سال 4، شماره 14 - ( 12-1399 )
سال 4 شماره 14 صفحات 229-223 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Baghsheikhi M. (2021). Study and Identification of the Ornamental Architecture of Tabrizi Mosque in the Kashan City, and Comparison with Sepah Salar Mosque in Tehran City. Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(14), 223-229. doi:10.30699/PJAS.4.14.223
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-200-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-200-fa.html
باغشیخی میلاد.(1399). مطالعه و شناخت آرایههای وابسته به معماری مسجد تبریزی کاشان در مقایسه با مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (14) :229-223 10.30699/PJAS.4.14.223
دانشجوی دکتری باستانشناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، m.baghsheikhi@ut.ac.ir
چکیده: (5718 مشاهده)
درطول دورۀ قاجار بناهایی مذهبی با ویژگیهای تزئینی خاص و زیبا ساخته شد. این پژوهش سعی بر آن دارد تا با تمرکز بر مسجدِ تبریزی کاشان، تزئینات معماری آنرا مورد بررسی، توصیف و تحلیل قرار دهد. روش گردآوری دادهها، برمبنای بررسیهای میدانی و مطالعات کتابخانهای (اسنادی) است و سپس با بهرهگیری از روشهای توصیفی-تحلیلی و مقایسهای صورت پذیرفته است. هدف آن شناسایی و طبقهبندی نقوش و مضامین اصلی تزئینات معماری مسجد تبریزی کاشان ازجمله بناهای اوایل دورۀ قاجار در مقایسه با مسجد-مدرسۀ سپهسالار مربوط به اواسط دورۀ قاجار در مرکز حکومت آنها و در پی پاسخ بدین پرسش صورت گرفته است: تزئینات معماری مسجد تبریزی ازلحاظ تزئین و مضامین شامل چه مواردی است و چه تفاوتها و شباهتهایی با مسجد-مدرسۀ سپهسالار دارد؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران توسط فردی ساخته شده که بهلحاظ جایگاه سیاسی و اجتماعی از موقعیت شایانی برخوردار بوده است. بههمین علت وسعت و تزئینات پرکاربردتری نسبت به مسجد تبریزی کاشان دارد. تزئینات وابسته به معماری مسجد تبریزی کاشان شامل: کاشیکاری، حجاری، تزئین کتیبهایی، نقاشیدیواری و گچبری، همچنین دنبالهرو تزئینات وابسته به معماری سنتی دوران پیشین است. عمده نقوشِ مذهبی بهکاررفته در مسجد شامل نقوشِ گیاهی و هندسی است که در قالب فن نقاشی و کاشیکاری به اجرا درآمده است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1398/7/1 | پذیرش: 1398/11/13 | انتشار: 1399/12/9
دریافت: 1398/7/1 | پذیرش: 1398/11/13 | انتشار: 1399/12/9
فهرست منابع
1. - قرآن کریم.
2. - آژند، یعقوب، (1397). «زندگی و آثار علیاشرف». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 1، صص: 38-29.
3. - افضلطوسی، عفتالسادات؛ و مانی، نسیم، (1392). «سنگابهای اصفهان، هنر قدسی شیعه». باغنظر، شمارۀ 27، صص: 60-49.
4. - اعتمادالسلطنه، علیقلیمیرزا، (1370). اکسیر التواریخ: تاریخ قاجاریه از آغاز تا 1259 هجری قمری. بهکوشش: جمشید کیانفر، تهران: ویسمن.
5. - بمانیان، محمدرضا؛ شریفشهیدی، محمد؛ و اسماعیلیمرندی، محمد، (1387)، «بررسی سیرتحول عناصر کالبدی در مسجد-مدرسه شهید مطهری». کتاب ماه هنر، شمارۀ 118، صص: 91-88.
6. - باستانیراد، حسین؛ و مختاری، اسکندر، (1395). مسجد و مدرسۀ شهید مطهری. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی.
7. - جباری، صداقت، (1387). «تکوین و تطور قلم نستعلیق در سدۀ هشتم و نهم هجری قمری». هنرهای زیبا، شمارۀ 33، صص: 84-77.
8. - حسینی، سیدهاشم؛ و احمدزاده، فرید، (1396). «مطالعه و شناخت آرایههای معماری دو مسجد قاجاری حاج شهبازخان دولتشاه در شهر کرمانشاه درقیاس با مسجد سپهسالار در تهران». پژوهشهنر، شمارۀ 4، صص: 6377-63.
9. - ریتر، مارکوس، (1387). «ارزیابی مجدد معماری قرون 18 تا 19 میلادی ابتدای دوران قاجاریه در ایران (قرن 12 تا 13 هجری: بررسی موردی معماری مذهبی». ترجمۀ یاسین درودیان، اندیشه و هنرمعماری ساخت و صنعت و شهرسازی، معماری 48، صص: 49-44.
10. - زارعی، محمدابراهیم؛ و زارعیموینی، سکینه، (1393)، «معماری مسجد، کتیبهنگاری و آرایههای دورۀ قاجار با تأکید بر مسجدالنبی قزوین». دو فصلنامۀ مطالعات هنر بومی، شمارۀ 2، صص: 23-9.
11. - زارعی، محمدابراهیم، (1396). معماری ایران از عصر صفوی تا عصر حاضر. تهران: سمت.
12. - سامانیان، صمد؛ میرعزیزی، محمود؛ صادقپورفیروزآباد، ابوالفضل، (1393). «بررسی مضامین تصویری کاشیهای نقشبرجستۀ موجود در تالار اصلی کاخ موزۀ گلستان». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ اول، صص: 59-72.
13. - سجادزاده، حسن؛ دریایی، رحمت؛ ابراهیمی، محمدحسین؛ و مصری، سارا، (1396). «تعامل الگوی فضایی مسجد-مدرسههای دورۀ قاجار با معماری وارداتی غرب (نمونۀ موردی مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران)». پژوهشهای باستانشناسی ایران، شمارۀ 14، صص: 240-221.
14. - سحاب، ابوالقاسم، (1329). تاریخ مدرسه عالی سپهسالار. طهران: چاپخانۀ سپهر.
15. - سلطانزاده، حسین، (1378). «مسجد مدرسههای تهران». وقفمیراث جاویدان، شمارۀ 28، صص: 64-53.
16. - سیف، هادی، (1376). نقاشی روی کاشی. تهران: سروش (انتشارات صداوسیما).
17. - خسرویبیژائم، فرهاد؛ صالحیکاخکی، احمد؛ و یزدانی، ملیکا، (1395). «مطالعۀ فرمی و ساختاری کتیبههای نستعلیق در مساجد قاجاری اصفهان و مقایسۀ آن با نمونههای مشابه صفوی». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 4، صص: 76-65.
18. - کلانترضرابی، عبدالرحیم، (1378). تاریخ کاشان. بهکوشش: ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
19. - کمالی، محمدرضا، (1388). «بررسی معماری در دوران قاجار». دانش و مرمت و میراثفرهنگی، شمارههای 4 و 5، صص: 54-47.
20. - کیانی، محمدیوسف، (1376). تزئینات وابسته به معماری ایران دورۀ اسلامی. تهران: میراثفرهنگی کشور.
21. - کارگر، محمدرضا؛ و ساریخانی، مجید، (1390). کتابآرایی در تمدن اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت.
22. - لعلشاطری، مصطفی؛ سرفرازی، عباس؛ و وکیلی، هادی، (1395). «نفوذ غرب در نقاشی ایران از ابتدای حکومت قاجار تا پایان عصر ناصری». پژوهشهای تاریخی ایران و اسلام، شمارۀ 19، صص: 210-184.
23. - ملکی، سعدی، (1381). «هنر و معماری قاجار، مساجد جامع قزوین». اطلاعرسانی و کتابداری کتاب ماه هنر، شمارۀ 45 و 46، صص: 116-110.
24. - مهجور، فیروز؛ و علیئی، میثم، (1390). «بررسی کتیبههای مسجد-مدرسۀ شهید مطهری (سپهسالار)». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 48، صص: 59-48.
25. - مؤمنی، کوروش؛ و مسعودی، زهره، (1396). «بررسی فرم و نقش گلدان در مسجد-مدرسههای قاجار درقیاس با مدارس صفوی (با تأکید بر نقوش مسجد-مدرسه سپهسالار جدید)». پژوهشهنر، شمارۀ 4، صص: 107-93.
26. - نراقی، حسن، (1382). آثار تاریخی شهرستانهای کاشان و نطنز. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
27. - نظریان، داود، (1388). «معرفی بنا، آرایهها و نقوش مسجد و مدرسه عالی شهیدمطهری (سپهسالار)». پیام بهارستان، شمارۀ 4، صص: 900-887.
28. - نجیباوغلو، گلرو، (1995). هندسۀ تزئین در معماری اسلامی. ترجمۀ مهرداد قیومیبیدهندی، تهران: انتشارات روزنه.
30. - Fehérvári, G., (2000). Ceramics of the Islamic World. IB Tauris.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |