logo
سال 5، شماره 15 - ( 3-1400 )                   سال 5 شماره 15 صفحات 158-135 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.5.15.135
‎ 20.1001.1.26455048.1400.5.15.11.9

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Samanian S, Bahmani S, Bahmani A. (2021). Identification of Glaze Compositions Used in Persepolis Glazed Bricks Emphasizing Green and Yellow Glazes. Parseh J Archaeol Stud. 5(15), 135-158. doi:10.30699/PJAS.5.15.135
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-469-fa.html
سامانیان ساسان، بهمنی ساره، بهمنی امین.(1400). شناسایی ترکیبات لعاب‌های به‌کار‌رفته در آجرهای لعاب‌دار تخت‌جمشید با تأکید بر لعاب سبز و زرد مطالعات باستان‌شناسی پارسه 5 (15) :158-135 10.30699/PJAS.5.15.135

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-469-fa.html

شناسایی ترکیبات لعاب‌های به‌کار‌رفته در آجرهای لعاب‌دار تخت‌جمشید با تأکید بر لعاب سبز و زرد
ساسان سامانیان*1 ، ساره بهمنی2 ، امین بهمنی3
1- استادیار گروه هنر، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران ، samanian_sa@yahoo.com
2- کارشناسی‌ارشد هنر اسلامی، مدرس دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3- کارشناسی‌ارشد ریز‌زیست‌فناوری (نانوبیوتکنولوژی) دانشگاه تهران، شیراز، ایران.
چکیده:   (3953 مشاهده)
لعاب مادۀ جدیدی نیست و سال‌هاست که بشر با آن آشناست. لعاب‌ها طیف گسترده‌ای از ترکیبات آلی و معدنی را دربر‌ می‌گیرند. این پژوهش درخصوص شناسایی لعاب آجرهای لعاب‌دار هخامنشی در تخت‌جمشید است که تاکنون برروی این آجرها مطالعاتی در زمینۀ معرفی انجام پذیرفته، اما مطالعات فنی جامعی درمورد شناسایی ترکیبات لعاب‌های آن‌ها صورت نگرفته است. لعاب‌های مورد استفاده در آجرهای سفالی تخت‌جمشید به رنگ‌های سفید، سبز کم‌رنگ، سبز پر‌رنگ، قهوه‌ای تیره، خاکستری و زرد حنایی رنگ‌آمیزی شده‌اند، که در این پژوهش لعاب‌های سبز کم‌رنگ و سبز پر‌رنگ و زرد حنایی سربی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. این پژوهش که از نوع تجربی-آزمایشگاهی با استناد به مدارک معتبر علمی است، با هدف شناخت عناصر تشکیل‌دهندۀ لعاب‌ها در آجرهای لعاب‌دار هخامنشی در تخت‌جمشید انجام پذیرفته و پرسش اصلی این است که عمده‌ترین عوامل رنگ‌کننده در لعاب‌های سبز کم‌رنگ و سبز پر‌رنگ و زرد حنایی در این آجرسفال‌ها چیست؟ در این راستا با استفاده از روش‌های XRD, SEM, DTA  و TGA و آنالیز شیمیایی‌ تر بدنه و لعاب‌ها شناسایی شد که بدنۀ این نوع آجرها یک بدنۀ سیلیسی و به‌صورت بسیار متخلخل است. با توجه به آزمایشات صورت‌گرفته، نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش نشان می‌دهند که در ترکیب تمامی لعاب‌ها آهن و منیزیم وجود دارد که احتمالاً در ترکیب اصلی (لعاب پایه) غیر از اثرات رنگی به‌صورت ناخالصی وجود داشته‌اند. 
واژه‌های کلیدی: تخت‌جمشید، آجرهای لعاب‌دار، روش شیمی تر، لعاب زرد‌رنگ، لعاب سبز‌رنگ، لعاب سربی.
متن کامل [PDF 1840 kb]   (991 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1399/9/16 | پذیرش: 1399/12/14 | انتشار: 1400/2/10
فهرست منابع
1. - اشمیت، اریک، (1342).‌ تخت‌جمشید،‌ بناها، نقش‌ها و نبشته‌ها. ترجمۀ عبدالله فریاد، تهران: انتشارات فرانکلین ـ امیرکبیر.
2. - بریان، پیر، (1380). امپراطوری هخامنشی. ترجمۀ ناهید فروغان، تهران: نشر قطره.
3. - تجویدی، اکبر، (1355). ‌دانستنی‌های نوین دربارۀ هنر و باستان‌شناسی عصر هخامنشی،‌ بر پایۀ کاوش‌های پنج‌سالۀ تخت‌جمشید.‌ تهران: انتشارات مرکز باستان‌شناسی ایران.
4. - سامی،‌ علی، (1330). کاوش‌های دوازده‌ساله بنگاه علمی تخت‌جمشید و نقاط مختلف تاریخی.‌ شیراز: چاپخانۀ مصطفوی،‌ جلد دوم.
5. - سامی، علی، (1348). پایتخت‌های شاهنشاهان هخامنشی، شوش- هگمتانه- تخت‌جمشید. شیراز: انتشارات دانشگاه پهلوی.
6. - عباسیان، میرمحمد، (1370). صنعت لعاب‌سازی و رنگ‌های آن. تهران: گوتنبرگ.
7. - کریشنر، هارالد، (1370). شناسایی مواد به‌کمک اشعه ایکس. ترجمۀ عباس طائب، تهران: انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران.
8. - گیرشمن، رومن، (1371). هنر ایران در دوره ماد و هخامنشی. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: علمی فرهنگی.
9. - مورتگارت، آنتوان، (1387). هنر بین‌النهرین باستان (هنر کلاسیک خاور‌نزدیک). ترجمۀ زهرا باستی و محمدرحیم صراف، تهران: سمت.
10. - موسوی، علی، (1381). «ارنست هرتسفلد و تحول باستان شناسی در ایران: 1314- 1304». مجلۀ باستان‌شناسی و تاریخ،‌ سال 17، شمارۀ 1، شمارۀ پیاپی 33، صص: 56-45.
11. - میسلر، گری‌ال؛ و ای‌تار، دونالد، (1390). شیمی معدنی. ترجمۀ سید‌زاده صابونچی و حسینی صدر، تهران: انتشارات بوعلی‌سینا.
12. - ویسه، سهراب، (1373). آجر رسی. تهران: مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن.
13. - هرتسفلد، ارنست، (1381).‌ ایران در شرق‌باستان. ‌ترجمۀ همایون صنعتی‌زاده، تهران: ‌انتشارات پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی و دانشگاه شهید‌باهنر کرمان.
15. - Barsoum, M. W., (1997). Fundamentals of ceramics. NewYork, McGraw-Hill.
16. - Herzfeld, E., (1928). Rapport Sur ľ Etat Actuel Actuel Des Ruines De Persepolis. Dietrich Reimer.
17. - Munsell, A. H., (1988). Munsell- a color notation. 15th ed. Macbeth, Div. of Kollmorgen, Baltimore.
18. - Pampuch, R., (1976). Ceramic Materials: an introduction to their properties. Elsevier Scientific Pub.
19. - Schmidt, E. F., (1953). Perrsepolis I, Structures, Reliefs. Inscriptions, The University of Chicago Press Chicago, Illinois.
20. - Sabia, R., (1999). Einishing of Advanced Ceramics and Glasses. USA, The American Ceramic Society.
21. - Walter, A, (1955). Coloured Ceramics from Ashur and Earlier, Ancient Assyrian Wall Paintings. London.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.