logo
سال 9، شماره 34 - ( 12-1404 )                   سال 9 شماره 34 صفحات 266-239 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1068.801.2

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Salamati R, Mafi F, Hashempoor Mafi A. (2026). The Study of Islamic-Era Settlements in Abbar and Darram, Tarrom Olya County based on Archaeological Evidence and Historical Texts. Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(34), 239-266. doi:10.61882/PJAS.1068.801.2
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1068-fa.html
سلامتی‌گول‌قشلاقی رحیم، مافی فرزاد، هاشم‌پورمافی امیر.(1404). مطالعۀ استقرارهای دوران اسلامی در دهستان‌های آب‌بر و درّام، شهرستان طارم علیا، بر‌اساس شواهد باستان‌شناسی و متون تاریخی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (34) :266-239 10.61882/PJAS.1068.801.2

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1068-fa.html

مطالعۀ استقرارهای دوران اسلامی در دهستان‌های آب‌بر و درّام، شهرستان طارم علیا، بر‌اساس شواهد باستان‌شناسی و متون تاریخی
رحیم سلامتی‌گول‌قشلاقی1 ، فرزاد مافی*2 ، امیر هاشم‌پورمافی3
1- گروه باستان‌شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران.
2- گروه باستان‌شناسی، واحد ابهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ابهر، ایران (نویسندۀ مسئول). ، mafifarzad@gmail.com
3- گروه باستان‌شناسی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
چکیده:   (154 مشاهده)
شهرستان طارم‌علیا واقع‌در بخش شمالی استان زنجان، به‌دلایلی چون: داشتن اقلیمی متنوع، و موقعیت ویژۀ آن، در میانۀ استان‌های زنجان، گیلان، اردبیل و قزوین، از نقطه‌نظر باستان‌شناسی به‌صورت بالقوه‌ای حائز اهمیت است؛ با این‌حال، پژوهش‌های میدانی و کتابخانه‌ای انجام شده در ارتباط با این ناحیه در قیاس با وسعت و اهمیت آن چندان که باید رضایت‌بخش نبوده است. در این پژوهش، برای نخستین‌بار، استقرارهای دوران اسلامی در دهستان‌های آب‌بر و درّام طارم علیا با توجه به مدارک باستان‌شناسی و متون تاریخی بررسی و مطالعه شده است. برای این‌منظور، بازۀ زمانی 1400سالۀ دوران اسلامی در سه مقطع شامل: قرون نخستین، میانی و متأخر هم ازنظر متون تاریخی و هم ازنظر آثار و شواهد مادی باستان‌شناسی مطالعه و بررسی شده است. درنتیجه 25محوطه، تپۀ تاریخی، گورستان و بنای مربوط به دوران اسلامی که در بررسی میدانی دهستان‌های آب‌بر و درّام شناسایی شده، براساس سفال‌های سطحی در یکی از مقاطع سه‌گانۀ فوق دسته‌بندی و مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. هدف از این پژوهش، پاسخ به پرسش‌هایی دربارۀ وسعت و تعداد استقرارهای اسلامی منطقه، رهگیری استقرارها یا بناهای اسلامی منطقه در متون تاریخی و شناسایی محوطه‌های اسلامی کلیدی در منطقۀ موردمطالعه است. نتیجۀ این مطالعه حاکی از این است که شماری از محوطه‌های اسلامیِ شناسایی شده در منطقۀ موردمطالعه، در قرون نخستین و میانی دوران اسلامی، استقرارهای زنده و پویایی بوده‌اند. براساس داده‌های حاصل از بررسی، ازجمله وسعت محوطه‌ها، به‌نظر می‌رسد که برخی استقرارهای اسلامی منطقه، ازجمله محوطۀ موسوم به قلعه درام در حکم یک استقرار مرکزی مهم در منطقۀ طارم علیا در طول دوران اسلامی بوده است. نتیجۀ این پژوهش نشان می‌دهد که باوجود اهمیت ارتباطی منطقه، محوطه‌های باستانی دوران اسلامی در محدودۀ موردمطالعه، درمجموع، از وسعت کمی برخوردار بوده و تقریباً در حکم استقرارهای روستایی باقی‌مانده‌اند. 
واژه‌های کلیدی: طارم علیا، آب‌بر، درّام، دوران اسلامی، حوضۀ شمالی قزل‌اوزن.
متن کامل [PDF 2635 kb]   (18 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1403/5/1 | پذیرش: 1403/10/29 | انتشار: 1405/2/6
فهرست منابع
1. - ابن‌اثیر، علی‌بن‌محمد، (1370). تاریخ کامل. برگردان: حمیدرضا آژیر، تهران: اساطیر.
2. - ابن‌خلدون، ابوزید ولی‌الدین عبدالرحمن بن محمد الإشبیلی التونسی، (1363). تاریخ ابن‌خلدون. ترجمۀ عبدالمحمد آیتی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
3. - ابن‌فقیه، ابی‌عبدالله‌­احمدبن­‌محمدبن‌­اسحاق‌­الهمدانی، (1416ه‍.ق/1996م). کتابُ البُلَدان. تحقیق: یوسف الهادی، بیروت: عالم­‌الکتب.
4. - ابودلف خزرجی، مسعر بن مهلهل، (1970). ‌الرساله الثانیه لأبی دلف. ترجمۀ و تعلیق: محمد منیر مرسی،‌ محقق و مصحح: خالدوف، انس / پطرس، بولغاکوف،‌ قاهره: عالم الکتب.‌
5. - ابودلف، مسعربن المهلهل الخزرجی. (1354). سفرنامه ابودلف در ایران. با تعلیقات و تحقیقات: ولادیمیر مینورسکی، ترجمۀ سید ابوالفضل طباطبایی، تهران: زوار.
6. - الاصطخری، ابواسحق ابراهیم بن محمد الفارسی، (1927) المسالک الممالک. بیروت: دارصادر.
7. - اعتمادالسلطنه، محمّدحسن‌خان، (1367). مرآه‌البلدان. تصحیحات و حواشی: عبدالحسین نوائی و میرهاشم محدّث، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
8. - بابک‌راد، جواد، (1352). «پروندۀ ثبتی آتشکدۀ تشویر شمارۀ 983». آرشیو پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، معاونت پژوهشی (منتشرنشده).
9. - بابک‌راد، جواد، (2535). «آتشکده‌های ساسانی طارم و ماهنشان». سخنرانی‌های پنجمین اجلاسیه همایش تاریخ و فرهنگ ایران، تاریخ و فرهنگ ایران در زمان ساسانیان، تهران: وزارت فرهنگ و هنر: 50-44.
10. - بدلیسی، شرف‌الدین بن شمس‌الدین‌، (1377). شرفنامه. تصحیح: ولادیمیر ولیامینوف، تهران: اساطیر.
11. - البغدادی، صفی‌الدین عبدالمومن بن عبدالحق، (1412). مراصدالاطلاع علی اسماء الامکنه و البقاع. تحقیق و تعلیق: علی محمد البجاوی، المجلد الثالث، دارالجیل، بیروت.
12. - بیهقی، ابوالفضل محمدبن حسین، (1383). تاریخ بیهقی. تصحیح: دکتر علی‌اکبر فیاض، به اهتمام: محمد حعفر یاحقی، مشهد: دانشگاه فردوسی.
13. - توحیدی، فایق، (1382). فن و هنر سفالگری. چاپ دوم، تهران: سمت.
14. - جوینی، عطاملک، (1391). تاریخ جهانگشای جوینی. تصحیح: محمد قزوینی، تهران: نگاه.
15. - حافظ ابرو، شهاب‌الدین عبدالله، (1380). زبده التواریخ، مقدمه، تصحیح و تعلیقات: سیدکمال حاج سیدجوادی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
16. - حسین‌پوردرخشش، طیبه؛ و صارمی‌نائینی، داود، (1399). «مطالعه و بررسی سفال‌های دورۀ ایلخانی به‌دست آمده از کاوش‌های باستان‌شناسی معبد لائودیسه نهاوند». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 13 (38): 148-125
17. - حموی، یاقوت بن عبد الله‌، (1995). معجم البلدان.‌ بیروت: دارصادر
18. - دلاواله، پیترو، (1384). سفرنامه دلاواله (قسمت مربوط به ایران). ترجمه شرح و حواشی: شعاع‌الدین شفا، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی .
19. - ذیفر، حامد، (1402). «گمانه‌­زنی به‌منظور تعیین عرصه و حریم گورستان انزل». شهرستان طارم، استان زنجان، اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری زنجان، (منتشر نشده).
20. - رافعی‌قزوینی، عبدالکریم بن محمد، (1408). التدوین فی أخبار قزوین. تصحیح: عزیزالله‌ عطاردی قوچانی، بیروت: دارالکتب العلمیه.
21. - رحمتی، مهدیه؛ تقوی، عابد؛ هاشمی‌زرج‌آباد، حسن؛ و باصفا، حسن، (1402). «بررسی و تبیین هنر سفالگری شهر اسلامی بوژگان در سده‌های نخست و میانی دوران اسلامی». مطالعات فرهنگی اجتماعی خراسان. 18(1): 43-80. doi: 10.22034/fakh.2024.452651.1660
22. - سیف‌الله کامبخش‌فرد، (1386). سفال و سفالگری در ایران از ابتدای نوسنگی تا دوران معاصر. چاپ سوم، تهران: ققنوس.
23. - شریفی، فرشته؛ و زارعی، محمدابراهیم، (1400). «بررسی و مطالعۀ سفال‌های دوران اسلامی دشت قروه، استان کردستان». مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 5 (15): 211-189
24. - طرح توسعه ... چورزق (طرح توسعه پایدار منظومه روستایی بخش چورزق شهرستان طارم)، (1397). مجری: بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان زنجان، مهندسین مشاور یورت شهر سبلان،
25. - عالی، ابوالفضل، (1387). «بررسی و شناسایی باستان‌شناختی شهرستان طارم». پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر نشده).
26. - فرهنگ جغرافیایی کوه‌های کشور، (1379). تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.
27. - فسایی، حسن‌بن‌حسن‌، (1382). فارسنامۀ ناصری. تهران: امیرکبیر.
28. - قنبری، بهنام، (1391). «کاوش نجات‌بخشی گورستان جیران‌تپه جزلاندشت، شهرستان طارم استان زنجان». پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
29. - قنبری، بهنام؛ مصطفی‌پور، ایمان؛ ذیفر، حامد؛ کریمی، حمزه؛ و ذوالقدر، سعید، (1392). «شواهدی نو از استقرار عصرآهن در گورستان جیران‌تپه طارم، استان زنجان». مجموعه مقالات دومین همایش بین‌المللی باستان‌شناسان جوان، به‌کوشش: حسین عزیزی‌خرانقی، مرتضی خانی‌پور، رضا ناصری، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تالار فردوسی.
30. - کریمی، حمزه، (1398). «گزارش کاوش باستان‌شناسی در قلعه سانسیز طارم». آرشیو سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان زنجان (منتشر نشده).
31. - مستوفی، حمدالله قزوینی، (1336). نزهه القلوب. حواشی و تعلیقات: محمد دبیرسیاقی، تهران: طهوری.
32. - مطالعات... استان زنجان (مطالعات تدوین برنامه آمایش استان زنجان)، (1395). مجری: معاوت هماهنگی برنامه و بودجه، انتشارات سازمان برنامه و بودجه استان زنجان
33. - مهجور، فیروز؛ ابراهیمی‌نیا، محمد؛ و صدیقیان، حسین، (1390). «بررسی باستان‌شناسی سفال‌های دورۀ اسلامی محوطۀ باستانی نچیر خانلق ری». مطالعات باستان‌شناسی، 3(2): 173-192.
34. - موسوی‌زنجانی، حاج سید ابراهیم، (1352). تاریخ زنجان علما و دانشمندان. تهران: کتابفروشی مصطفوی، نشر مصطفوی و بوذرجمهری.
35. - ناصرخسرو، ابومعین حمیدالدین، (1335). سفرنامۀ ناصرخسرو. به‌کوشش: محمد دبیرسیاقی، تهران: سپهر
36. - نجفی، ارض‌الله، (1386). «گزارش فصل اول بررسی شهرستان طارم، زنجان». آرشیو میراث‌فرهنگی استان زنجان، (منتشر نشده).
37. - نجفی‌پور، اکرم، (1396). «بررسی لعابینه سفال‌های دوره سلجوقی (از سده پنجم تا هفتم هجری قمری)». پژوهش در هنر و علوم انسانی،2 (1: پیاپی 3): 59-53.
38. - نوراللهی، علی، (1390). «بررسی باستان‌شناختی، بناهای آرامگاهی روستای تشویر شهرستان طارم و کاربری آن‌ها». فرهنگ زنجان، 44: 139-111.
39. - نوراللهی، علی، (1391). «بررسی باستان‌شناختی قلعه پاجاداغ (قلعه تشویر) شهرستان طارم». باستان‌شناسی ایران، دانشگاه شوشتر، 2 (3): 76-54
40. - نوراللهی، علی، (1395). «کاوش باستان‌شناسی محوطۀ اشکانی تشویر طارم استان زنجان». دیار، 1 (2): 54-1.
41. - همتی‌ازندریانی، اسماعیل؛ و خاکسار، علی، (1401). «بررسی مجمموعه سفال‌های دوران تاریخی و اسلامی کاوش‌های معماری دست‌کند ارزانفورد-همدان». مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 2 (6): 188-163.
42. - الهی، امیر، (1380). «گمانه‌زنی در بنای موسوم به آتشکدۀ تشویر». آرشیو ادارۀ کل میراث‌فرهنگی و گردشگری استان زنجان، (منتشرنشده).
44. - Abu Dulaf Khazraji, M. b. M., (1970). Al-Risalah al-Thaniyah li Abi Dulaf. Cairo: Alam al-Kutub, (In Arabic).
45. - Abu Dulaf Khazraji, M. b. M., (1975). Safarnameh Abu Dulaf dar Iran. Translated by S. A. Tabatabaii. Tehran: Zavvar, (In Persian).
46. - Al-Baghdadi, S. al-D. A. al-M. b. A. al-H., (1992). Marasid al-Ittila’ ‘ala Asma’ al-Amakin. Vol. 3. Beirut: Dar al-Jil (In Arabic).
47. - Ali, A., (2008). “Archaeological Survey and Identification of Tarom County”. Archaeological Research Center (Unpublished), (In Persian).
48. - Al-Istakhri, A. I. I. b. M., (1927). Al-Masalik wa al-Mamalik. Beirut: Dar Sadir (In Arabic).
49. - Amirhajloo, S. & Sedighian, H., (2020). “Archaeological Research on Islamic Pottery from Qal´eh Sang, Old Sirjan (Kerman Province, Iran)”. Pazhoheshha-ye Bastan shenasi Iran, 10(25): 155-180. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.18449.1896
50. - Babakrad, J., (1973). “Inventory File of Teshvir Fire Temple No. 983”. Archaeological Research Center (Unpublished), (In Persian).
51. - Babakrad, J., (1976). “Sasanian Fire Temples of Tarom and Mahneshan”. In: Proceedings of the Fifth Conference on the History and Culture of Iran, 44-50. Tehran: Ministry of Culture and Art, (In Persian).
52. - Badlisi, S. al-D., (1998). Sharafnameh. Edited by V. Minorsky. Tehran: Asatir, (In Persian).
53. - Bayhaqi, A. M. b. H., (2004). Tarikh-e Bayhaqi. Edited by A. A. Fayyaz. Mashhad: Ferdowsi University, (In Persian).
54. - Chorzegh Development Plan, (2018). Housing Foundation of the Islamic Revolution of Zanjan Province, (In Persian).
55. - Della Valle, P., (2005). Safarnameh Delavalle (Iran Section). Tehran: Scientific and Cultural Publishing Company, (In Persian).
56. - Elahi, A., (2001). “Test Trenches in the Structure Known as the Teshvir Fire Temple”. Archive of the Department of Cultural Heritage and Tourism of Zanjan Province (Unpublished), (In Persian).
57. - Etemad al-Saltanah, M. H. K., (1988). Mer’at al-Buldan. Edited by A. Navaei & M. Mohaddeth. Tehran: Tehran University Press, (In Persian).
58. - Fasai, H.I.H, (2003). Farsnama-ye Naseri. Tehran: Amir Kabir, (In Persian).
59. - Fehervari, G., (2000). Ceramics of the Islamic world. in the Tareq Rajab Museum. London, New York, I. B Tauris.
60. - Geographical Dictionary of the Country’s Mountains, (2000). Tehran: Publications of the Geographic Organization of the Armed Forces, (In Persian).
61. - Ghanbari, B., (2012). “Rescue Excavation of Jiran Tepe Jazalandasht Cemetery, Tarom County, Zanjan Province”. Archaeological Research Center (Unpublished), (In Persian).
62. - Ghanbari, B., Mostafipour, I., Zeifer, H., Karimi, H. Zowlqadr, S., (2013). “New Evidence of Iron Age Settlement in Jiran Tepe Cemetery, Tarom, Zanjan Province”. In: Proceedings of the Second International Conference of Young Archaeologists, edited by Hossein Azizi kharangi, Morteza Khanipour, Reza Naseri. Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Ferdowsi Hall, (In Persian).
63. - Hafez Abro, S. al-D. A., (2001). Zubdat al-Tawarikh. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance, (In Persian).
64. - Hamawi, Y., (1995). Mu’jam al-Buldan. Beirut: Dar Sadir (In Arabic).
65. - Hemati Zandriani, E. & Khaksar, A., (2022). “Study of the Assemblage of Historical and Islamic Pottery from the Architectural Excavations of Arzanford–Hamadan”. Parseh Archaeological Studies, 2(6): 163–188, (In Persian). https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26455048.1401.6.20.7.2
66. - Hoseinpoor Derakhshesh, T. & Sarminaeini, D., (2020). “A Study of Ilkhanid Period Pottery from the Excavations of the Leodice Temple, Nahavand”. Iranian Archaeology Research, 13(38): 125-148, (In Persian).
67. - Ibn al-Faqih al-Hamadani, A. I., (1996). Kitab al-Buldan. Edited by Yusuf al-Hadi. Beirut: ‘Alam al-Kutub, (In Arabic).
68. - Ibn Athir, A. b. M., (1991). Tarikh-e Kamel. Translated by H. Ajir. Tehran: Asatir, (In Persian).
69. - Ibn Khaldun, A. Z. W. al-D. A. al-R. b. M., (1984). Tarikh Ibn Khaldun. Translated by A. Ayati. Tehran: Cultural Studies and Research Institute, (In Persian).
70. - Juwayni, A.-M., (2012). Tarikh-e Jahangushay-e Juwayni. Edited by M. Qazvini. Tehran: Negah, (In Persian).
71. - Kambakhshfard, S., (2007). Pottery and Pottery Making in Iran. 3rd ed. Tehran: Ghoghnoos, (In Persian).
72. - Karimi, H., (2019). “Archaeological Excavation Report at Sansiz Castle, Tarom”. Archive of the Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization of Zanjan Province (Unpublished), (In Persian).
73. - Mahjoor, F; Ebrahiminia, M. & Sedighian, H., (2011). “Archaeological Study of Islamic Period Pottery from the Ancient Site of Nechir Khanleq Rey”. Archaeological Studies, 3(2): 173–192, (In Persian).
74. - Mousavi Zanjani, H.S.I, (1973). Tarikh-e Zanjan: Ulama and Scholars. Tehran: Mostafavi Bookstore, Mostafavi and Buzurjmehri Publications, (In Persian).
75. - Mustofi, H. Q., (1957). Nuzhat al-Qulub. Notes and annotations by Muhammad Dabir Siyaqi. Tehran: Tahouri, (In Persian).
76. - Najafi, E., (2007). “Report of the First Season of Survey in Tarom County, Zanjan”. Archive of Zanjan Province Cultural Heritage (Unpublished), (In Persian).
77. - Najafipour, A., (2017). “A Study of Glazed Pottery of the Seljuk Period (5th–7th AH Centuries)”. Research in Art and Humanities, 2(1): 53–59, (In Persian).
78. - Nasir Khosrow, A.M.H, (1956). Safarnameh Nasir Khosrow. Edited by Muhammad Dabir Siyaqi. Tehran: Sepehr, (In Persian).
79. - Naumann, R. & Naumann, E., (1976). Takht i Suleiman. Munchen.
80. - Norollahi, A., (2011). “Archaeological Study of the Mausoleum Buildings of Teshvir Village, Tarom County”. Farhang-e Zanjan, 44: 111-139 (In Persian).
81. - Norollahi, A., (2012). “Archaeological Study of Pajadagh Castle (Teshvir Castle), Tarom County”. Archaeology of Iran, Shushtar University, 2(3): 54–76, (In Persian).
82. - Norollahi, A., (2016). “Archaeological Excavation of the Parthian Site of Teshvir, Tarom, Zanjan Province”. Diyar, 1(2): 1–54, (In Persian).
83. - Rafi’ Qazvini, A. al-K., (1988). Al-Tadwin fi Akhbar Qazwin. Beirut: Dar al-Kotob al-Ilmiyah.
84. - Rahmati, M., Taghavi, A., Hashemi Zarjabad, H. & Basafa, H., (2023). “Study of the Pottery Art of Buzhgan Islamic City”. Cultural and Social Studies of Khorasan, 18(1): 43-80, (In Persian).
85. - Rawlinson, M., (1840). “Notes on a journey from Tabriz, through Persian Kurdistan, to the ruins of Takhti-Soleiman, and form thence by Zenjan and Tarom, to Gilan in October and November, 1838”. Journal of the royal geographical society of London, 10. https://doi.org/10.2307/1797838
86. - Schnyder, R., (1972). “Saljuk Pottery in Iran”. In: The International Congress of Iranian Art & Archaeology. 189-197.
87. - Sharifi, F. & Zarei, M. I., (2021). “Study of Islamic-era Pottery of Qorveh Plain”. Parseh Archaeological Studies, 5(15): 189-211, (In Persian). https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26455048.1400.5.15.5.3
88. - Touhidi, F., (2003). The Art and Craft of Pottery. 2nd ed. Tehran: SAMT, (In Persian).
89. - Treptow, T., (2007). Daily life ornamented the mediaeval Persian city of Reyy.
90. - Watson, O., (2004). Ceramics from Islamic Lands. Thames & Hudson Ltd, London.
91. - Wilkinson, C. U., (1973). Nishabur: Pottery of the Early Islamic Period. The Metropolitan Museum of Art, New York.
92. - Zanjan Province Studies (Studies for the Preparation of the Zanjan Province Development Plan), (2016). Executor: Coordination Deputy of Planning and Budget, Publications of the Zanjan Province Planning and Budget Organization, (In Persian).
93. - Zeifer, H., (2023). “Sounding Conducted to Determine the Area and Buffer Zone (Core and Protection Zones) of the Anzal Cemetery, Tarom County, Zanjan Province”. Zanjan Provincial Office of Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism (Unpublished), (In Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.