logo
سال 6، شماره 20 - ( 6-1401 )                   سال 6 شماره 20 صفحات 33-7 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.20.7
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.20.1.6

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Bahraminia M, Niknami K A, Khosrowzadeh A. (2022). Preliminary Study of the Mousterian Stone Industries of Miankouh; Western Chaharmahal and Bakhtiari Province, Iran. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(20), 7-33. doi:10.30699/PJAS.6.20.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-434-fa.html
بهرامی‌نیا محسن، نیکنامی کمال‌الدین، خسروزاده علیرضا.(1401). مطالعۀ مقدماتی صنایع سنگی موستری میانکوه، غرب چهارمحال‌وبختیاری مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (20) :33-7 10.30699/PJAS.6.20.7

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-434-fa.html

مطالعۀ مقدماتی صنایع سنگی موستری میانکوه، غرب چهارمحال‌وبختیاری
محسن بهرامی‌نیا*1 ، کمال‌الدین نیکنامی2 ، علیرضا خسروزاده3
1- دکترای باستا‌ن‌شناسی، گروه باستا‌ن‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. ، mhs.bahraminia@gmail.com
2- استاد گروه باستا‌ن‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3- دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
چکیده:   (2717 مشاهده)
میانکوه به‌طور قراردادی به بخشی از منطقۀ زاگرس مرتفع، یا بخش جنوبی زاگرس‌مرکزی، اطلاق می‌شود. با وجود مساحت ناچیز (680 کیلومترمربع) در یک محدودۀ کوهستانی، دو ریزچشم‌انداز متمایز با میانگین ارتفاع 1510 و 2601 متر از سطح دریا دارد که مناسب حرکت‌های فصلی و کوتاه‌مدت جوامع در دوران زمانی متفاوت، جهت دسترسی به منابع گوناگون در اقتصاد معیشتی است. مطالعۀ ویژگی استقرارهای عصر سنگ در این ارتفاعات در مراحل اولیۀ خود قرار دارد. به‌واسطۀ وجود رودخانه‌های دائمی و منابع قلوه‌سنگی رودخانه‌ای، این بخش می‌بایست از محل‌های اصلی رفت‌و‌آمد جوامع متحرک موستری (پلیئستوسن جدید) زاگرس محسوب شود. در پی پاسخ به این پرسش‌ها؛ 1) جایگاه فناوری ساخت مجموعۀ سنگی این منطقه در میان فرهنگ‌های شناخته‌شدۀ زاگرس(؟) و 2) میزان شعاع حرکتی جوامع شکارگر-گردآورندۀ آن در هردو زیست‌بوم (؟)، سه فصل بررسی پیمایشی بین سال‌های 1388 تا 90 ه‍.ش.، انجام شده است که پژوهش حاضر به بخش کوچکی از تحلیل صنایع سنگی آن اختصاص دارد. نتایج اولیه از پراکنش محل‌های روباز (177 عدد) در هر دو زیست‌بوم از یک تا 36 دست‌ساخته‌ حکایت دارد. به‌نظر می‌رسد این دو زیست‌بوم در طول حرکت‌های روزانه یا فصلی جوامع پلیئستوسن به‌خوبی مورداستفاده قرار گرفته‌اند. ترکیب کلی مجموعۀ سنگی آن را تراشه‌های به نسبت کوتاه و کوچک تشکیل می‌دهد که در آن، خراشنده‌ها بر سایر گونه‌ها غلبه دارند. در اینجا تأکید اصلی در فناوری ساخت، بر منابع قلوه‌سنگی خوب گرد‌شدۀ محلی تحت تأثیر رودخانه‌های دائمی و منابع برجای موجود در ارتفاعات منطقه است که اغلب با استفاده از فناوری لوالوا به ابزار و برداشته‌های مختلف تبدیل شده‌اند. شکارگران-گردآورندگان میانکوه فنون ساخت و گونه‌های ابزاری مشابه با دیگر فرهنگ‌های موستری زاگرس را به‌کار برده‌اند، تنها در برخی دست‌ساخته‌های زیست‌بوم مرتفع از انواع سنگ‌های دیگر در کنار نوع غالب چرت/ فلینت و ازنظر گونه‌شناسی، از برداشته‌های بی‌قاعده با پرداخت نامنظم استفاده کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد سنگ خام مورداستفاده از فواصل کمتر از 20 کیلومتر در طول چشم‌انداز هر دو زیست‌بوم تأمین شده است.
واژه‌های کلیدی: ارتفاعات‌بختیاری، میانکوه، صنایع‌سنگی، موستری.
متن کامل [PDF 2264 kb]   (282 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1399/7/27 | پذیرش: 1399/9/30 | انتشار: 1401/6/10
فهرست منابع
1. - ثاقب‌طالبی، خسرو؛ ساجدی، تکتم؛ و یزدیان، فرشاد، (1384). نگاهی به جنگل‌های ایران. تهران: مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع.
2. - خسروزاده، علیرضا، (1388). «گزارش فصل اول بررسی باستان‌شناختی میانکوه؛ شهرستان اردل». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، (منتشرنشده).
3. - خسروزاده، علیرضا، (1389). «گزارش فصل دوم بررسی باستان‌شناختی میانکوه؛ شهرستان اردل». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، (منتشرنشده).
4. - خسروزاده، علیرضا، (1390). «گزارش فصل سوم بررسی باستان‌شناختی میانکوه؛ شهرستان اردل». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، (منتشرنشده).
5. - خسروزاده، علیرضا؛ و بهرامی‌نیا، محسن، (1397). «تداوم زندگی کوچ‌نشینی از پیش‌از‌تاریخ تا عصر حاضر در منطقۀ میانکوه شهرستان اردل؛ بر پایۀ مدارک باستان‌شناختی». جامعه‌شناسی تاریخی، 10(1): 147-123.
6. - دشتی‌زاده، عبدالرضا؛ و محمدی، فاطمه، (1391). «مدارکی از یک مکان پارینه‌سنگی میانی در منطقۀ کهمره سرخی، جنوب‌غربی شیراز، با برخی مشاهدات قوم‌باستان‌شناسی». پژوهش‌های باستان‌شناسی مدرس، 3/4(6-7): 33-25.
7. - محمدی‌فر، یعقوب؛ ملازاده، کاظم؛ و نوروزی، علی‌اصغر، (1395). «بررسی شواهد باستان‌شناختی دورۀ ایلام میانه در حوضۀ کارون علیا». مطالعات باستان‌شناسی ایران، 8 (2): 150-131.
8. - نوروزی، علی‌اصغر، (1388). «مطالعات باستان‌شناسی در حوضۀ آبخیز کارون شمالی (استان چهارمحال و بختیاری)». مطالعات باستان‌شناسی، 1(2): 176-161.
10. - Abdi, K., (1999). “Archaeological research in the Islamabad plain, central western Zagros Mountains: preliminary results from the first season, summer 1998”. Iran, 37(1): 33-43.
11. - Adams, R. M., (1954). “Cave Explorations in Iran 1949, Carleton S. Coon”. Journal of Near Eastern Studies, 13(1): 65-66.
12. - Ahrens, C. D. & Henson, R., (2017). Essentials of meteorology: an invitation to the atmosphere. (8th ed.). Cengage Learning.
13. - Alibaigi, S.; Niknami, K. A.; Heydari, M.; Nikzad, M.; Zainivand, M.; Manhobi, S.; Mohammadi Qasrian, S.; Khalili, M. & Islami, N., (2011). “Paleolithic open-air sites revealed in the Kuran Buzan Valley, Central Zagros, Iran”. Antiquity, 85: 329.
14. - Alijani, B.; Ghohroudi, M. & Arabi, N., (2008). “Developing a climate model for Iran using GIS”. Theoretical and Applied Climatology, 92(1-2): 103-112.
15. - Azadi, A., (2017). “The Pleistocene Occupations of the Kohgilouyeh Region, Southern Zagros, Iran”. International Journal of the Society of Iranian Archaeologists, 3(6): 1-12.
16. - Azizi, G.; Arsalani, M.; Bräuning, A. & Moghimi, E., (2013). “Precipitation variations in the central Zagros Mountains (Iran) since A.D. 1840 based on oak tree rings”. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 386: 96-103.
17. - Bahraminia, M.; Niknami, K. A.; Khosrowzadeh, A. & Nymark, A., (2022). “High altitude Middle Palaeolithic open-air locales of the Miankouh, Thrust Zagros Mountains, Iran”. Journal of Archaeological Science: Reports, 44: 103537.
18. - Bahramiyan, S. & Ahmadzadeh Shouhani, L., (2016). “Between mountain and plain: new evidence for the Middle Palaeolithic in the northern Susiana Plain, Khuzestan, Iran”. Antiquity, 90: 354.
19. - Baumler, M. F. & Speth, J. D., (1993). “A Middle Paleolithic assemblage from kunji cave, Iran”. In: D. Olszewski & H. L. Dibble (Eds.), The Paleolithic Prehistory of the Zagros-Taurus: 1-73.
20. - Baykara, İ.; Mentzer, S. M.; Stiner, M. C.; Asmerom, Y.; Güleç, E. S. & Kuhn, S. L., (2015). T”he Middle Paleolithic occupations of Üçağızlı II Cave (Hatay, Turkey): Geoarcheological and archeological perspectives”. Journal of Archaeological Science: Reports, 4: 409-426.
21. - Bazgir, B., (2017). Investigating the Middle to Upper Paleolithic Transition from the Sites in Khorramabad Valley, Western Iran. Universitat Rovira i Virgili.
22. - Bazgir, B.; Otte, M.; Tumung, L.; Ollé, A.; Deo, S. G.; Joglekar, P.; López-García, J. M.’ Picin, A.’ Davoudi, D. & van der Made, J., (2014). “Test excavations and initial results at the Middle and Upper Paleolithic sites of Gilvaran, Kaldar, Ghamari caves and Gar Arjene Rockshelter, Khorramabad Valley, western Iran”. Comptes Rendus Palevol, 13(6): 511-525.
23. - Bewley, R.; Levine, M.; Leroi-Gourhan, A. & Green, C., (1984). “The Cambridge University Archaeological Expedition to Iran 1969: Excavations in the Zagros Mountains: Houmian, Mir Malas, and Barde Spid”. Iran, 22(1): 1-38.
24. - Biglari, F., (2004). “The preliminary observations on middle palaeolithic raw material procurement and usage in the Kermanshah Plain, the case of Do-Ashkaft Cave”. Persian Antiques Splendor, mining crafts and archeology in ancient Iran, 1: 130-138.
25. - Biglari, F. & Abdi, K., (1999). “Paleolithic artifacts from Cham-e Souran, the Islamabad Plain, Central Western Zagros Mountains, Iran”. Archäologische Mitteilungen aus Iran und Turan, 31: 1-8.
26. - Biglari, F. & Heydari, S., (2001). “Do-Ashkaft: a recently discovered Mousterian cave site in the Kermanshah Plain, Iran”. Antiquity, 75(289): 487-488.
27. - Biglari, F.; Javeri, M.; Mashkour, M.; Yazdi, M.; Shidrang, S.; Tengberg, M.; Taheri, K. & Darvish, J., (2009). “Test Excavations at the Middle Paleolithic sites of Qaleh Bozi, southwest of central Iran: a preliminary report”. In: M. Otte, F. Biglari, & J. Jaubert (Eds.), Iran Paleolithic: 29-38.
28. - Bird, I. L. & Bird, I., (1891). Journeys in Persia and Kurdistan: Volume 2: Including a Summer in the Upper Karun Region and a Visit to the Nestorian Rayahs (Vol. 2). Cambridge University Press.
29. - Birtwistle, R. J. & Yeritsyan, B. G., (2012). “Late Middle Palaeolithic Neanderthal networks and assemblage variability in Armenia: lithic evidence from Lusarket I rockshelter”. Lithics: The Journal of the Lithic Studies Society, 33: 5-16.
30. - Braun, D. R., (2005). “Examining flake production strategies: examples from the Middle Paleolithic of Southwest Asia”. Lithic Technology, 30(2): 107-125.
31. - Cachel, S. & Harris, J., (2006). “The behavioural ecology of early Pleistocene hominids in the Koobi Fora Region, East Turkana Basin, Northern Kenya”. In: E. C. Robertson, J. D. Seibert, D. C. Fernandez, & M. U. Zender (Eds.), Space and Spatial Analysis in Archaeology: 49-59, University of Calgary Press.
32. - Conard, N. J.; Ghasidian, E.; Heydari, S. & Zeidee, M., (2006). “Report on the 2005 survey of the Tübingen-Iranian Stone Age research project in the provinces of Esfahan, Fars and Kohgiluyeh-Boyerahmad”. Archaeological reports, 5: 9-34.
33. - Coon, C. S., (1951). Cave Explorations in Iran: 1949. University Museum of pennsylvania.
34. - Darabi, H.; Javanmardzadeh, A.; Beshkani, A. & Jami-Alahmadi, M., (2012). “Palaeolithic occupation of the Mehran Plain in Southwestern Iran”. Documenta Praehistorica, 39: 443-451.
35. - Dashtizadeh, A. & Hosseini, S. A., (2008). “Report of Discoveries of Paleolithic Remains in Bab Anar Plain, SE of Fars Province-Iran”. 2nd International Congress of Society of South Asian Archaeology (Book of Aabstract), S. Darvishi (ed.), Islamic Azad University of Kazeroun: 29-30.
36. - Dashtizadeh, A. & Mohammadi, A., (2012).” The evidence from a Middle Palaeolithic place in Kahmareh Sorkhi region, Southwest Shiraz, Fars Province: by some observation of ethnoarchaeology”. Modares Archaeological Research, 3/4(6-7): 25-33.
37. - Debenath, A. & Dibble, H. L., (1994). Handbook of Paleolithic Typology: Lower and middle paleolithic of Europe (Vol. 1). UPenn Museum of Archaeology.
38. - Dibble, H. L., (1984). “The Mousterian Industry From Bisitun Cave (Iran)”. Paléorient, 10(2): 23-34.
39. - Ekshtain, R.; Ilani, S.; Segal, I. & Hovers, E., (2016). “Local and Nonlocal Procurement of Raw Material in Amud Cave, Israel: The Complex Mobility of Late Middle Paleolithic Groups”. Geoarchaeology, 32(2): 189-214.
40. - Ferrigno, J. G., (1991). Glaciers of Iran. Glaciers of the Middle East and Africa: Satellite Image Atlas of Glaciers of the World, G31-G47.
41. - Garrod, D. A. E., (1934). “The Stone Age of Palestine”. Antiquity, 8(30): 133-150.
42. - Ghadimi, M.; Moghbel, M.; Gholamnia, M. & Pellikka, P., (2019). “Snow line elevation variability under the effect of climate variations in the Zagros Mountains: case study of Oshtorankooh”. Environmental Earth Sciences, 78(12): 348.
43. - Ghorbani, M., (2019). Lithostratigraphy of Iran. Springer.
44. - Golovanova, L. V. & Doronichev, V. B., (2003). “The Middle Paleolithic of the Caucasus”. Journal of World Prehistory, 17(1): 71-140.
45. - Hauck, T. C., (2011). “Mousterian technology and settlement dynamics in the site of Hummal (Syria)”. Journal of Human Evolution, 61(5): 519-537.
46. - Heydari-Guran, S., (2014). Palaeolithic Landscapes of Iran. British Archaeological Reports (BAR Series 2586).
47. - Hole, F. & Flannery, K. V., (1967). “The Prehistory of Southwestern Iran: A Preliminary Report”. Proceedings of the Prehistoric Society, 33: 147-206.
48. - Inizan, M. L.; Reduron-Ballinger, M.; Roche, H. & Tixier, J., (1999). Technology and Terminology of Knapped Stone (J. Féblot-Augustins, Trans.). Préhistoire de la Pierre Taillée, Tome 5.
49. - Jaubert, J.; Biglari, F.; Bruxelles, L.; Bordes, J.; Shidrang, S.; Naderi, R.; Mashkour, M.; Maureille, B.; Mallye, J. & Quinif, Y., (2009). “The Middle Palaeolithic occupation of Mar-Tarik, a new Zagros Mousterian site in Bisotun Massif (Kermanshah, Iran)”. Iran Palaeolithic/Le Paléolithique d'Iran. UISPP, Proceedings of the XV World Congress (Lisbon, 4-9 September 2006).
50. - Khosrowzadeh, A., (2009). “1st Season Report of Archeological Surveys on Miankouh District, Ardal County, Chaharmahal and Bakhtiari, Iran”. Archive of Iranian Center for Archaeological Research (ICAR) (In Persian).
51. - Khosrowzadeh, A., (2010a). “2nd Season Report of Archeological Surveys on Miankouh District, Ardal County, Chaharmahal and Bakhtiari, Iran”. Archive of Iranian Center for Archaeological Research (ICAR) (In Persian).
52. - Khosrowzadeh, A., (2010b). “Preliminary Results of the 1st Season of Archaeological Survey of Farsan, Iran”. Proceedings of the 6th International Congress of the Archaeology of the Ancient Near East: Excavations, Surveys and Restorations: Reports on Recent Field Archaeology in the Near East, Otto Harrassowitz Verlag: 317-337.
53. - Khosrowzadeh, A., (2011). “3th Season Report of Archeological Surveys on Miankouh District, Ardal County, Chaharmahal and Bakhtiari, Iran”. Archive of Iranian Center for Archaeological Research (ICAR) (In Persian).
54. - Khosrowzadeh, A. & Bahraminia, M., (2018). “Continuity of the nomadic lifestyle in the Bakhtiari Region from Prehistory to the modern era: based on the archaeological evidences from Miankouh, Ardal County, Chaharmahal and Bakhtiari Provinc”. Historical Sociology, 10(1): 123-147 (In Persian).
55. - Kottek, M.; Grieser, J.; Beck, C.; Rudolf, B.; & Rubel, F., (2006). “World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated”. Meteorologische Zeitschrift, 15(3): 259-263.
56. - Kuhn, S. L., (2002). “Paleolithic archeology in Turkey”. Evolutionary Anthropology: Issues, News, and Reviews, 11(5): 198-210.
57. - Lindly, J. M., (1997). “The Zagros Mousterian: A Regional Perspective”. Ph.D. Dissertation. Arizona State University.
58. - Mishra, S.; White, M. J.; Beaumont, P.; Antoine, P.; Bridgland, D. R.; Limondin-Lozouet, N.; Santisteban, J. I.; Schreve, D. C.; Shaw, A. D.; Wenban-Smith, F. F.; Westaway, R. W. C. & White, T. S., (2007). “Fluvial deposits as an archive of early human activity”. Quaternary Science Reviews, 26(22): 2996-3016.
59. - Mohammadifar, Y.; Mollazade, K.& Noruzi, A., (2017). “Middle Elamite Artchaeological Evidence in the Upper Karun Basin”. Journal of Archaeological Studies, 8(2): 131-150.
60. - Nowruzi, A., (2010). “Archaeological Studies on Northern Karūn Basin (Chahārmahāl-o-Bakhtiyārī Province)”. Journal of Archaeological Studies, 1(2): 161-175.
61. - Odum, E. P., (1971). Fundamentals of ecology (3 ed.). Saunders.
62. - Piperno, M., (1972). “Jahrom, a Middle Paleolithic Site in Fars, Iran”. East and West, 22(3/4): 183-197.
63. - Philip, G.; Abdulkarim, M.; Newson, P.; Beck, A.; Bridgland, D.; Bshesh, M.; Shaw, A.; Westaway, R. & Wilkinson, K., (2005). “Settlement and Landscape Development in the Homs Region, Syria”. Report on Work Undertaken during 2001–2003. Levant, 37(1): 21-42.
64. - Roozitalab, M. H.; Siadat, H. & Farshad, A., (Eds.). (2018). The Soils of Iran (1st ed.). Springer.
65. - Rosenberg, M., (1985). “Report on the 1978 Sondage at Eshkaft-E Gavi”. Iran, 23(1): 51-62.
66. - Rosenberg, M., (1988). “Paleolithic settlement patterns in the Marv Dasht, Fars Province, Iran”. Ph.D. Dissertation. University of Pennsylvania. USA.
67. - Rosenberg, M., (2003). “The Epipaleolithic in the Marv Dasht”. In: N. F. Miller & K. Abdi (Eds.), Yeki Bud, Yeki Nabud, Essays on the Archaeology on Iran: 98-108, The Costen Institute of Archaeology, University of California.
68. - Roustaei, K., (2010). “Discovery of Middle Palaeolithic occupation at high altitude of Zagros Mountain, Iran”. Antiquity, 84: 325.
69. - Roustaei, K.; Biglari, F.; Heydari, S. & Vahdatinasab, H., 2002. “New research on the Palaeolithic of Lurestan, west central Iran”. Antiquity, 76(291): 19-20.
70. - Roustaei, K.; Nasab, H. V.; Biglari, F.; Heydari, S.; Clark, G. & Lindly, J., (2004). Recent paleolithic surveys in Luristan. Current Anthropology, 45(5): 692-707.
71. - Sagheb-Talebi, K.; Sajedi, T. & Pourhashemi, M., (2013). Forests of Iran: A Treasure from the Past, a Hope for the Future (Vol. 10). Springer.
72. - Sagheb-Talebi, K.; Sajedi, T. & Yazdian, F., (2005). A look at the forests of Iran. The Research Institute of Forests and Pastures Publications, Tehran, Iran (In Persian).
73. - Shea, J. J., (2013). Stone tools in the Paleolithic and Neolithic Near East: A guide. Cambridge University Press.
74. - Trinkaus, E., & Biglari, F., (2006). “Middle Paleolithic human remains from Bisitun cave, Iran”. Paléorient, 32(2): 105-111.
75. - Unesco., (1979). Map of the world distribution of arid regions: explanatory note. MAB Technical Notes 7, Unesco.
76. - Wojtczak, D., (2014). “The Early Middle Palaeolithic Blade Industry from Hummal, Central Syria”. Ph.D. Thesis. University of Basel. Basel, Switzerland.
77. - Wright, H. E., (1962). “Pleistocene glaciation in Kurdistan”. E & G Quaternary Science Journal, 12(1): 131-164.
78. - Young, T. C. & Smith, P. E., (1966). “Research in the prehistory of central western Iran”. Science, 153(3734): 386-391.
79. - Zagarell, A., (1982). The prehistory of the Northeast Baùhtiyāråi Mountains, Iran: The rise of a highland way of life. In Kommission bei Ludwig Reichert Verlag (Wiesbaden).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.