logo
سال 9، شماره 34 - ( 12-1404 )                   سال 9 شماره 34 صفحات 382-359 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1062.791.2

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Harifi R, ZamaniFard A. (2026). Explaining the Principles of Conservation of Historical-Archaeological Sites (Case Study: Arjan Historical-Archaeological Site). Parseh J. Archaeol. Stud.. 9(34), 359-382. doi:10.61882/PJAS.1062.791.2
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1062-fa.html
حریفی رؤیا، زمانی‌فرد علی.(1404). تبیین اصول حفاظت از محوطه‌های تاریخی‌-‌باستان‌شناسی بررسی موردی: محوطۀ تاریخی‌ـ‌باستان‌شناسی ارجان مطالعات باستان‌شناسی پارسه 9 (34) :382-359 10.61882/PJAS.1062.791.2

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1062-fa.html

تبیین اصول حفاظت از محوطه‌های تاریخی‌-‌باستان‌شناسی بررسی موردی: محوطۀ تاریخی‌ـ‌باستان‌شناسی ارجان
رؤیا حریفی1 ، علی زمانی‌فرد*2
1- کارشناسی‌ارشد مرمت و احیا بناها و بافت‌های تاریخی گرایش حفاظت از میراث معماری، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران.
2- دانشیار گروه مرمت و احیا بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، zamanifard@art.ac.ir
چکیده:   (183 مشاهده)
محوطه‌های تاریخی‌-‌باستان‌شناسی مهم‌ترین منابع برای پاسخ به حلقه‌های مفقودۀ تاریخ و تمدن یک ملت هستند. این محوطه‌‌ها همواره واجد ارزش‌های متنوعی هستند که شناسایی و درک این ارزش‌ها زمینۀ بازشناسی جنبه‌های قابل حفاظت آن‌ها را فراهم می‌آورد. امروزه اکثر این محوطه‌ها در ایران در شرایط آسیب‌پذیر و در معرض فراموشی ارز‌ش‌های خود قرار دارند. محوطۀ تاریخی‌-‌باستان‌شناسی ارجان در دشت خوزستان واقع‌شده که از دوران ایلامی تا دوران مغولان پابرجا بوده است. امروزه این محوطه در شرایط نامطلوب حفاظتی قرار دارد. نظر به ارزش‌ها و اهمیت تاریخی شهر قدیم ارجان در ادوار تاریخی ایران، حفاظت از این محوطه و ایجاد بستر مناسب برای بهرمندی از ارزش‌های آن حائز اهمیت فراوان است؛ ازجمله پرسش‌هایی که در این پژوهش به آن‌ها پاسخ داده می‌شود؛ ۱. محوطۀ تاریخی ارجان واجد چه ارزش‌های است؟ ۲. چالش‌های حفاظت از محوطۀ ارجان چیست؟ ۳. چگونه می‌توان به اصول حفاظتی جهت حفاظت و ارزش‌گذاری محوطۀ تاریخی‌-‌باستان‌شناسی ارجان، متناسب با ارزش‌های آن دست‌یافت؟ بر این‌اساس، اهداف پژوهش این‌گونه تعریف شده است؛ ۱. شناخت محوطۀ ارجان و چالش‌های حفاظت از آن‌؛ 2. دستیابی به اصول حفاظتی ازطریق تجزیه و تحلیل منشورها، بیانیه‌ها، کنوانسیون‌ها و اسناد بین‌المللی و تعمیم آن به نمونۀ مطالعاتی به‌منظور تبیین اصول حفاظت و ارزش‌گذاری از آن است. روش تحقیق کلی این پژوهش توصیفی-ـ‌تحلیلی که براساس داده‌های گردآوری شده ازطریق منابع کتابخانه‌ای و مشاهدات میدانی است. در ادامه، بعد از تحلیل و بررسی اسناد بین‌المللی و شناخت محوطۀ تاریخی ارجان و چالش‌های حفاظتی آن در چهار زمینۀ شناختی، مدیریتی و حقوقی، کالبدی و معرفی و ارزش‌گذاری محوطه تعریف‌شده و اصولی هم‌چون: ارائه اطلاعات به مردم، تدوین طرح تعامل جامع، تدوین برنامه‌های مدیریت عمومی، برگشت‌پذیری اقدامات، حفظ اصالت و احترام به ارزش‌های تاریخی و زیبایی‌شناسی و تمامیت کالبدی محوطه‌ها ارائه شده است. 
واژه‌های کلیدی: ارجان، محوطۀ تاریخی-‌باستان‌شناسی، حفاظت، ارزش‌های تاریخی، معرفی ارزش‌ها.
متن کامل [PDF 2096 kb]   (43 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1403/3/16 | پذیرش: 1403/4/30 | انتشار: 1405/2/6
فهرست منابع
1. - آبداری، نوشاد، (1394). «بررسی جغرافیای تاریخی ارجان از دورۀ ساسانی به دوره اسلامی». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد رشتۀ رشته ایرانشناسی‌ـ-تاریخ، دانشگاه شیراز.
2. - آزغ، محمد؛ ساجدی‌مهر، مهدی؛ و عابدی‌خواه، ضرغام، (1399). «تبیین علل شکوفایی اقتصادی کوره ارّجان از قرن اول تا قرن چهارم هجری‌قمری». تاریخ شهر و شهر نشینی در ایران و اسلام، 1 (4): ۱۷-۱.
3. - بارونیان، نسترن؛ و اسدی، مریم، (1399). «معرفی و شناسایی رشته قنات‌های ارجان». باستان‌شناسی ایران_واحد شوشتر. 3: ۹۲-۸۱. https://doi.org/AOI-2107-1108
4. - پرهون، حسن، (1379). «اهمیت تجاری ارجان و کهگیلویه». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد رشتۀ تاریخ دانشگاه شیراز.
5. - خسروثانی، افشین، (۱۳۹۷). «پهنه فرهنگی ارجان از منظر مدیریت آب (اواخر دورۀ ساسانی و دوره اسلامی)». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد رشتۀ رشته باستان‌شناسی، دانشگاه تهران.
6. - رایگانی، ابراهیم، (1394). «بررسی اقتصاد کشاورزی منطقه ارجان در دورۀ ساسانی و سده‌های نخست اسلامی براساس متون و داده‌های باستان‌شناسی». رسالۀ دکتری باستانشناسی، دانشگاه تربیت مدرس.
7. - رایگانی، ابراهیم؛ و موسوی‌کوهپر، سید مهدی، (1400). «بررسی پل بند اَرَّجان و تحلیل نقش آن در رونق اقتصاد کشاورزی براساس متون تاریخی و مطالعات باستان‌شناسی». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران. 11(29): 119-141. https://doi.org/10.22084/nb.2020.22127.2173
8. - صبا، مونا؛ و ناصری‌صومعه، حسین، (13۹۳). «گزارش مقدماتی گمانه‌زنی و بررسی باستان‌شناختی تل همایون» باستان‌شناسی ایران، 4 (1): ۴۵-۵۵. https://journals.iau.ir/article_531547.html
9. - فیلدن، برنارد م.؛ و یوکیلهتو، یوکا، (1993). مدیریت در محوطه‌های میراث جهانی. ترجمۀ پیروز حناچی، 1393، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران.
10. - قبادیانی بلخی، ابو معین ناصر بن خسرو، (1335). سفرنامه. به‌کوشش: محمد دبیر سیاقی، تهران: زوار.
11. - گاوبه، هانیس، (1972). ارجان و کهگیلویه از فتح عرب تا پایان دوره صفوی. ترجمۀ سعید فرهودی، تحشیه و تصحیح و تنظیم فهارس: احمد اقتداری، چاپ دوم (1359)، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
12. - مقدسی، أبو عبد الله محمد بن أحمد. (قرن چهارم). أحسن التقاسیم فی معرفه الأقالیم. ترجمۀ علینقی منزوی، چاپ اول (1361)، بخش دوم، تهران: شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.
13. - نظری، امین، (1387، 3 مهر). «وضعیت نابسامان بناهای تاریخی - اسلامی دشت بهبهان با قدمت 6500 ساله». برگرفته از وب‌سایت: isna.ir/xdfdK.
14. - یوکیلهتو، یوکا. (1999). تاریخ حفاظت معماری. ترجمۀ محمدحسن طالبیان و خشایار بهاری، چاپ دوم(1394)، تهران: نشر روزنه.
15. Reference
16. - Abdari, N., (2016). “Study of Historical Geography of Arjan area from Sassanid to Islamic pe-riod”. Master’s Thesis, Shiraz University. (In Persian).
17. - Agnew, N. & Demas, M., (2002). Principles for the Conservation of Heritage Sites in Chi-na: English-language Translation, with Chinese Text. of the Document Issued by China ICOMOS: Getty Conservation Institute. Available in: https://www.getty.edu/conservation/publications_resources/ pdf_publications/pdf/china_prin_heritage_sites.pdf.
18. - Álvarez-Mon, J., (2006). The Arjan Tomb: At the Crossroads Between the Elamite and the Persian Empires. University of California, Berkeley.
19. - Aslan, Z., (2016). “Introduction to heritage site management: rationale in planning and decision-making for the conservation and presentation of archaeological sites”. Conservation of Cultural Heritage in the Arab Region, 9. Available in: https://www.iccrom.org/sites/default/files/2017-12/selected_readings_1_en.pdf.
20. - Azgh, M., Sajedi Mehr, M. & Abedikhah, Z., (2020). “Explaining the Causes of the Economic Prosperity of the Arjan Furnace from the First Century to the Fourth Century AH”. History of the City and Urbanization in Iran and Islam, 1(4): 1-17. (In Persian).
21. - Bangkok, Thailand. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/ Secretariat /2023/ CSI/eng-franc_ICHTCharter.pdf. (Accessed November, 2022).
22. - Baronian, N. & Asadi, M., (2020). “Introduction and Identification of Arjan Aqueducts”. Iranian Journal of Archaeology-Shushtar Branch, 1: 81-92 (In Persian).
23. - Charter, I., (1999). International Cultural Tourism Charter: Managing Tourism at Places of Heritage Significance. Mexico. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/ IN-TERNATIONAL_CULTURAL_TOURISM_CHARTER.pdf.
24. - Charter, Icomos., (2008). Charter on Cultural Routes. Canada. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/culturalroutes_e.pdf. (Accessed October, 1999).
25. - Charter, ICOMOS. (2022). ICOMOS International Charter for Cultural Heritage Tourism.
26. - Charter, Washington. (1987). Charter for the Conservation of Historic Towns and Urban Areas. Adopted by: ICOMOS General Assembly. Available in: https://www.icomos.org/image/DOCUMENTS/Charters/towns_e.pdf. (Accessed October, 1987).
27. - Cowbe, H., (1972). Arjan and Kohgiluyeh from the Arab Conquest to the End of the Safavid Period. Translated by Saeed Farhoudi, Edited and Arranged by Ahmad Eghtadari, Second Edition (1980), Tehran: Publications of the Association of Cultural Works and Honors. (In Persian).
28. - Declaration, Q., (2008). Québec Declaration on the Preservation of the Spirit of the Place. In: Québec: Icomos. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/GA16_Quebec_Declaration_Final_EN.pdf. (Accessed October, 2008).
29. - Felden, B. M. & Jokilehto, J., (1993). Management in World Heritage Sites. Translated by Dr. Pirouz Hanachi (2014), Tehran: University of Tehran Press. (In Persian).
30. - ICOMOS, A., (1999-2002). The Burra Charter: The Australia ICOMOS charter for the conservation of places of cultural significance. Australia ICOMOS, Melbourne. Available in: https://australia.icomos.org/wp-content/uploads/The-Burra-Charter-2013-Adopted31.10.2013.pdf. (Ac-cessed 1981, updated in 2013).
31. - ICOMOS, D., (1983). Declaration of Rome. Rome. Available in: https://www.icomos.org/en/resources/charters-and-texts/179-articles-en-francais/ressources/charters-and-standards/185-declaration-of-rome. (Accessed June 01, 2018).
32. - ICOMOS, D., (1996). Declaration of San Antonio. Texas. Available from: https://www.icomos.org/en/charters-and-texts/179-articles-en-francais/ressources/charters-and-standards/188-the-declaration-of-san-antonio. (Accessed June 01, 2018).
33. - ICOMOS, I., (2017). Approaches to the conservation of twentieth century cultural heritage–Ma-drid-New Delhi Document. New Delhi: India. Available in: https://openarchive.icomos.org/id/eprint/2682/1/MNDD_ENGLISH.pdf. (Accessed December, 2017).
34. - ICOMOS. (1982). Tlaxcala declaration on the revitalization of small settlements. Trinidad, Tlaxcala. Available in: https://icomosjapan.org/static/homepage/charter/declaration1982.pdf. (Accessed October, 1982).
35. - ICOMOS. (1990). Charter for the Protection and Management of the Archaeological Heritage. Lau-sanne. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/ arch_e.pdf. (Accessed 1990).
36. - ICOMOS. (1999). Principles for the conservation of wooden built heritage. New Delhi, India. Avail-able in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/wood_e.pdf. (Accessed October, 1999).
37. - ICOMOS. (2003). Principles for the analysis, conservation and structural restoration of architec-tural heritage. Victoria Falls, Zimbabwe. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/structures_e.pdf (Accessed 2003).
38. - ICOMOS. (2011). The Valletta principles for the safeguarding and management of historiccities, towns and urban areas. Available in: https://civvih.icomos.org/vallettaprinciplesenglish-french/. (Ac-cessed November, 2011).
39. - ICOMOS. (2017). Salalah Guidelines for the Management of Public Archaeological Sites. New Del-hi, India. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/GA2017_6-3-3_SalalahGuidelines_EN_adopted-15122017.pdf. (Accessed December,2017).
40. - Jokilehto, J., (1999). History of Architectural Conservation. Translated by Mohammad Hassan Talebian, Khashayar Bahari, Second Edition (2015), Tehran: Rozaneh Publishing. (In Persian).
41. - Khosrosani, A., (2018). “Arjan Cultural Zone from the Perspective of Water Management (Late Sassanid and Islamic Periods)”. M.Sc. Thesis, University of Tehran, Tehran, Iran. (In Persian).
42. - Lestrange, G., (1945). Historical geography of the lands of the Eastern Caliphate. Translated by Mahmoud Erfan, Tehran: Scientific and Cultural, Second Edition. (In Persian).
43. - Lim, J. H., (2005). “Archeological Site Management Planning: Focused on a Study of Manage-ment Guidelines for Hwangryong Temple Historic Site”. Theses Historic Preservation, 33.
44. - Maqdisi, Abu-A. M.-ibn A., (4th century). Ahsan al-Taqasim fi Ma’refat al-Aqalim. Translated by Alinaqi Monzavi, first edition (1982), part two, Tehran: Iranian Authors and Trans-lators Company. (In Persian).
45. - Nazari, A., (2008, September 25). The unstable condition of the historical-Islamic buildings of Behbahan plain with a history of 6500 years. Taken from the link: isna.ir/xdfdK. (In Persian).
46. - Parhoon, H., (2000). “The Commercial Importance of Arjan and Kuh-Giluyeh”. Master’s Thesis, Shiraz University. (In Persian).
47. - Principles, D., (2011). Joint Icomos-Ticcih Principles for the conservation of industrial heritage sites, structures, areas and landscapes. Available in: https://www.icomos.org/images/DOCUMENTS/Charters/GA2011_ICOMOS_TICCIH_joint_principles_EN_FR_final_20120110.pdf. (Ac-cessed November 28, 2011).
48. - Qubadiani Balkhi, Abu-M. N.-ibn K., (1956). Travelogue. by Mohammad Dabir Siaghi, Tehran: Zavar. (In Persian).
49. - Raiygani, E. & Mousavi Kouhpar, S. M., (2021). “Investigation of the Arjan Weir-bridge and Analysis of its Role in the Prosperity of Agricultural Economy Based on Historical Texts and Archaeo-logical Studies”. Iranian Archaeological Research, 11(29): 119-141. (In Persian). https://doi.org/10.22084/nb.2020.22127.2173
50. - Raiygani, E., (2015). “Study of Arjan Region Agricultural Economy in Sassanid Era and Early Islamic Centuries Based on Historical Texts and Archaeological Evidence”. A Dissertation for Ph.D., Tarbiat Modarres University. (In Persian).
51. - Rothenberg Declaration. (1975). Resolutions of the International Symposium on the Conservation of Smaller Historic Towns, at the 4th ICOMOS General Assembly. Rothenberg.
52. - Saba, M. & Naseri Sowmeh, H., (2014). “Preliminary Report of Speculation and Archaeologi-cal Investigation of Tell Humayun”. Iranian Journal of Archaeology, 4 (1): 45-55. (In Persian). https://journals.iau.ir/article_531547.html
53. - UNESCO, Recommendation. (1976). Concerning the Safeguarding and Contemporary Role of His-toric Areas. Nairobi, 11, 26. Available in: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000114038.page=136. (Accessed November 26, 1976).
54. - UNESCO. (1968). Recommendation concerning the preservation of cultural property endangered by public or private works. Paris, France. Available in: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000114047 (Accessed from 15 October to 20 November, 1968).
55. - UNESCO. (1972). Convention concerning the Protection of the World Cultural and Natural Herit-age. Paris, Farance. Available in: https://whc.unesco.org/archive/convention-en.pdf. (Accessed November 16, 1972).
56. - UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of Intangible Cultural Heritage. Available in: https://ich.unesco.org/en/convention. (Accessed November 13, 2019).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.