بازخوانی سیر تحول تصویری یوز از دوران پیشا‌تاریخی تا قرون متأخر اسلامی (تطبیق تفاسیر شمایل‌شناختی حیوان شکارگر با تأکید بر متون تاریخی و یافته‌های باستان‌شناسی)

وریجی, احد; خانعلی, حمید; بیک‌محمدی, نسرین

doi:10.61882/PJAS.1516.71.11

EN FA

سال 9، شماره 34 - ( 12-1404 ) سال 9 شماره 34 صفحات 64-31 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1516.71.11

Mendeley

Zotero

RefWorks

Variji A, khanali H, Beik-Mohammadi N. (2026). Reframing the Visual Evolution of the Cheetah from Prehistoric Times to the Late Islamic Period: An Iconographic Study of the Hunting Predator through Historical Texts and Archaeological Evidence. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(34), 31-64. doi:10.61882/PJAS.1516.71.11
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1516-fa.html

وریجی احد، خانعلی حمید، بیک‌محمدی نسرین.(1404). بازخوانی سیر تحول تصویری یوز از دوران پیشا‌تاریخی تا قرون متأخر اسلامی (تطبیق تفاسیر شمایل‌شناختی حیوان شکارگر با تأکید بر متون تاریخی و یافته‌های باستان‌شناسی) مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (34) :64-31 10.61882/PJAS.1516.71.11

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1516-fa.html

بازخوانی سیر تحول تصویری یوز از دوران پیشا‌تاریخی تا قرون متأخر اسلامی (تطبیق تفاسیر شمایل‌شناختی حیوان شکارگر با تأکید بر متون تاریخی و یافته‌های باستان‌شناسی)

احد وریجی^*¹

، حمید خانعلی²

، نسرین بیک‌محمدی³

1- استادیار گروه هنرهای صناعی، دانشکدۀ میراث‌‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران (نویسندۀ مسئول). ، a.variji@umz.ac.ir
2- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.
3- دانشجوی دکترای باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده: (209 مشاهده)

بقایای مادی حاوی تصاویر، یکی از مهم‌ترین ذخایر اطلاعاتِ تاریخی-فرهنگی، در باستان‌شناسی و تاریخ‌هنر محسوب ‌می‌شوند. از بقایای چنین ذخایری، آثاری هستند که تصویر یوز بر روی آن وجود دارند. خوانش تصاویر برجای‌مانده از یوز در آثار باستانی نیز، بی‌گمان می‌تواند درک عمیق‌تری از هم‌زیستی و رویارویی جوامع مختلف انسانی با این قبیل حیوانات درنده به‌بار آورد. یافته‌های باستانی‌شناسی و تحلیل‌های شمایل‌شناختی‌ای که تاکنون بر روی یوز صورت گرفته، نشان می‌دهد متغیرهای مهمی چون: پراکندگی جغرافیایی، تعدد و تفاوت زمانی و کثرت برهم‌کنش‌های فرهنگی، نقش به‌سزایی در تعیین رهیافت‌های پژوهشی و تبیین علل تحولات نقوش آن در طول دوران مختلف تاریخی داشته‌اند؛ به این‌ترتیب در گام نخست، پس از بررسی پیشینۀ مطالعات انجام‌گرفته بر روی یوز و هم‌چنین با بررسی سیر تحولات تصاویر یوز در میان افق‌های فرهنگی هم‌پایه در ایران که عمدتاً منشأ پیدایش نقوش یوز -از دوران پیشاتاریخی تا عصر اسلامی متأخر- را در دو ‌الگویِ تفسیریِ روایی-اسطوره‌ای و آئینی-ایدئولوژیک منحصر دانسته‌اند؛ پژوهش حاضر به‌دنبال آن است تا با بررسی نمونه‌های تصویری از یوز، ضمن تأکید بر نقش حیوانات درندۀ شکارگر در جوامع انسانی، به‌علاوه اهمیت الگوی تفسیری کارکردگرا-معیشتی را با استناد به متون تاریخی «شکارنامه‌ها» به‌عنوان یکی از علل اساسی بازنمایی تصاویر یوز در برابر دو الگوی پیش‌گفته برجسته نماید؛ از این‌رو، شواهد باستان‌شناسی به‌همراه مطالعات تطبیقی متون تاریخی، در دو بخش میدانی و کتابخانه‌ای و به روشی تحلیلی-تطبیقی، مورد بازخوانی قرار گرفتند تا درنتیجه نشان داده شود: تفاسیر کارکردگرایانۀ ناظر بر زنده‌گیری و اهلی‌سازی این حیوان شکارگر توسط یوزداران در جهان طبیعی، از اهمیتی برابر و به‌مراتب بیشتر نسبت به تفاسیر رایج اسطوره‌ای و ایدئولوژیکی که صرفاً متوجه اقتدار سیاسی و آئین مشروعیت‌بخشی در ساحت فرهنگی است، برخوردارند.

واژه‌های کلیدی: یوز شکارگر، یافته‌های باستان‌شناسی، متون تاریخی، الگوهای تفسیری کارکردگرا-معیشتی، الگوهای تفسیری اسطوره‌ای و ایدئولوژیک.

متن کامل [PDF 1752 kb] (66 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1404/4/17 | پذیرش: 1404/7/9 | انتشار: 1404/12/29

فهرست منابع

1. - ابراهیم‌پور، محمدتقی، (1353). چوگان. تهران: چاپخانه بانک ملی ایران.

2. - اتینگهاوزن، ریچارد؛ و یارشاطر، احسان، (1379). هنر ایران. ترجمۀ‌ هرمز عبداللهی و رویین پاکباز، تهران: انتشارت آگاه.

3. - ایمانی‌خوشخو، ندا؛ و اسماعیلی، عصمت، (1396). «پلنگ در باورهای اسطوره‌ای منطقه سمنان (بر اساس افسانه‌های عامیانه منطقه پرور و شهمیرزاد)». فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره‌شناختی، 13(48): 105-77.

4. - بیگلری، فریدون، (1393). «مروری کوتاه بر نقش جانوران در تاریخ، فرهنگ و هنر ایران». ویراستار: فریدون بیگلری و کامیار عبدی، نشانه‌هایی از دویست‌هزار سال همبودی انسان و جانوران در ایران زمین، موزۀ طبیعی ایران: 35-32.

5. - پوپ، آرتور؛ و آکرمن، فیلیپس، (1387). سیری در هنر ایران از پیش از تاریخ تا امروز. ویرایش زیر نظر: سیروس پرهام، جلد دهم: مشتمل‌بر تصاویر نقاشی و کتاب آرایی لوح‌های 812-180، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

6. - پورادا، ادیت، (1375). چغازنبیل (دور-اونتاش) حکاکی‌ها. ترجمۀ اصغر کریمی، جلد چهارم، چاپ اول، تهران: انتشارات میراث‌‌فرهنگی کشور.

7. - تاورنیه، ژان‌باتیست، (1382). سفرنامه تاورنیه. ترجمۀ ارباب شیرانی، تهران: نیلوفر.

8. - جعفری، محمد؛ نیکوبخت، ناصر؛ خدایار، ابراهیم؛ و خضرائی، بابک، (1403). «چرایی تصویرکردن نقش حیوانات بر ساز دف براساس شعر خاقانی شروانی». متن‌شناسی ادب فارسی، 16(3): 36-21. https://doi.org/10.22108/rpll.2024.139479.2299

9. - حسینی، سجاد؛ برمکی، فاطمه؛ و حسینی صدر، علی‌رضا، (۱۳۹۹). «کارکرد نمادین وحوش درنده در دربار صفوی بر مبنای نگارگری صفوی». جلوه هنر، ۱۲(۴): 31-17.

10. - خسروی، زهرا، (1383). شعر شکار در ادب عربی. تهران: امیرکبیر.

11. - خواندمیر، غیاث‌الدین بن همام‌الدین، (1380). تاریخ حبیب‌السیر. به‌کوشش: محمدعلی ‌فره‌وشی، تهران: امیرکبیر.

12. - دادور، ابوالقاسم؛ و خسروی‌فر، شهلا، (1390). «مطالعه تطبیقی نقش شکار در هنر ایران باستان با هنر بین‌النهرینی». نشریه مطالعات تطبیقی هنر، 1(2): 44-29.

13. - دریکوندی، رضا؛ و ندیم، مصطفی، (۱۳۹۸). «تحلیل و بررسی جایگاه شکار سلطنتی و کارکردهای متنوع آن در عصر صفوی». پژوهشنامه تاریخ اجتماعی-اقتصادی، ۸(۱): ۶۹-۹۹.

14. - رضوانی، حسن؛ روستایی، کوروش؛ آزادی، احمد؛ و قزل‌باش، ابراهیم، (1386). «گزارش نهایی کاوش‌های باستان‌شناختی گورستان لما، سلسله گزارش‌های باستان‌‎شناسی». سازمان میراث‌‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری، پژوهشکده باستان‌شناسی، یاسوج، کهکیلویه‌و‌بویراحمد (منتشر نشده).

15. - سلمانی، مهدی؛ و مجلی‌زاده، امین، (۱۳۹۴). «معرفی شکارنامه ایلخانی». جستارهای ادبی، ۴۸(4): ۱۲۵-۱۴۱. https://doi.org/10.22067/jls.v48i3.54696

16. - شاردن، جان، (1374). سیاحت‌نامه شاردن. ترجمۀ اقبال یغمایی، جلد 2، تهران: توس.

17. - شاهپری‌بنشتی، ابراهیم، (1401). «جایگاه و کارکرد شکار در آیین هخامنشیان». پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، اهواز: دانشگاه شهید چمران (منتشر نشده).

18. - شهیدانی، شهاب؛ سادات‌اصلاحی، مهشید؛ و سادات‌اصلاحی، متین، (۱۳۹۹). «بررسی و تحلیلی بر آداب و اخلاق شکار حیوانات در عصر صفویه». تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، ۱۱(۲۲): 128-105.

19. - صبوری‌فر، فرهاد؛ محمدی، رضا؛ و زارعی، علی، (۱۳۹۹). «بررسی جایگاه یوز و کارکردهای آن در تاریخ ایران» پژوهش‌های ایران‌شناسی، ۱۰(۱): ۱۴۷-۱۶۷.

20. - طاهری‌زاده، محمدحسین، (1388).«شکار در شاهنامه». رسالۀ کارشناسی ارشد، کرمان: دانشگاه شهید باهنر کرمان (منتشر نشده).

21. - گیرشمن، رومن، (1379). سیلک کاشان. جلد 1، ترجمۀ اصغر کریمی، تهران: انتشارات سازمان میراث فرهنگی.

22. - علی‌بیگی، سجاد؛ و صدفی، ماندانا، (1398). «ردپای گیلگمش و عشتار در فلات مرکزی ایران؛ آیا نقوش نبرد انسان و جانوران بر ظروف سفالین پیش از تاریخ به داستانی اساطیری اشاره دارد؟». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 9(23): 68-51. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.19351.1962

23. - عنصرالمعالی، کیکاووس‌بن اسکندربن قابوس‌بن وشمگیربن زیار، (1383). قابوس‌نامه. تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: علمی و فرهنگی.

24. - فاضلی‌نشلی، حسن، (1385). باستان‌شناسی دشت قزوین از هزارۀ ششم تا هزارۀ اول ق.م. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

25. - فردوسی، ابوالقاسم، (1384). شاهنامه. جلال خالقی‌مطلق. تهران: مرکز دایره المعارف بزرگ اسلامی.

26. - قائینی، فرزانه، (1383). موزه آبگینه و سفالینه‌های ایران. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور (پژوهشگاه).

27. - قزوینی، میرزا محمدطاهر وحید، (1383). تاریخ جهان‌آرای عباسی. تصحیح: سید سعید میرمحمد صادق، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

28. - کمپفر، انگلبرت، (1363). سفرنامه کمپفر. ترجمۀ کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.

29. - مجیدزاده، یوسف، (1358). «کهن‌ترین بیان تصویری بر سفالی از تپه قبرستان». کند و کاو، 3: 61-64.

30. - مجیدزاده، یوسف، (1382). جیرفت کهن‌ترین تمدن شرق. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

31. - مجیدزاده، یوسف، (1387). «پروژۀ باستان‌شناختی حوزۀ هلیل رود: کشفی افسانه‌ای». مجموعه مقالات نخستین همایش بین‌المللی: تمدن حوزۀ هلیل: جیرفت (1383)، به‌کوشش: یوسف مجیدزاده، سازمان میراث‌‌فرهنگی صنایع‌دستی و گردشگری استان کرمان: 29-52.

32. - مجیدزاده، یوسف، (1389). کاوش‌های محوطه باستانی ازبکی، جلد دوم: سفال. تهران: انتشارات اداره کل میراث‌‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان تهران.

33. - مجیدزاده، یوسف، (1396). کاوش‌های تپه قبرستان. ترجمۀ موسسۀ پیشین‌پژوه، به‌کوشش: محمدرضا میری و اکرم غلامی‌خیبری، تهران: موازی، پیشین پژوه.

34. - میرزاآقاجانی، اسدالله، (1381). «طبقه‌بندی نقوش سفال از آغاز تا عصر کلکولیتیک (مس‌و‌سنگ) مطالعۀ موردی فلات‌مرکزی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، به راهنمایی: حمید خطیب شهیدی، دانشگاه تربیت مدرس، (منتشر نشده).

35. - نسوی، ابوالحسن علی بن احمد، (1354). بازنامه. به‌تصحیح: علی غروی، تهران: مرکز مردم‌شناسی ایران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

36. - یوسفی‌زشک، روح‌اله؛ ضیغمی، مجید؛ و باقی‌زاده، سعید، (1398). «الگوی جغرافیائی انتشار نوآوری‌های شناختی سبک سفال در فلات‌مرکزی ایران در نیمۀ دوم هزارۀ چهارم ق.م.». چهارمین همایش ملی باستان شناسی ایران،بیرجند، https://civilica.com/doc/978775

38. - Alibaigi, S. & Sadafi, M., (2020). “a clue of Gilgamesh and Istar on prehistoric potteries from Iranian Central Plateau”. Pazhohesh-ha-ye Bastanshenasi Iran, 9(23): 51-70. (In Persian). https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.19351.1962

39. - Amiet, P., (1979). “Iconographie archaïque de l'Iran. Quelques documents nouveaux”. Syria, 56 (3-4): 333-352.

40. - Biers, W. R., (1987). The archaeology of Greece: An introduction. Rev. ed. Ithaca, NY: Cornell University Press.

41. - Biglari, F., (2014). “Human and animal in Paleolithic Iran: A brief review”. In: F. Biglari & K. Abdi (Eds.), Evidence for two hundred thousand years of human-animal bond in the land of Iran (pp. 32–35). Tehran: National Museum of Iran. (In Persian).

42. - Buquet, T., (2020). “Hunting with cheetahs at European courts, from the origins to the end of a fashion”. In: N. Weber & M. Hengerer (Eds.), Animals and courts: Europe, c. 1200–1800: 17–42. De Gruyter Oldenbourg. https://doi.org/10.1515/9783110544794-002

43. - Castel, E., (2002). “Panthers, leopards and cheetahs. Notes on identification”. Trabajos de Egiptología, 1: 17–28.

44. - Cavalli-Sforza, L. L. & Feldman, M., (1981). Cultural transmission and evolution. Princeton, NJ: Princeton University Press.

45. - Chardin, J., (1374/1995). Sayāhat-nāmeh-ye Chardin (E. Yaghmaei, Trans., Vol. 2). Tehran: Toos. (In Persian).

46. - Dadvar, A. & Khosravi far S., (2011). “Comparative Research on Hunting Scenes in Ancient Iranian and Mesopotamian Art”. Motaleate-e Tatbiqi-e Honar, 1(1): 29-44. https://sid.ir/paper/205360/en. (In Persian).

47. - Derikvandi, R. & Nadim, M., (2019). “An analysis and examination of the position of royal hunting and its various functions in the Safavid era”. Economic History Studies of Iran (Institute for Humanities and Cultural Studies), 8(1): 69–99. (In Persian).

48. - Diamond, J. M., (1997). Guns, Germs, and Steel: The Fates of Human Societies. W.W. Norton.

49. - Djindjian, F., (2001). “Artefact Analysis”. In: Robin Jackson & Andrew Mann (Eds.). Clifton Quarry, Worcestershire: Pits, Posts and Cereals: Archaeological Investigations 2006–2009. Oxbow Books: 41-52.

50. - Ebrahimpur, M. T., (1974). Choghan. Tehran: Bank Melli Iran Printing House.

51. - Ettinghausen, R., (2000). Highlights of Persian art (H. Abdollahi, Trans.). Agah. (Original work published 1979). (In Persian).

52. - Fazeli Nashli, H., (2004). Archaeology of the Qazvin Plain. Tehran: University of Tehran. (In Persian).

53. - Ferdowsi, A., (1384/2005). The Shahnameh (Book of Kings). ed. D. Khaleghi-Motlagh, Tehran: Center for the Great Islamic Encyclopedia. (in Persian).

54. - Ghaeini, F., (2004). The Museum of Glassware and Ceramic of Iran. Tehran: Cultural Heritage Organization (Research Institute). (In Persian).

55. - Ghirshman, R., (1983). Silk of Kashan. Vol. 1, Translation by Asghar Karimi, Tehran: Heritage Organization Publications. (in Persian).

56. - Hallinan, E., (2024). “A synthesis and critical inventory of Nubian cores in Middle Stone Age and Middle Palaeolithic assemblages”. Journal of Open Archaeology Data, 12(5): 1-13. https://doi.org/10.5334/joad.129

57. - Hamed Ali, S., (2025). “Manifestations of the interest in and care for cheetahs in the age of the Great Mughal emperors through paintings (932–1069 AH/1526–1707 AD)”. Journal of the General :union: of Arab Archaeologists (JGUAA2), 10(1): 129–158. https://doi.org/10.21608/jguaa2.2024.236765.1148

58. - Helmut, H,, Kahlke, R.-D. & Vekua, A., (2011). “The cheetah Acinonyx pardinensis (Croizet et Jobert, 1828) s.l. at the hominin site of Dmanisi (Georgia) e A potential prime meat supplier in Early Pleistocene ecosystems”. Quaternary Science Reviews, 30(19-20): 2703-2714.

59. - Hmayakyan, H. H. & Mirzoyan M. H., (2024). “On the iconography of lions and leopards on the goblet of karashamb”. HISTORY, ARCHEOLOGY AND ETHNOGRAPHY OF THE CAUCASUS, 20(2): 354-366. doi: https://doi.org/10.32653/CH202354-366

60. - Hosseini, S., Barmaki, F. & Sadr Hosseini, A., (2021). “The symbolic function of Beasts of Prey in Safavi Court, based on Safavid Paintings”. GLORY OF ART (JELVE-Y-HONAR), 12(4): 17-31. https://sid.ir/paper/963511/en (In Persian).

61. - Howell, P., (2018). “Hunting and animal–human history”. In: H. Kean & P. Howell (Eds.), The Routledge companion to animal–human history (pp. 446–473). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429468933-19

62. - Imani, KHoshkhoo, N. & Esmaili, E., (2017). “Leopard in mythological beliefs of semnan province, based on the folklore legends of parvar and shahmirzad districts”. Mytho-mystic literature journal (persian language and literature journal), 13(48): 77-105. https://sid.ir/paper/139432/en (In Persian).

63. - Jafari, M., Nikoubakht, N., Khodayar E. & Khazraei B., (2024). “The Reason for Portraying Images of Animals on the Instrument of Daf Based on Khaghani Sharvani's Poems”. Textual criticism of persian literature, 16(3): 21-36. https://doi.org/10.22108/rpll.2024.139479.2299 (In Persian).

64. - Kaempfer, E., (1363/1984). Safarnāmeh-ye Kaempfer (K. Jahandari, Trans.). Tehran: Kharazmi. (In Persian).

65. - Keykāvus, B. & Eskandar, A., (1992). Qābus-nāme. Proofreader: Gholamhossein Yousefi, Tehran: ElmiFarhangi Publication. (In Persian).

66. - Khan, E., (2012). “Akbar and his cheetahs”. Proceedings of the Indian History Congress, 73: 461–469. https://www.jstor.org/stable/44156238

67. - Khosravi, Z., (2004). The Poetry of Hunting in Arabic Literature. Tehran: Amir Kabir Publishing House. (In Persian).

68. - Khvānd Mīr, G. D., (2001). Ḥabīb al-siyar. Edited by: M. A. Foroughi. Tehran: Amir Kabir. (In Persian).

69. - Lima, M., (2002). Art history as cultural history: Warburg's project [Review of the book Art history as cultural history, by R. Woodfield, Ed.]. CEPAOS Review, 1–2. http://mnemosine-21.blogspot.com.br/2013/07/art-history-as-cultural-history-2002.html

70. - Llewellyn-Jones, L., (2017). “Keeping and displaying royal tribute animals in ancient Persia and the Near East”. In: T. Fögen & E. Thomas (Eds.), Interactions between animals and humans in Graeco-Roman antiquity (pp. 305–336). De Gruyter Brill. https://doi.org/10.1515/9783110545623-013

71. - Majidzadeh, Y., (1979). “The Oldest Visual Representation on Pottery from the Tepe Ghabrestan”. Kandokav, 3: 61-64. (In Persian).

72. - Majidzadeh, Y., (2003). Jiroft The Earliest Oriental Civilization. Tehran: Printing and Publishing Organization of the Ministry of Culture and Islamic Guidance. (in Persian).

73. - Majidzadeh, Y., (2008). “Archaeological Project of Halil roud Basin: A Legendary Discovery”. Proceedings of the First International Conference on Halil Rud Basin Civilization, Kerman: Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism of Kerman: 29-52. (In Persian).

74. - Madjidzadeh, Y., (2010). Excavations at Tepe Ozbaki. Vol. II: The Pottery. Tehran: Ministry of Cultural Heritage, Handicrafts, and Tourism of Tehran. (in Persian).

75. - Majidzadeh, Y., (2017). The Excavations of Tepe Ghabrestan. Translated by the Former Research Institute, edited by Mohammad Reza Miry and Akram Ghlamie Khiabri, Tehran: Moazez, Former Research. (In Persian).

76. - Marker, L., Grisham, J. & Brewer, B., (2018). “A brief history of cheetah conservation”. In: Marker, L.; Boast, L. K. & Schmidt-Kuentzel, A. (eds.). Cheetahs: Biology and Conservation, (pp. 3–16), Academic Press.

77. - Mirzaaghajani, A., (2002). “Classification of Ceramic Patterns from the Beginning to the Neolithic Period: A Case Study of the Central Plateau”. Master’s Thesis in Archaeology, Under the Supervision of: Hamid Khatib-Shahidi, Tarbiat Modares University, (Unpublished), (In Persian).

78. - Nasavi, A. A., (1975). Bāznāma. (A. Gharavi, ed.). Tehran: Center for Iranian Anthropology. (In Persian).

79. - Pang, B., Van Valkenburgh, B., Kitchell, K. F., Dickman, A. & Marker, L., (2018). “History of the cheetah–human relationship”. In: L. Marker, A. Dickman, & J. W. McCain (Eds.), Cheetahs: Biology and conservation (pp. 17–24). Academic Press. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-804088-1.00002-2

80. - Papagiannaki, A., (2017). “Experiencing the exotic: Cheetahs in Medieval Byzantium”. In: Discipuli dona ferentes: Glimpses of Byzantium in honour of Marlia Mundell Mango (pp. 223–257). Brepols Publishers. https://doi.org/10.1484/M.SBHC-EB.5.113957

81. - Peters, J., Arbuckle, B. S. & Pöllath, N., (2012). “Subsistence and beyond: Animals in Neolithic Anatolia”. In: M. Özdoğan, N. Başgelen, & P. Kuniholm (Eds.), The Neolithic in Turkey: New excavations and new research: Central Turkey (pp. 1–65). Archaeology and Art Publications.

82. - Pope, A. U. & Ackerman, P., (1387/2008). “A Survey of Persian art from prehistoric times to the present (S. Parham, Ed., Vol. 10). Tehran: Scientific and Cultural Publications. (In Persian).

83. - Porada, E., (1996). Chogha Zanbil (Dur-Untash). Volume IV, The seals (A. Karimi, Trans.), Cultural Heritage Organization of Iran. (Original work published 1970). (In Persian).

84. - Rezvani, H., Roustaei, K., Azadi, A. & Ghezelbash, I., (2007). “Final report on the archaeological excavations at Lama Cemetery (Archaeological Report Series)”. Archaeological Research Center, Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization, Yasuj, Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad. (Unpublished), (In Persian).

85. - Rollefson, G. O., (2008). “Charming lives: Human and animal figurines in the late Epipaleolithic and early Neolithic periods in the Greater Levant and Eastern Anatolia”. In: J.-P. Bocquet-Appel & O. Bar-Yosef (Eds.), The Neolithic demographic transition and its consequences (pp. 387–416). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8539-0_15

86. - Saborifar, F., Mohammadi, R. & Zareei, A., (2020). “Investigation of the Position of the Cheetah and its Functions in the History of Iran”. IRANIAN STUDIES, 10(1): 147-167. https://sid.ir/paper/401127/en (In Persian).

87. - Sahapari Baneshti, E., (2022). “The Position and Function of Hunting in the Achaemenid Religion”. MSc Thesis, Shahid Chamran University of Ahvaz, (Unpublished). (In Persian).

88. - Salmani, M. & Mojellizadeh, A., (2016). “An Introduction to the Ilkhanid Hunting Treatise”. New Literary Studies, 48(4): 125-141. https://doi.org/10.22067/jls.v48i3.54696 (In Persian).

89. - Schmidt, E. F., (1937). Excavations at Tappeh Hissar Damghan. Philadelphia: University of Pennsylvania Press. https://doi.org/10.2307/j.ctv5rf6cp

90. - Shahidani, Sh., Eslahi, M. S. & Eslahi, M. S., (2020). “A Study and Analysis of the Animal Hunting Etiquette and Ethics in the Safavid Era”. Journal of iranian islamic period history (journal of faculty of letters and humanities) (tabriz), 11(22 ): 105-128. https://sid.ir/paper/391663/en (In Persian).

91. - Shehada, H. A., (2013). Mamluks and Animals, Veterinary Medicine in Medieval Islam. Leiden, Boston: Brill.

92. - Sherratt, A., (1990). “Gordon Childe: Paradigms and patterns in prehistory”. Australian Archaeology, 30(1): 3–13. https://doi.org/10.1080/03122417.1990.11681358

93. - Taherizadeh, M. H., (2009). “Hunt in the Shahnameh”. MSc Thesis, Shahid Bahonar University of Kerman, (Unpublished). (In Persian).

94. - Tavernier, J.-B. (1382/2003). Safarnāmeh-ye Tavernier [Tavernier’s Travels]. (A. Shirani, Trans.). Tehran: Niloufar. (In Persian).

95. - Trigger, B., (1978). Time and traditions: Essays in archaeological interpretation. Edinburgh: Edinburgh University Press.

96. - Vahid Qazvini, M., (2004). History of the Abbasid Worldview. (Saeed Mir Mohammad Sadeq under the supervision of Ehsan Eshraqi, edited) Tehran: Institute for Humanities and Cultural Studies. (In Persian).

97. - Vondrovský, V., Hrnčíř, V., Hlásek, D., Chvojka, O., Květina, P., Šída, P., John, J., Pokorný, P. & Ptáková, M., (2025). “Rethinking key transformations in the Neolithic and Bronze Age Central Europe: A radiocarbon modeling approach”. Journal of Archaeological Research, 33(4). https://doi.org/10.1007/s10814-025-09216-x

98. - Yousefi Zoshk, R., Zighami, M. & Baghizadeh, S., (2019). “Geographical Pattern of the Spread of Cognitive Innovations in the Style of Pottery in the Central Plateau of Iran in the Second Half of the Fourth Millennium BCE”. 4th Iranian National Archaeological Conference, Birjand. https://civilica.com/doc/978775

99. - Zeder, M. A., (2012). “The Domestication of Animals”. Journal of Anthropological Research, 68(2): 161-190.

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.