[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: مقالات در دست انتشار :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: سال 4، شماره 14 - ( 12-1399 ) ::
سال 4 شماره 14 صفحات 223-229 برگشت به فهرست نسخه ها
مطالعه و شناخت آرایه‌های وابسته به معماری مسجد تبریزی کاشان در مقایسه با مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران
میلاد باغ‌شیخی
دانشجوی دکتری باستان‌شناسی، گروه باستان شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران ، m.baghsheikhi@ut.ac.ir
چکیده:   (380 مشاهده)
درطول دورۀ قاجار بناهایی مذهبی با ویژگی‌های تزئینی خاص و زیبا ساخته شد. این پژوهش سعی بر آن دارد تا با تمرکز بر مسجدِ تبریزی کاشان، تزئینات معماری آن‌را مورد بررسی، توصیف و تحلیل قرار دهد. روش گردآوری داده‌ها، برمبنای بررسی‌های میدانی و مطالعات کتابخانه‌ای (اسنادی) است و سپس با بهره‌گیری از روش‌های توصیفی-تحلیلی و مقایسه‌ای صورت پذیرفته است. هدف آن شناسایی و طبقه‌بندی نقوش و مضامین اصلی تزئینات معماری مسجد تبریزی کاشان ازجمله بناهای اوایل دورۀ قاجار در مقایسه با مسجد-مدرسۀ سپهسالار مربوط به اواسط دورۀ قاجار در مرکز حکومت آن‌ها و در پی پاسخ بدین پرسش صورت گرفته است: تزئینات معماری مسجد تبریزی ازلحاظ تزئین و مضامین شامل چه مواردی است و چه تفاوت‌ها و شباهت‌هایی با مسجد-مدرسۀ سپهسالار دارد؟ نتایج پژوهش حاکی از آن است که مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران توسط فردی ساخته شده که به‌لحاظ جایگاه سیاسی و اجتماعی از موقعیت شایانی برخوردار بوده است. به‌همین علت وسعت و تزئینات پرکاربردتری نسبت به مسجد تبریزی کاشان دارد. تزئینات وابسته به معماری مسجد تبریزی کاشان شامل: کاشی‌کاری، حجاری، تزئین کتیبه‌ایی، نقاشی‌دیواری و گچ‌بری، همچنین دنباله‌رو تزئینات وابسته به معماری سنتی دوران پیشین است. عمده نقوشِ مذهبی به‌کار‌رفته در مسجد شامل نقوشِ گیاهی و هندسی است که در قالب فن نقاشی و کاشی‌کاری به اجرا درآمده است.
واژه‌های کلیدی: مسجدِ تبریزی کاشان، مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران، تزئینات معماری، دورۀ قاجار.
متن کامل [PDF 2348 kb]   (30 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي باستان‌شناسی
دریافت: 1398/7/1 | پذیرش: 1398/11/13 | انتشار: 1399/12/9
فهرست منابع
1. - قرآن کریم.
2. - آژند، یعقوب، (1397). «زندگی و آثار علی‌اشرف». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 1، صص: 38-29.
3. - افضل‌طوسی، عفت‌السادات؛ و مانی، نسیم، (1392). «سنگاب‌های اصفهان، هنر قدسی شیعه». باغ‌نظر، شمارۀ 27، صص: 60-49.
4. - اعتماد‌السلطنه، علیقلی‌میرزا، (1370). اکسیر التواریخ: تاریخ قاجاریه از آغاز تا 1259 هجری قمری. به‌کوشش: جمشید کیان‌فر، تهران: ویسمن.
5. - بمانیان، محمدرضا؛ شریف‌شهیدی، محمد؛ و اسماعیلی‌مرندی، محمد، (1387)، «بررسی سیرتحول عناصر کالبدی در مسجد-مدرسه شهید مطهری». کتاب ماه هنر، شمارۀ 118، صص: 91-88.
6. - باستانی‌راد، حسین؛ و مختاری، اسکندر، (1395). مسجد و مدرسۀ شهید مطهری. تهران: دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
7. - جباری، صداقت، (1387). «تکوین و تطور قلم نستعلیق در سدۀ هشتم و نهم هجری قمری». هنرهای زیبا، شمارۀ 33، صص: 84-77.
8. - ‌حسینی، سیدهاشم؛ و احمدزاده، فرید، (1396). «مطالعه و شناخت آرایه‌های معماری دو مسجد قاجاری حاج شهبازخان دولتشاه در شهر کرمانشاه درقیاس با مسجد سپهسالار در تهران». پژوهش‌هنر، شمارۀ 4، صص: 6377-63.
9. - ریتر، مارکوس، (1387). «ارزیابی مجدد معماری قرون 18 تا 19 میلادی ابتدای دوران قاجاریه در ایران (قرن 12 تا 13 هجری: بررسی موردی معماری مذهبی». ترجمۀ یاسین درودیان، اندیشه و هنرمعماری ساخت و صنعت و شهرسازی، معماری 48، صص: 49-44.
10. - زارعی، محمدابراهیم؛ و زارعی‌موینی، سکینه، (1393)، «معماری مسجد، کتیبه‌نگاری و آرایه‌های دورۀ قاجار با تأکید بر مسجد‌النبی قزوین». دو فصلنامۀ مطالعات هنر بومی، شمارۀ 2، صص: 23-9.
11. - زارعی، محمدابراهیم، (1396). معماری ایران از عصر صفوی تا عصر حاضر. تهران: سمت.
12. - سامانیان، صمد؛ میرعزیزی، محمود؛ صادقپورفیروزآباد، ابوالفضل، (1393). «بررسی مضامین تصویری کاشی‌های نقش‌برجستۀ موجود در تالار اصلی کاخ موزۀ گلستان». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ اول، صص: 59-72.
13. - سجادزاده، حسن؛ دریایی، رحمت؛ ابراهیمی، محمدحسین؛ و مصری، سارا، (1396). «تعامل‌ الگوی فضایی مسجد-مدرسه‌های دورۀ قاجار با معماری وارداتی غرب (نمونۀ موردی مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران)». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، شمارۀ 14، صص: 240-221.
14. - سحاب، ابوالقاسم، (1329). تاریخ مدرسه عالی سپهسالار. طهران: چاپخانۀ سپهر.
15. - سلطان‌زاده، حسین، (1378). «مسجد مدرسه‌های تهران». وقف‌میراث جاویدان، شمارۀ 28، صص: 64-53.
16. - سیف، هادی، (1376). نقاشی روی کاشی. تهران: سروش (انتشارات صداوسیما).
17. - خسروی‌بیژائم، فرهاد؛ صالحی‌کاخکی، احمد؛ و یزدانی، ملیکا، (1395). «مطالعۀ فرمی و ساختاری کتیبه‌های نستعلیق در مساجد قاجاری اصفهان و مقایسۀ آن با نمونه‌های مشابه صفوی». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 4، صص: 76-65.
18. - کلانتر‌ضرابی، عبدالرحیم، (1378). تاریخ کاشان. به‌کوشش: ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
19. - کمالی، محمدرضا، (1388). «بررسی معماری در دوران قاجار». دانش و مرمت و میراث‌فرهنگی، شماره‌های 4 و 5، صص: 54-47.
20. - کیانی، محمدیوسف، (1376). تزئینات وابسته به معماری ایران دورۀ اسلامی. تهران: میراث‌فرهنگی کشور.
21. - کارگر، محمدرضا؛ و ساریخانی، مجید، (1390). کتاب‌آرایی در تمدن اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت.
22. - لعل‌شاطری، مصطفی؛ سرفرازی، عباس؛ و وکیلی، هادی، (1395). «نفوذ غرب در نقاشی ایران از ابتدای حکومت قاجار تا پایان عصر ناصری». پژوهش‌های تاریخی ایران و اسلام، شمارۀ 19، صص: 210-184.
23. - ملکی، سعدی، (1381). «هنر و معماری قاجار، مساجد جامع قزوین». اطلاع‌رسانی و کتابداری کتاب ماه هنر، شمارۀ 45 و 46، صص: 116-110.
24. - مهجور، فیروز؛ و علیئی، میثم، (1390). «بررسی کتیبه‌های مسجد-مدرسۀ شهید مطهری (سپهسالار)». هنرهای زیبا-هنرهای تجسمی، شمارۀ 48، صص: 59-48.
25. - مؤمنی، کوروش؛ و مسعودی، زهره، (1396). «بررسی فرم و نقش گلدان در مسجد-مدرسه‌های قاجار درقیاس با مدارس صفوی (با تأکید بر نقوش مسجد-مدرسه سپهسالار جدید)». پژوهش‌هنر، شمارۀ 4، صص: 107-93.
26. - نراقی، حسن، (1382). آثار تاریخی شهرستان‌های کاشان و نطنز. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
27. - نظریان، داود، (1388). «معرفی بنا، آرایه‌ها و نقوش مسجد و مدرسه عالی شهیدمطهری (سپهسالار)». پیام بهارستان، شمارۀ 4، صص: 900-887.
28. - نجیب‌اوغلو، گل‌رو، (1995). هندسۀ تزئین در معماری اسلامی. ترجمۀ مهرداد قیومی‌بیدهندی، تهران: انتشارات روزنه.
30. - Fehérvári, G., (2000). Ceramics of the Islamic World. IB Tauris.
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA



XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Baghsheikhi M. Review and Comparison of architectural - related ornament Tabriz Mosque of Kashan with Mosque- school Sepahsalar Tehran. Parseh J Archaeol Stud. 2021; 4 (14) :223-229
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-200-fa.html

باغ‌شیخی میلاد. مطالعه و شناخت آرایه‌های وابسته به معماری مسجد تبریزی کاشان در مقایسه با مسجد-مدرسۀ سپهسالار تهران. مطالعات باستان شناسی پارسه. 1399; 4 (14) :223-229

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-200-fa.html



سال 4، شماره 14 - ( 12-1399 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فصلنامه مطالعات باستان شناسی پارسه Parseh Journal of Archaeological Studies
Persian site map - English site map - Created in 0.17 seconds with 30 queries by YEKTAWEB 4286