). احسنالتقاسیم فی معرفهالاقالیم. ترجمۀ دکتر علینقی منزوی، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
39. - ملازاده، کاظم؛ و محمدی، مریم، (1378). دایرهالمعارف بناهای تاریخی ایران در دورۀ اسلامی (بناهای آرامگاهی). چاپ دوم، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
40. - موسویحاجی، سیدرسول؛ و نیکبر، مازیار، (1393). هنرهای کاربردی دورۀ اسلامی. تهران: انتشارات سمت.
41. - نادری، بقراط، (1357). «تاریخچه طبس و نگاهی کوتاه به بناهای باستانی آن». هنر و مردم، 186: 63-54.
42. - ناصرخسرو، قبادیانیبلخی، (1354). سفرنامۀ ناصرخسرو. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی ایران.
43. - نائینی (صفاءالسلطنه)، میرزا علیخان، (1366). گزارش کویر (تحفه الفقرا). بهاهتمام: محمد گلبن، تهران: انتشارات اطلاعات.
44. - هیل، درک؛ و گرابر، الک، (1375). معماری و تزئینات اسلامی. ترجمۀ مهرداد وحدتیدانشمند، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
45. - هیلنبراند، رابرت، (1387). معماری اسلامی، شکل، کارکرد و معنی. ترجمۀ باقر آیتاللهزاده شیرازی، چاپ چهارم، تهران: نشر روزنه.
46. - ویلبر. ن، دونالد، (1346). معماری اسلامی در دورۀ ایلخانان. ترجمۀ عبدالله فریار، چاپ دوم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
47. - یعقوبی، احمد ابن ابی یعقوب بن واضح، (1356). البلدان. بهکوشش: محمدابراهیم آیتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
49. - Abu Ja’far Muhammad ibn Jarir al-Tabari (1997). Tarikh Tabari, Tarikh Al-Rasl and Al-Muluk. by: Abul Qasim Payandeh, 5th edition, Tehran: Asatir. (In Persian).
50. - Amini, M., (2006). Historical geography of the town of Tabas. Niko Rosah Publications. (In Persian).
51. - Bastani Parizi, M. E., (1995). History of Kerman, Edition and annotation of Waziri’s History. 4th Edition, Tehran, Elmi Publications.
52. - Anani, B., (2015). “Preliminary report on the archeological survey of The central part of Tabas city”. Birjand, Cultural Heritage Organization of South Khorasan, Research Area (Unpublished).
53. - Bozorgmehri, Z. & Khodadadi, A., (2017). Iranian Materials (recognition, pathology and restoration) (2nd ed.). (In Persian).
54. - Daftari, F., (1996). Ismaili History and Beliefs. 1th Edition, Tehran: Forouzan. (In Persian).
55. - Daneshdoust, Y., (1997). Tabas, the city it was. Cultural Heritage Organization, Soroush Publications. (In Persian).
56. - Encyclopaedia of Historical Monuments of Iran in the Islamic Period (monument buildings), (2000). 2th edition, Tehran: Research Institute of Islamic Culture and Art. (In Persian).
57. - Ettinghausen, R. & Graber, A., (2008). Islamic Art and Architecture (1) (A. Y, Trans.: 2nd ed.). SAMT Publications. (In Persian).
58. - Fallahfar, S., (2001). Dictionary of traditional Iranian architectural terms. 1th Edition, Tehran: Kamyab. (In Persian)
59. - Ghobadiani Balkhi, Abu-M. N. Kh., (1975). Naser Khosrow’s travelogue. Tehran: Publications of the National Works Association of Iran. (In Persian).
60. - Grube, E. J., (2005). Islamic Pottery (F. Haeri, Trans.; Vol. 7). Karang Publishing. (In Persian).
61. - Hatam, G. A., (2000). Islamic Architecture of Iran in the Seljuk Period (1nd ed.). Jahad Daneshgahi Publishing Inc. (In Persian).
62. - Hill, D. & Grabar, O., (1997). Islamic Architecture and Decorations. Translated by: Mehrdad Vahdati Daneshmand, Tehran: Scientific and Cultural. (In Persian).
63. - Hillenbrand, R., (2008). Islamic architecture, form, function, and meaning (A. Z. S. B, Trans.; 4nd ed.). Rozaneh. (In Persian).
64. - Ibn Athir, Izz al-D., (2006). Al-Kamel Fi Al-Tarikh. Translated by: Seyyed Mohammad Hossein Rouhani, Volume 3, Volume 4 and Volume 9, 3th Edition, Tehran: Asatir. (In Persian).
65. - Iskandar Beig Munshi, (1940). Tarikh-e Alam-ara-ye Abassi. by: Soheili Khansari, Tehran: Eslamiyeh. (In Persian).
66. - Jaafari, J. M., (1964). History of Yazd (2nd ed.). Book Publishing and Translating Inc. (In Persian) .
67. - Jami, M., (2005). “A view on the seismicity of Tabas region”. The first earthquake conference in Dorud past, present, future. (In Persian).
68. - Joyni, A., (2009). History of Jahanghosha. Vol. 2, Corrected by: Mohammad Qazvini, 1th Edition, Tehran: Hermes. (In Persian).
69. - Khalaj, R. & Bayani, S., (2006). “Architectural decorations of Qazvin religious tombs”. Asar, 40 - 41: 259-240. (In Persian).
70. - Khezari, M.; Negahban, M. H.; Roghani, S. & Salavati, R., (2012). The Culture of the Settlements of Yazd Province (Tabas City). based on the General Population and Housing Census 2015, Yazd: Yazd Governorate Planning Deputy. (In Persian)
71. - Kiani, M. Y., (1997). Architectural Decorations (1nd ed.). Cultural Heritage Organization.
72. - Lestering, G., (2004). Historical Geography of the Eastern Lands. Translated by: Mahmoud Erfan, 3th Edition, Tehran: Scientific and Cultural Publications. (In Persian).
73. - Lewis, B.; Massignon, L.; Hamdani. A.; Hodgson, M.; Faizi, A. & Ivanow, (1984). Ismailis. Translated by: Yaqub Azhand, 1th Edition, Tehran: Molly. (In Persian).
74. - Maghddasi, Abu-A. M. Ibn-A., (1982). Ahsan al-Taqasim fi Maarefa al-Aqalim. Translated by: Dr. Alinaghi Manzavi, Vol. 1, 1th Edition, Tehran: Iranian Authors and Translators Company. (In Persian).
75. - Mashbaki-Esfahani, A., (2017). “A comparative comparison of the architecture of tombs of the Seljuq and Ilkhanid periods in Maragheh city with a physical perspective”. Journal of Research in Art and Human Sciences, 2: 1-12. (In Persian).
76. - Masoudi, A. A. Ibn Al-H., (1986). Moruj Alzahab. Translated by: Abolghasem Payende, Tehran: Scientific and Cultural. (In Persian).
77. - Memarian, G. H., (2015). Iranian Architecture, Niaresh. Vol. 2, by: Hadi Safaeipour, 1th Edition, Tehran: Naghmeh Navandish. (In Persian)
78. - Memarian, G. h., (1367). Arch Structures in Islamic Architecture. 1th Edition, Tehran: University of Science and Technology. (In Persian).
79. - MousaviHaji, S. R. & Nikbar, M., (2013). Applied Arts of the Islamic Period. First edition, Tehran: Samt. (In Persian).
80. - Murrie Clevenger, W., (1968). “Some minor monuments in Khurasan”. Journal of Persian Studies, VI: 57-64.
81. - Naderi, B., (1357). “History of Tabas and a brief look at its ancient monuments”. Art and People, 186: 63-54. (In Persian).
82. - Naeini (Safa’a al-Saltanah) Mirza Ali Khan, (1987). Kavir Report. by: Mohammad Golban, 2th Edition, Tehran: Information Institute. (In Persian).
83. - Pirnia, M. K., (2005). Iranian Architecture Stylistics. (M. G. H, Ed. 4nd ed.). Soroush Danesh. (In Persian).
84. - Pirnia, M. K., (1992). “Dome in Iranian architecture”. Journal of Asar, 20: 50-55, Tehran: Cultural Heritage. (In Persian).
85. - Pope, A. E., (2009). Iranian Architecture. (A. K, Trans.), Yasaveli Publications. (In Persian).
86. - Rasouli, A., (1389). “Analyzing trade between the Persian Gulf and Khorasan during the Timurid period”. PhD thesis, History, Faculty of Literature and Humanities, Isfahan University. (In Persian).
87. - Rice, P. M., (1987). Pottery analysis a sourcebook. Chicago and London: The university of Chicago press. (In Persian).
88. - Shahraki Farkhandeh, M., (2013). “Studying the graves and tombs of the northern part of Sistan during the Islamic period”. Master’s thesis, University of Sistan and Baluchistan. (In Persian).
89. - Soltanzadeh, H., (1390). “Symbolism in Taj Mahal”. Hoviyat Shahr, 5: 37-48. (In Persian)
90. - Stroeva, L. V., (2012). History of Ismailis in Iran: in the 5th to 7th centuries of Hijri. Translated by: Parvin Monzavi, 1th Edition, Tehran: Eshareh (In Persian).
91. - Wilber, D. & Glombeck, L., (1995). Teimurid Architecture in Iran and Turan. Translated by: Keramatollah Afsar and Mohammad Yousef Kiani, Tehran: National Cultural Heritage Publications. (In Persian).
92. - Wilber, N. D., (1986). Islamic Architecture in the Ilkhanid Period. (F. A, Trans.; 2nd ed.), Elmi Farhangi Publications. (In Persian).
93. - Yaqubi, A. Ibn Abi-Y. Ibn W., (2003). Yaqubi History. Translated by: Mohammad Ibrahim Ayati, ninth edition, Tehran: Elmi and Farhangi. (In Persian).
94. - Zamarshidi, H., (1994). Mosque in Iranian architecture. 2th Edition, Tehran: Keihan. (In Persian).
95. - https://lastsecond.ir/blog/7218-tomb-of-arsalan-jazeb-khorasan (access date:(2020/01/25, 08:12 Am.
96. - https://www.iranhotelonline.com. (2019).
97. - https://www.iranhotelonline.com (/blog/post-
98. - www.googleEarth.com. (2019).
99. - www.googleEarth.com, (access date: 12/08/2018 -01/09/2019)
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |