سال 4، شماره 13 - ( 9-1399 )
سال 4 شماره 13 صفحات 136-119 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Saki F, Javeri M. (2020). The Impression of Endowment on Urban Zone Formation and Protection and Maintenance of Historical Buildings, Case Study Aligholi Agha Complex. Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(13), 119-136. doi:10.30699/PJAS.4.13.119
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-367-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-367-fa.html
ساکی فرشته، جاوری محسن.(1399). نقش وقف در فرمدهی بافت شهری و حفظ و بقای آثار تاریخی، مطالعۀ موردی مجموعۀ علیقلیآقا در اصفهان مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (13) :136-119 10.30699/PJAS.4.13.119
فرشته ساکی1 
، محسن جاوری*2
، محسن جاوری*2
1- کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، تهران، ایران.
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ،javeri@kashanu.ac.ir
2- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ،
چکیده: (5066 مشاهده)
وقف سنتی پسندیده است که درطول زمان باعث شکلگیری بناها و مجموعههای متعددی شده، که بسیاری از آنها باوجود گذشت زمان، همچنان دوام و بقای خود را براساس شرایط حاکمبر آنها حفظ کردهاند. وقف باتوجه به ماهیت خود، علاوهبر اینکه عامل ساخت و احداث بناهای عامالمنفعه بوده، حفاظت و نگهداری آن بناها و همچنین بافت شهری پیرامون آنها را نیز تضمین کرده است. درراستای تأثیر وقف بر حفظ و بقای بناهای مذهبی و نظمبخشی به بافت شهری پیرامون آنها، در این مقاله بهطور موردی به مطالعۀ مجموعۀ علیقلیآقا که یک شاهکار معماری دورۀ صفوی در اصفهان است و در چارچوب وقف شکل گرفته، پرداخته میشود. این مجموعه علاوهبر نظمبخشی و فرمدهی به بافت شهریِ پیرامون خود، عامل حفظ و بقای آن نیز شده است. این مجموعه در اواخر دورۀ صفوی توسط «علیقلیآقا» از خواجگان دربار «شاه سلطانحسین» احداث شده و شامل: مسجد، حمام، بازار، سقاخانه، تیمچه، کاروانسرا، مکتبخانه و زورخانه است. هدف این پژوهش تأثیر وقف و پیامدهای آن بر چگونگی شکلگیری بناهای عامالمنفعه و بقای این آثار تا زمان حاضر، با مطالعۀ موردی مجموعۀ علیقلیآقا بهعنوان یکی از مجموعههای برپاشده در دورۀ صفوی است. این پژوهش بهدنبال پاسخ به مسائلی شامل: چگونگی تأثیر وقف بر شکلگیری این مجموعه و نقش آن در فرمدهی بافت شهری پیرامون خود و بقای این مجموعه تا زمانحاضر، است. این پژوهش که از نوع تحلیلی-تاریخی است، حول محور استخراج مطالب وقفنامۀ مربوطه و استفاده از مندرجات آن و تطبیق موارد مندرج در آن با وضعیت موجود است و بیان این نکته که یک بنا یا مجموعهبنا چگونه تحتحمایت وقف شکل میگرفته و پس از احداث، سنت وقف و شرایط واقف چگونه میتوانسته دوام و بقای آنرا تضمین نماید.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1399/4/8 | پذیرش: 1399/7/7 | انتشار: 1399/9/10
دریافت: 1399/4/8 | پذیرش: 1399/7/7 | انتشار: 1399/9/10
فهرست منابع
1. - آقاجانی، حسین؛ روانفر، حسن؛ و حمیدیکجوری، ساغر، (1382). «مرمت تزئینات وابسته به معماری حمام تاریخی علیقلیآقا مربوط به دوران صفویه در اصفهان». مجموعه مقالات ششمین همایش حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی-فرهنگی و تزئینات وابسته به معماری، بهکوشش: عبدالرسول وطندوست، تهران: سازمان میراثفرهنگی.
2. - اصفهانی، محمدمهدی بن محمدرضا، (1368). نصف جهان. تهران: امیر کبیر.
3. - امامیمیبدی، مرضیه؛ صیادی، مهدی؛ دیواندری، جواد؛ دانایینیا، احمد؛ و کثیری، مسعود، (1394). «بررسی چهارخانۀ گرمابه در حمام علیقلیآقا اصفهان». مجموعه مقالات کنفرانس بینالمللی شهرسازی، عمران و محیطزیست، تهران، صص: 93-84.
4. - انتشاری، سهیلا؛ و دانش، هادی، (1394). «تعامل هنر و معماری اجتماعی در گرمابههای عصر صفوی، مطالعۀ موردی حمام علیقلیآقا». مجموعه مقالات همایش کنفرانس بینالمللی مدیریت و علوم اجتماعی، اصفهان: دانشگاه آزاد اسلامی، صص: 30-21.
5. - ایمانیه، مجتبی، (1380). «نقش خواجگان در دربار صفوی». مجموعه مقالات همایش اصفهان و صفوی، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
6. - بینا (1378). «چهارسوق». اصفهان: سازمان نوسازی و بهسازی.
7. - باقری، اشرفالسادات، (1385). «نقش وقف در آبادی شهرها». فصلنامۀ وقف میراث جاویدان، شمارۀ 55، صص: 66-57.
8. - باستانیپاریزی، محمدابراهیم، (1357). سیاست و اقتصاد عصر صفوی. تهران: نشر صفیعلیشاه.
9. - جابریانصاری، محمدحسن، (1378). تاریخ اصفهان. اصفهان: بهی و مشعل.
10. - جناباصفهانی، علی؛ و پورعصار، رضوان، (1385). الاصفهان. اصفهان: سازمان فرهنگی تفریحی و رفاهی شهرداری اصفهان.
11. - حاتمیان، محمدجعفر، (1386). «نقش وقف در شکلیابی فضاهای معماری و حفاظت بافت کهن شهر تهران، محدودۀ ارک و بازار». پایاننامۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، دانشگاه تهران (منتشرنشده).
12. - سالکبیرجندی، محمدتقی، (1381). «نقش وقف در ایجاد بناهای مذهبی و میراثهای هنری و معماری جهان». فصلنامۀ وقف میراث جاویدان، شمارۀ 39 و 40، صص: 101-94.
13. - شفقی، سیروس، (1376). «وقف در اصفهان». فصلنامۀ وقف میراث جاویدان، شمارۀ 3 و 4، صص: 86-51.
14. - شاردن،ژان، (1375). سفرنامۀ شوالیه شاردن. جلد چهارم، تهران: توس.
15. - شیرین، شیرین، (1394). «بررسی وتحلیل تزئینات معماری در گرمابهها: گرمابۀ علیقلیآقا شاهکاری از هنر عصر صفوی». مجموعه مقالات سومین همایش ملی الگوی معماری و شهرسازی اسلامی افق 1404، صص: 62-55.
16. - زارعی، مجید؛ و محمدصالحی، فروغ، (1392). «ارزیابی کیفیت محیط کالبدی محلات شهری با تأکید بر نقش سرمایههای اجتماعی، مطالعۀ موردی محلۀ علیقلیآقا اصفهان». مطالعات و پژوهشهای شهری و منطقهای، شمارۀ 18، صص: 174-155.
17. - طبسی، محسن، (1381). «بازخوانی وقفنامه و بررسی کالبدی مرکز محلۀ علیقلیآقا». ماهنامۀ صفه، شمارۀ 35، صص: 121-93.
18. - عطریان، علی؛ و نوری، مریم، (1392). «ارتباط شاخصههای توسعۀ پایدار اجتماعی با الگوهای معماری سنتی نمونۀ موردی محلۀ علیقلیآقا در اصفهان». مجموعه مقالات همایش ملی معماری پایدار و توسعۀ شهری، صص: 91-79.
19. - کریمیان، حسن؛ و مهدیزاده، بهزاد، (1396). شهرهای ایران عصر ایلخانی. تهران: جهاد دانشگاهی.
20. - مافروخی، مفضلبن سعد، (1385). محاسن اصفهان. گردآوری: عباس اقبالآشتیانی، اصفهان: سازمان فرهنگی رفاهی و تفریحی شهرداری اصفهان.
21. - محمدی، محمود، (1379). «تحلیل نقش متقابل وقف و شهرسازی، برنامهریزی فضای کالبدی- راهبردی در توسعه و بهرهوری بهینۀ موقوفات». فصلنامۀ وقف میراث جاویدان، شمارۀ 30، صص: 105-94.
22. - محمدمرادی، اصغر؛ و جعفرپورناصر، ساناز، (1392). «تأثیر مکتب شهرسازی ایلخانی بر تکوین نظام ساختاری شهرهای عثمانی طی قرن چهاردهم میلادی مطالعۀ تطبیقی بورسا». تبریز: دانشگاه هنر تبریز، مجموعه مقالات منتخب اولین همایش معماری و شهرسازی تبریز، صص: 81-74.
23. - مسجدی، حسین، (1398). وقفنامۀ حمام و مسجد علیقلیآقا. اصفهان: سازمان فرهنگی اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |