logo
سال 9، شماره 33 - ( 10-1404 )                   سال 9 شماره 33 صفحات 141-115 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.294.1455

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Mohammadifar Y, Broshan S. (2025). Redefining the Middle Elamite Territorial Landscape in the Central Zagros Corridor: Four Archaeological Sites from Sahneh, Kermanshah. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(33), 115-141. doi:10.61882/PJAS.294.1455
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1455-fa.html
محمدی‌فر یعقوب، بروشان سعید.(1404). پهنه‌بندی جدید از قلمرو ایلام میانی در گذرگاه زاگرس‌مرکزی، با معرفی چهار محوطۀ باستانی این دوران در شهر صحنه - کرمانشاه مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (33) :141-115 10.61882/PJAS.294.1455

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1455-fa.html

پهنه‌بندی جدید از قلمرو ایلام میانی در گذرگاه زاگرس‌مرکزی، با معرفی چهار محوطۀ باستانی این دوران در شهر صحنه - کرمانشاه
یعقوب محمدی‌فر1 ، سعید بروشان*2
1- استاد گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.
2- دانشجوی کارشناسی‌ارشد باستان‌‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران. (نویسندۀ مسئول). ، saeedbro827@gmail.com
چکیده:   (769 مشاهده)
 شهر صحنه، واقع‌در ۵۴ کیلومتری شمال-شرق کرمانشاه، در گذرگاه زاگرس‌مرکزی قرار دارد. این موقعیت جغرافیایی، آن‌را به چهارراهی حیاتی تبدیل کرده که پیونددهندۀ فلات‌مرکزی ایران به بین‌النهرین و دشت‌های داخلی کرمانشاه به‌سمت همدان است. بررسی‌های باستان‌شناسی سال 1382 در شهرستان صحنه که براساس روش بررسی مکان‌نگاری انجام شده است، محوطه‌های مهم و کلیدی کشف گردید. در این روش بررسی، تمام مکان‌های باستانی از نظر موقعیت و دوره‌هایی که مشمول آن‌ها است، مدنظر است. این روش نیازهای اطلاعاتی را که برای تفسیر تاریخی زیستگاه لازم است، برآورده می سازد. درنتیجه این پژوهش‌های میدانی، برای نخستین‌بار، دو محوطۀ باستانی حاوی مواد فرهنگی مربوط به دورۀ ایلام میانه در این منطقه شناسایی شد. این کشف، قلمرو فرهنگی دورۀ ایلام میانه در زاگرس را به‌سمت شرق و شمال‌شرق به‌طور قابل‌توجهی گسترش می‌دهد و نشان می‌دهد که نفوذ این تمدن فراتر از کانون‌های شناخته‌شدۀ آن در استان‌های جنوب‌غربی ایران (مانند: خوزستان، کهگیلویه‌وبویراحمد، فارس و بوشهر) تا استان کرمانشاه امتداد داشته است. با توجه به اهمیت این یافته‌ها، بررسی‌های بیشتری در سال‌های 1403 و 1404ه‍.ش. برای شناسایی محوطه‌های ایلام میانه در شهر صحنه انجام شد. در پی این تحقیقات، دو محوطۀ دیگر با مواد فرهنگی ایلام میانه شناسایی شد. این یافته‌ها نه‌تنها وجود یک کریدور فعال فرهنگی-تجاری در این منطقه را تأیید می‌کند، بلکه بر لزوم بازنگری در نقشه‌های فرهنگی- جغرافیایی و تحولات تاریخی دورۀ ایلام میانه در زاگرس‌مرکزی تأکید دارد. ادامۀ مطالعات و کاوش‌های هدفمند در این محوطه‌ها می‌تواند نقش این منطقه در شبکۀ تعاملات فرهنگی بین فلات ایران و بین‌النهرین را روشن ساخته و انتظار می‌رود منجر به بازاندیشی اساسی در دیدگاه‌های کنونی نسبت به تاریخ این دوران شود. 
واژه‌های کلیدی: ایلام میانی، شهرستان صحنه، سفال ایلام میانی، پایه دکمه‌ای، زاگرس‌مرکزی.
متن کامل [PDF 1997 kb]   (160 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1402/12/1 | پذیرش: 1403/3/9 | انتشار: 1404/10/1
فهرست منابع
1. - Alden, J. R., Heskel, D., Hodges, R., Johnson, G. A., Kohl, P. L., Korfmann, M., Lamberg-Karlovsky, C. C., Le Brun, A., Vallat, F., Levine, L. D., Marchese, R. T., Mellaart, J., Nissen, H. J., Shaffer, J. G. & Watkins, T., (1982). “Trade and politics in Proto-Elamite Iran [Comments and reply]”. Current Anthropology, 23(6): 613–640. https://doi.org/10.1086/202914
2. - Al-Istakhri, Abu-I. I. ibn-M. al-F., (1961). Masālik al-Mamālik. (4/10th century) Citing the Leiden University Libraries as a source is appreciated.
3. - Alizadeh, A., (2010). “The Rise of the Highland Elamite State in Southwestern Iran”. Current Anthropology, 51 (3): 353-383. https://doi.org/10.1086/652437
4. - Allahpoor. A, Mohammadifar, Y. & Molazadeh, K., (2025). “New-Found Elamite Sites in South Lorestan, Iran (South Basin of Kashkan River)”. A Persica Antiqua, 5 (9): 5-26. https://doi.org/10.22034/pa.2024.454341.1095
5. - Álvarez-Mon, J. (2012). “Elam: Iran ’ s First Empire”. Editor: Potts, D. T. A Companion to the Archaeology of the Ancient Near East, 740- 757. https://doi.org/10.1002/9781444360790
6. - Álvarez-Mon, J., (2020). The Art of Elam ca. 4200–525 BC. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003018254
7. - Amiet, P., (2002). History of Elam (S. Bayani, Trans.). Tehran: University of Tehran Press (in Persian).
8. - De Miroschedji, P., (1981). “Fouilles du chantier Ville Royal II à Suse (1975-1977)”. I. Les niveaux Élamites, DAFI, 12: 9-136.
9. - Gasche, H., (1973). La Poterie Elamite du deuxième millénaire a.c, MDP=47, Tome. XLII. Paris. https://doi.org/10.1163/9789004659438
10. - Ghirshman, R., (1994). Chogha Zanbil (Dur-Untash). Vol. 1, (A. Karimi, Trans.). Tehran: Cultural Heritage Organization of Iran (in Persian).
11. - Ghirshman, R., (1996). Iran: From the earliest times to the Islamic conquest. London: Penguin Books.
12. - Jacobsen, T., (1939). The Sumerian King List. Assyriological Studies 11. Chicago: University of Chicago Press.
13. - Majidzadeh, Y., (1991). The Political History of Elam. Tehran: University of Tehran Press.
14. - Mellaart, J., Nissen, H. J., Shaffer, J. G. & Watkins, T., (1982). “Trade and politics in Proto-Elamite Iran [Comments and reply]”. Current Anthropology, 23(6): 613–640. https://doi.org/10.1086/202914
15. - Mofidi-Nasrabadi, B., (2012). “Vorbericht der Archäologischen Ausgrabungen der kampagnen 2008-2010 in Haft Tappeh(Iran)”. Elamica, 2: 55-159.
16. - Mofidi-Nasrabadi, B., (2018). “Elam in the Middle Elamite period”. In: The Elamite World (pp. 232-248). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315658032-13
17. - Mohammadifar, Y., (2003). “Archaeological survey, documentation, and identification of Sahneh county”. General Office of Cultural Heritage of Kermanshah Province. (Unpublished report), (in Persian).
18. - Mohammadifar, Y., (2007). “A look at the achievements of the archaeological survey and identification project of Sahneh county”. Iranian Studies, 11: 173–194 (in Persian).
19. - Mohamadifar, Y., Mollazade, K. & Noruzi, A., (2017). “Middle Elamite Archaeological Evidence in the Upper Karun Basin”. Journal of Archaeological Studies, 8(2): 131-150 (in Persian). https://doi.org/10.22059/jarcs.2017.61773
20. - Negahban, E., (1993). Excavations at Haft Tepe in Khuzestan plain (1st ed.). Tehran: Cultural Heritage Organization of Iran (in Persian).
21. - Potts, D., (2006). Archaeology of Elam (Z. Basti, Trans.). Tehran: Samt. (in Persian).
22. - Scheil, V., (1931). “Dynasties Élamites d’Awan et de Simas”. Revue d’Assyriologie et d’Archéologie Orientale, 28(1): 1–46. http://www.jstor.org/stable/23283945
23. - Stolper, M. W., (2010). History of Elam. (S. Jalilian, Trans.). Tehran: Toos. (in Persian).
24. - Vallat, F., (2017). “History of Elam”. Jundishapur Journal, 3 (11): 66-91. (M. Heidarzadeh, Trans.). (in Persian). http://bjes.ir/post/Genesis14
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.