سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 )
سال 4 شماره 11 صفحات 203-189 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kohestani Andarzi H, Hashemi Zarjabad H, Bazzi A, Saadat Mehr M A, Bakhtiari S. (2020). An Investigation of the Economic Power of Tabaristan State During Naseri Era Using Elementary Analysis of Coins of that Period by PIXE Method. Parseh J Archaeol Stud. 4(11), 189-203. doi:10.30699/PJAS.4.11.189
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-291-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-291-fa.html
کوهستانی اندرزی حسین، هاشمی زرجآباد حسن، بزی عاطفه، سعادتمهر محمدامین، بختیاری سپیده.(1399). پژوهشی بر قدرت اقتصادی ایالت طبرستان در عصر ناصری بهکمک تجزیۀ عنصری سکههای آن دوره بهروش پیکسی مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (11) :203-189 10.30699/PJAS.4.11.189
1- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر دانشگاه بیرجند، خراسان جنوبی، ایران.
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
3- دانشآموختۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستانوبلوچستان، سیستانوبلوچستان، ایران.
4- دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران ،ma.saadatmehr@gmail.com
5- دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
2- دانشیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
3- دانشآموختۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه سیستانوبلوچستان، سیستانوبلوچستان، ایران.
4- دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران ،
5- دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه مازندران، مازندران، ایران.
چکیده: (5274 مشاهده)
ایالت طبرستان (مازندران) بهدلیل موقعیتهای اقتصادی و تجاری فراوان همیشه از اهمیت ویژهای برخوردار بوده، علاوهبر آن جایگاه سیاسی بالایی نیز برای حکمرانان قاجاری داشته است؛ بههمین دلایل، از دیرباز ضرابخانۀ فعالی تا سال 1288 هـ.ق. در این ایالت دایر بود که در دورۀ ناصرالدینشاه قاجار (1313-1264 هـ.ق.) قِرانهای نقرۀ فراوانی را بین سالهای 1266-1264، 1274-1269، 1283-1280، 1288-1287 هـ.ق. به ضرب رسانده بود. نظام ضرب سکۀ دورۀ ناصری، هرچند بهصورت اسمی پیرو نظام تهران بود، اما در عمل هر شهر، نظامی خودمختار داشت و سکههای بیشتر شهرها با مقادیر متفاوت خلوص نقره بهضرب میرسید. این مسائل دو پرسش را برای ضرابخانۀ طبرستان طرح میسازد: مقدار خلوص نقرۀ سکههای ضربشده در طبرستان چگونه بوده و سیر تغییرات آن چگونه رقم خورده است؟ سکههای ایالت طبرستان در جایگاه ایالتی مهم، دربرابر شهرها و ایالات مهم دیگر ایران نظیرِ مشهد، تبریز، تهران، اصفهان، و شیراز چگونه بوده است؟ بنابراین برای پاسخ دادن به این پرسشها، تجزیۀ عنصری سکههای این دوره با استفاده از شیوۀ پیکسی بهدلیل غیرمخرب بودن، سرعت و دقت بالای آن، پایۀ اصلی این پژوهش قرار گرفت تا تحلیلی از میزان تعهد ضرابخانۀ طبرستان به نظام مرکزی ضرب سکه در تواریخ مختلف درمقایسه با سایر شهرها و ایالات اصلی ایران عصر قاجار ارائه گردد. در این پژوهش تعداد 17 سکه در 17 تاریخ متفاوت، مورد تجزیۀ عنصری قرار گرفت که در نتیجه روند تغییرات میزان خلوص نقره بهطور میانگین در دو بازۀ زمانی بین سالهای 1278-1264 هـ.ق. 90.13%، 1288-1280 هـ.ق. 84.33%، و در کل این دورۀ ضرب 88.08%، تبیین شده و جایگاه آن ازنظر میزان خلوص نقره درمقابل ضرابخانههای مشهد (84%)، تبریز (82%)، تهران (90%)، اصفهان (84%)، و شیراز (90%) مشخص گردید. در آخر نیز اطلاعات ارزشمندی از نوع معادن نقرۀ مورد استفاده، یعنی معادن سروزیت و نحوۀ عیار زدن فلز سکهها با فلزات مس و آهن بهدست آمد.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1398/11/26 | پذیرش: 1399/1/17 | انتشار: 1399/3/31
دریافت: 1398/11/26 | پذیرش: 1399/1/17 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - اسماعیلزادهکیوی، سینا (1392). «مطالعۀ اشیاء مکشوفه از بافت تاریخی اردبیل و محوطۀ تاریخی مجموعۀ شیخصفیالدین اردبیلی با روش گسیل پرتو ایکس با تابش پروتون (PIXE)». پایاننامۀ کارشناسیارشد دانشگاه محققاردبیلی (منتشرنشده).
2. - اولیایی، پروین؛ آفریده، حسین؛ و آقاعلیگل، داوود (1394). «مطالعۀ آماری سکههای نقرۀ هخامنشی، اشکانی و ساسانی با استفاده از آنالیز عنصری بهروش پیکسی». مطالعات باستانشناسی، دورۀ 7، شمارۀ 1، صص: 28-17.
3. - خادمیندوشن، فرهنگ؛ محقق، مریم؛ هژبرینوبری، علیرضا؛ و مسجدیخاک، پرستو (1394). «بررسی اوضاع سیاسی-اقتصادی حکومت اشکانیان در سالهای 2-57 ق.م. (دوران پادشاهی ارد دوم و فرهاد چهارم) براساس ترکیبات شیمیایی سکههای نقره با روش آزمایشگاهی PIXE». پژوهشهای باستانشناسی ایران، شمارۀ 8، صص: 66-53.
4. - عقیلی، عبدالله (1377). دارالضربهای ایران در دورۀ اسلامی. تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشاریزدی.
5. - کیانزادگان، سوسن (1397). «تحلیل قدرت اقتصادی در دورۀ پیروز ساسانی بهکمک آزمایش PIXE: مطالعۀ موردی سکههای مکشوفه از پیروزگت (چابهار، بلوچستان ایران)». پایاننامۀ کارشناسیارشد تاریخ دانشگاه فردوسی مشهد (منتشرنشده).
6. - کیانزادگان، سوسن؛ رجائی، سیدجلال؛ مسجدیخاک، پرستو؛ و سعادتمهر، محمدامین (1398). «تجزیه عنصری سکههای پیروز ساسانی به روش پیکسی (PIXE)، مطالعۀ موردی: سکههای گنجینه پیروزگت کشفشده از روستای تیس چابهار». پژوهشهای باستانشناسی ایران، شمارۀ 22، صص: 196-181.
7. - لامعیرشتی، محمد (1382). «نقش تحلیل عنصری در باستانسنجی: تجزیه آزمایشگاه واندوگراف». مجموعه مقالات نخستین همایش باستانسنجی در ایران: نقش علومپایه در باستانشناسی، بهکوشش: مسعود آذرنوش، تهران: سازمان میراثفرهنگی کشور (پژوهشکدۀ باستانشناسی)، صص: 92-75.
8. - لامعیرشتی، محمد؛ شکوهی، فرح؛ و اولیایی، پروین (1381). «معرفی روش پیکسی خارجی در آنالیز مرکب و کاغذ قدیمی». نامۀ بهارستان، دورۀ 2، شمارۀ 6، صص: 436-431.
9. - مته، رودی؛ فلور، ویلم؛ و کلاوسون، پاتریک (1396). تاریخ پولی ایران از صفویه تا قاجاریه. ترجمۀ جواد عباسی، تهران: نامک.
10. - نوینفرحبخش، هوشنگ (1385). راهنمای سکههای ضربی (چکشی) ایران. چاپ سوم، تهران: فرحبخش.
12. - Abbott, K. E., (1983). Cities & Trade: Consul Abbott on the Economy and Society of Iran 1847-1866. Edited by A. Amanat, London: Ithaca.
13. - Album, S., (2011). Checklist of Islamic Coins. 3th Edition, Santa Rosa: Stephen Album Rare Coins.
14. - Ambrosino, G. & Pindrus, P., (1953). “Analyse non Destructive d’Objets Métalliques Anciens”. La Revue de Métallurgie Available, Vol. 50, NO. 2, Pp: 136-138.
15. - Beck, L.; Bosonnet, S.; Reveillon, S.; Eliot, D.; & Pilon, F., (2004). “Silver Surface Enrichment of Silver–Copper Alloys: A Limitation for the Analysis of Ancient Silver Coins by Surface Techniques”. In: Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, Vol. 226, NO. 1-2, Pp: 153-162.
16. - Bradley-Birt, E. B., (1909). Persia – Through Persia from the Gulf to the Caspian. New York: E. P. Dutton and Co.
17. - Flament. C. & Marchetti, P., (2004). “Analysis of ancient silver coins”. In: Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, Vol. 226, NO. 1-2, Pp: 179-184.
18. - Gaschen, A. A-M.; Döbeli, M.; Markwitz, A.; Barry, B.; Ulrich-Bochsler, S.; & Krähenbühl, U., (2008). “Restrictions on Fluorine Depth Profiling for Exposure Age Dating in Archaeological Bones”. Journal of Archaeological Science, Vol. 35, No. 3, Pp: 535-552.
19. - Gordon, B. M. & Kraner, H. W., (1972). “On the Development of a System for Trace Element Analysis in the Environment by Charged Particle X-Ray Fluorescence”. Journal of Radioanalytical and Nuclear Chemistry, Vol. 12, No. 2, Pp: 181-188.
20. - Hajivaliei, M.; Garg, M. L.; Handa, D. K.; Govil, K. L.; Kakavand, T.; Vijayan, V.; Singh, K. P.; & Govil, I. M., (1999). “PIXE Analysis of Ancient Indian Coins”. In: Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, Vol. 150, No. 1-4, Pp: 645-650.
21. - Harbottle, G., (1986). “Twenty-five years of research in the analysis of archaeological artifacts and works of art”. In: Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B Beam Interactions with Materials and Atoms, Vol. 14, No. 1, Pp: 10-15.
22. - Heritage Auctions, 6-7 Jan 2013, Ancient & World Coins Signature Action, Dallas: Heritage Auctions.
23. - Hughes, M. J. & Hall, J. A., (1979). “X-Ray Fluorescence Analysis of Late Roman and Sassanian Silver Plate”. Journal of Archaeological Science, Vol. 6, No. 4, Pp: 321-344.
24. - Johansson, S. A. E.; & Johansson, T. B., (1976). “Analytical Application of Particle Induced X-Ray Emission”. In: Nuclear Instruments and Methods in Physics Research Section B: Beam Interactions with Materials and Atoms, Vol. 137, No. 3, Pp: 473-516.
25. - Johansson, T.; Akselsson, R.; & Johansson, S., (1970). “X-Ray Analysis: Elemental Trace Analysis at the 10-12g Level”. In: Nuclear Instruments and Methods, Vol. 84, No. 1, Pp: 141-143.
26. - Landor, A. H. S., (1902). Across Coveted Lands. Vol. 1, London: Charles Scribners Son.
27. - Meyers, P., (2003). “Production, Distribution, and Control of Silver: Information Provided by Elemental Composition of Ancient Silver Objects”. Patterns and Process: a Festschrift in Honor of Dr. Edward V. Sayre, Suitland: Smithsonian Center for Materials Research and Education, Pp: 271–288.
28. - Michael, T., (2015). Standard Catalog of World Coins 1801-1900. 8th Edition, Iola: Krause Publications.
29. - Rabino, J., (1892). “Banking in Persia”. Journal of the Institute of Bankers, No. 13, Pp: 1-56.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |