سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 )
سال 4 شماره 11 صفحات 235-219 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Ghojoghinezhad S, Baseri A, Seyed M, Rashidvash V. (2020). Historical Sociology of Qajar Royal Wall Paintings. Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(11), 219-235. doi:10.30699/PJAS.4.11.219
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-293-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-293-fa.html
قجقینژاد شاهپور، باصری علی، سید محمود، رشیدوش وحید.(1399). بررسی انسانشناسی نمادین مناسک و آئینهای شمنی در بین اقوام ترکمن براساس دیدگاه کلیفورد گیرتز مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (11) :235-219 10.30699/PJAS.4.11.219
شاهپور قجقینژاد1 
، علی باصری*2 ، محمود سید3 ، وحید رشیدوش4
، علی باصری*2 ، محمود سید3 ، وحید رشیدوش4
1- دانشجوی دکتری مردمشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2- استادیار گروه مردمشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران ،Baseridon@gmail.com
3- استادیار گروه تاریخ و باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
4- استادیار گروه مردمشناسی دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2- استادیار گروه مردمشناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران ،
3- استادیار گروه تاریخ و باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
4- استادیار گروه مردمشناسی دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
چکیده: (5408 مشاهده)
یکی از بنیادیترین مباحث در مطالعات دینی، مبحث ادیان ابتدایی است. پژوهش دربارۀ ادیان ابتدایی از سدۀ نوزدهم میلادی آغاز شد. رشتهای که مطالعه در این زمینه را عهدهدار شد «انسانشناسی» و سپس «انسانشناسی دین» نام گرفت. این رشته بهتدریج از مسألۀ «خاستگاه» فراتر رفت و برای شناخت دین و ریشههای آن به مطالعۀ فرهنگ جوامع روی آورد و از آنجاکه نمادها مهمترین اجزاء فرهنگ هر جامعه را تشکیل میدهند، شناخت نمادهای هر فرهنگی لازمۀ شناخت فرهنگ و دین آن جامعه است. این مقاله میکوشد انسانشناسی نمادین تصورات و باورهای کهن اقوام ترکمن را که در باورها و آئینهای شمنی این اقوام میگنجد، مورد پژوهش قرار دهد. باورهای شمنی از اعتقادات و باورهای کهن و پیشین اقوام ترکمن است. در بین ترکمنها آئین شمنیسم شیوۀ درمانی است که مبتنیبر باورهای کهن قومی همچنان روحپنداری مرسومی است که بهتدریج با باورهای دینی آمیخته شدهاند و نمادهایی از آئینهای شمنی با آمیختگیهای دینی تا به امروز به حیات خویش ادامه دادهاند. هدف اصلی این پژوهش بررسی مفاهیم بنیادین نمادهایی است که از باورها، آئینها و مناسک شمنی اقوام ترکمن که از ادیان ابتدایی آنها نشأت یافته است. پرسشهای اساسی پژوهش عبارتنداز: شمنها بهعنوان بخشی از درمانگران بومی جامعه از نظام اعتقادی کهن مردم ترکمن، چه تصویری را بازتاب میدهند؟ عناصر نمادین شفابخش در آئین شمنیسم اقوام ترکمن کداماند؟ نظام اعتقادی مردم ترکمن و خاستگاههای فرهنگی-بومی آنها در ارتباط با باورهای شمنی چگونه تببین میشوند؟ اطلاعات و یافتهها با روش میدانی و مشاهدۀ مستقیم مردمشناسانۀ مبتنیبر رویکرد قومباستانشناسی بههمراه استفاده از منابع موثق کتابخانهای، گردآوری شدهاند. یافتههای اصلی پژوهش به پایۀ نمادها و نشانههای شمنیسم، بهعنوان باورها و آئینهای کهن اقوام ترکمن استوار است. پریخوانها (پرخوان) در بین اقوام ترکمن بهعنوان اصلیترین و آخرین بازماندۀ شمنها بهشمار میروند. هریک از پریخوانها لشکری از اجنه را در اختیار و فرمان خود دارند. در این پژوهش سعی خواهد شد به پرسشهای اساسی مانند عناصر کلیدی نمادین در آئین شمنیسم، جایگاه شمن باوری در نظام اعتقادی ترکمنها و خاستگاههای تاریخی-فرهنگی آئین شمنیسم در فرهنگ اقوام ترکمن پاسخ دهد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1398/11/29 | پذیرش: 1399/1/17 | انتشار: 1399/3/31
دریافت: 1398/11/29 | پذیرش: 1399/1/17 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - الیاده، میرچا (1372). رسالۀ در تاریخ ادیان. ترجمۀ جلال ستاری، تهران: انتشارات سروش.
2. - الیاده، میرچا (1382). از جادو درمانگران تا اسلام. ترجمۀ مانی صالحیعلامه، تهران: ورجاوند.
3. - الیاده، میرچا (1392). شمنیسم فنون کهن خلسه. ترجمۀ محمدکاظم مهاجری، تهران: نشر ادیان.
4. - آیرونز، ویلیام. جی (1386). ترکمنهای یموت، مطالعۀ سازمان اجتماعی در یک جمعیت ترکزبان در آسیای مرکزی. ترجمۀ محمدامین کنعانی، تهران: نقد افکار و سازمان میراثفرهنگی و گردشگری.
5. - بارتولد، واسیلی ولادیمیرویچ (1366). ترکستاننامه. ترجمۀ کریم کشاورز، تهران: انتشارات آگاه.
6. - بارتولد، واسیلی ولادیمیرویچ (1376). تاریخ ترکهای آسیای میانه. ترجمۀ غفار حسینی، تهران: توس.
7. - دیمور، جری (1389). زندگی و اندیشه بزرگان انسانشناسی. ترجمۀ هاشم آقابیگپوری و جعفر احمدی، تهران: انتشارات جامعهشناسان.
8. - سومر، فاروق (1380). اوغوزها. ترجمۀ آنادردی عنصری، گنبد کاووس: انتشارات حاجطلایی.
9. - عسکریخانقاه، اصغر؛ و کمالی، محمدشریف (1374). ایرانیان ترکمن. تهران: انتشارات اساطیر.
10. - عناصری، جابر (1368). مردمشناسی و روانشناسی هنری. تهران: انتشارات اسپرک.
11. - فرهمند، سبحان (1398). «پرخوان (شمن)»، 37 ساله، مصاحبهشونده (آذرماه).
12. - فکوهی، ناصر (1386). «نگاهی بر رویکرد تفسیری کلیفورد گیرتز با تأکید بر تفسیر او از پدیدۀ دینی». نامۀ علوماجتماعی، شمارۀ 31، صص: 123-103.
13. - قوا (1398). معروف به «قوا پرخوان»، 50 ساله، مصاحبهشونده (آذرماه).
14. - قفساوغلو، ابراهیم (2005). نام ترکمن مفهوم و ماهیت آن. ترجمۀ بیبیمریم شرعی. www.turkmenstudents.com.
15. - گیویان، عبدالله (1386). «کلیفورد گیرتز و دیدگاه تفسیری او در باب دین و فرهنگ». مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دورۀ 3، شمارۀ 10، صص: 27-1.
16. - لوگاشووا، بیبیرابعه (1359). ترکمنهای ایران. ترجمۀ سیروس ایزدی و حسین تحویلی، تهران: شباهنگ.
17. -محمدی، احمدخان (1398). معروف به «احمد پرخوان (شمن)»، 50، ساله مصاحبهشونده (آذرماه).
18. - مرادی، منصور (1389). «موسیقی درمانی در ترکمنصحرا (پریخوانی)». فصلنامۀ علوماجتماعی. شمارۀ 48، صص: 219-187.
19. - مقصودی، منیژه (1392). «فرآیند تحول آئینهای درمانگری ترکمنهای ایران». پژوهشهای انسانشناسی ایران، دورۀ 3، شمارۀ 2، صص: 101-85.
20. - مولوی، مولانا جلالالدین محمد بلخی رومی (1386). دیوان شمس. تصحیح: بدیعالزمان فروزانفر، تهران: امیرکبیر.
21. - مینورسکی، ولادیمر (1960). تاریخ مختصر ترکمن. ترجمۀ عباس مخبر، تهران: اسناد کتابخانه ملی.
22. - نادری، احمد (1391). «کلیفورد گیرتز، از پوزیتیویسم تا انسانشناسی تفسیری». پژوهشهای انسانشناسی ایران، دورۀ 2، شمارۀ 1، صص: 84-61.
23. - ندیمی، کمالالدین (1378). پژوهشهایی بر فرهنگ و تمدن مردم گلستان. گرگان: انتشارات مختومقلی فراغی.
24. - همیلتون، ملکم (1377). جامعهشناسی دین. ترجمۀ محسن ثلاثی، تهران: انتشارات تبیان.
25. - یاکوبسن، رومن (1366). شمنباوری و شمنیسم. ترجمۀ علیاصغر مرادی، تهران: انتشارات شباهنگ.
27. - Bosworth, C. E., (2003). Shamanism. History of civilization of central Asia. Vol. 5. UK.
28. - Buldick, J., (2012). Animal and Shaman. Anthropological Institute of Britain and Ireland UK.
29. - Chistina, P., (2007). Rock Art From Shamanism to Islam Within Turkic Oghuz. New York: The Rosen publishing group.
30. - Greetz, C., (1972). Islam observed: religious development in morocco and Indonesia. New haven: Yale university press.
31. - Geertz, C., (1973). Interpretation of Culture. Selected essays, basic Books. New York.
32. - Hasting, J., (1928). Encyclopedia of Religion and Ethics. Volum X1. New York. Ejin burgh.
33. - Inan, A., (1988). Musluman Turklerde samanizm kalintilari. makaleler ve Inceler. Ankara.
34. - Menges, K. H. (1995). The Turkic Languages and Peoples. Harrassowitz Verlag.
35. - Sultanova, R. (2014). From Shamanasim to Sufism: Women Islam and Cculture in Central Asia. I. B. Tauris.
36. - Tashbaeva, K. I. (2001). Petroglyphs of Central Asia. Nacional 'Naja' Kniznaja Plata.
37. - Wallis, R. J., (2019). “Art and shamanism: From Cave Painting to the Cube”. Religions. Vol. 10, No. 54, Pp: 1-20.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |