دوره 8، شماره 4 - ( 12-1404 )                   جلد 8 شماره 4 صفحات 91-79 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Rahmani G, Nezafati N, Hessari M. Archaeometric and Conservation Study of Early Elamite Mudbricks from the Sofalin Mound, Pishva. , KCR. 2026; 8 (4) :79-91
URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-390-fa.html
رحمانی غلامرضا، نظافتی نیما، حصاری مرتضی. مطالعه باستان‌سنجی و حفاظتی خشت‌های دوره آغاز ایلامی از تپه سفالین، پیشوا. ، دانــش حـفـاظـت و مـرمـت. 1404; 8 (4) :79-91

URL: http://journal.richt.ir/kcr/article-1-390-fa.html


پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری
چکیده:   (2896 مشاهده)
تپه سفالین در شمال شهر پیشوا، بر روی تپه‌های طبیعی این شهر که از لایه‌های هولوسن پیشین (آبرفت کهنتر از ۴۰۰۰ سال پیش) تشکیل شده‌اند، قرار دارد. کاوش در تپه سفالین در ادامه مطالعات باستان‌شناسی دشت ورامین-پیشوا به‌صورت منظم و پیوسته در چند سال اخیر به مدت هفت فصل انجام گشته است. مواد فرهنگی به‌دست‌آمده از تپه سفالین در شمال مرکز فلات ایران باعث افزایش اطلاعات ما درباره دوره آغاز نگارش، مابین ۳۵۰۰ تا ۲۸۰۰ پیش از میلاد، در حوزه فرهنگی شمال مرکز فلات ایران شده است. در فصل ششم و هفتم کاوش محوطه سفالین، فضاهای معماری از کارگاه شماره ۲۰ کاوش به‌دست آمد. این فضاها با کف قلوه‌سنگی، سکوی خشتی و معماری راست‌گوشه مستند شدند. براساس یافته‌های سفالی (ساده و منقوش)، گل‌مهر و گل‌نوشته شکسته، سکونت در مراحل مختلف دوره فرهنگی آغاز ایلامی مشخص گشت. این پژوهش به مطالعه فنی و آزمایشگاهی براساس روش آنالیز پراش پرتو ایکس (XRD) از بقایای معماری خشتی دوره آغاز ایلامی تپه سفالین و نیز مطالعات شیمیایی جهت ارائه راهکاری حفاظتی می‌پردازد. هدف از انجام این پژوهش، شناخت ّساختاری خشت‌های این دوره با یک روش نیمه‌کمی بوده است تا شناخت ما را از کانی‌شناسی خشت دوره آغاز ایلامی کامل‌تر نماید. این شناخت در خصوص حفاظت مطلوب این محوطه و نیز محوطه‌های خشتی هم‌افق کمک خواهد نمود.
متن کامل [PDF 1349 kb]   (532 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: باستان‌سنجی و اصالت‌سنجی اشیا موزه‌ای و آثار تاریخی- فرهنگی.
پذیرش: 1404/12/12 | انتشار: 1404/12/12

فهرست منابع
1. حصاری، مرتضی. (۱۳۹۶). بررسی تعدادی از اثر مهرهای حیوانی دوره آغاز ایلامی محوطه سفالین پیشوا، استان تهران. مطالعات باستان‌شناسی، ۹(۲)، ۱۳-۲۸.
2. حصاری، مرتضی و اکبری، حسن. (۱۴۰۰). الگوی مکان‌گزینی فرهنگ چشمه‌علی در دشت ورامین. مجله جستارهای باستان‌شناسی پیش از اسلام، ۶(۲)، ۱۷-۳۰.
3. حصاری، مرتضی و اکبری، حسن. (۱۳۹۹). بررسی انسان‌نگاری سفال معین‌آباد در میان نخستین نمونه‌های ایران باستان. هنرهای زیبا- هنرهای تجسمی، ۲۷(۳)، ۲۷-۳۶.
4. حصاری، مرتضی و یوسفی‌زشک، روح‌الله. (۱۳۸۸). پیدایش نهادهای پیش‌حکومتی در فلات مرکزی ایران؛ خان‌سالارهای آغاز ایلامی در تپه سفالین پیشوا. مطالعات باستان‌شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، (۲)، ۱-۲۱.
5. رضازاده اردبیلی، مجتبی. (۱۳۹۰). مرمت آثار معماری: شناخت، آسیب‌شناسی، فن‌شناسی. انتشارات دانشگاه تهران.
6. رفیعی‌امام، عمار و زهتابیان، غلامرضا. (۱۳۸۵). بررسی عوامل مؤثر بر تخریب اراضی در دشت ورامین. مجله منابع طبیعی ایران، ۵۹(۲)، ۲۸۹-۲۹۹.
7. عسگری، فرج‌الله و فاخر، علی. (۱۳۷۲). تورم و واگرایی خاک‌ها از دید مهندس ژئوتکنیک. انتشارات جهاد دانشگاهی تهران.
8. مهدوی، سیده خدیجه؛ آذریان، احمد؛ جوادی، محمدرضا و احمدی، جلال. (۱۳۹۵). بررسی اثر پخش سیلاب بر برخی از خصوصیات فیزیکی-شیمیایی و حاصلخیزی خاک (مطالعه موردی: منطقه بند علی‌خان ورامین). نشریه مرتع، (۱)، ۶۸-۸۱.
9. Aurenche, O. (1981). Répartition chronologique et spatiale de quelques traits architecturaux du Proche Orient ancien. In Préhistoire du Levant (pp. 503-). Éditions du CNRS.
10. Bernbeck, R., Hessari, M., Pollock, S., Rol, N., & Akbari, H. (2020). Soundings at three Chalcolithic sites in the Varamin Plain, 2018. Archäologische Mitteilungen aus Iran und Turan, 49, 51-77.
11. Cronin, J. S., Neall, V. E., & Palmer, A. S. (1996). Investigation of an aggrading paleosol developed into andesitic ring-plain deposits, Ruapehu volcano, New Zealand. Geoderma, 69(1-3), 119-135. [DOI:10.1016/0016-7061(95)00055-0]
12. Dahl, J., Hessari, M., & Yousefi, R. (2013). The proto-Elamite tablets from Tepe Sofalin. Iranian Journal of Archaeological Studies, 2(1), 57-73.
13. Drees, L. R., Wilding, L. P., Smeck, N. E., & Senkayi, A. L. (1989). Silica in soils: Quartz and disordered silica polymorphs. In J. B. Dixon & S. W. Buol (Eds.), Minerals in soil environments (2nd ed., pp. 913-974). Soil Science Society of America. [DOI:10.2136/sssabookser1.2ed.c19]
14. Gualtieri, A., & Bertolani, M. (1992). Mullite and cristobalite formation in fired products starting from halloysitic clay. Applied Clay Science, 7(4), 251-262. [DOI:10.1016/0169-1317(92)90013-D]
15. Gutiérrez-Castorena, M. del C., & Effland, W. R. (2021). Pedogenic and biogenic siliceous features. In Interpretation of micromorphological features of soils and regoliths (2nd ed., Chapter 21). Elsevier.
16. Haghi-Pour, A. (1986). The 1:250,000 geologic map of Tehran. Geological Survey of Iran.
17. Hessari, M., Bernbeck, R., & Pollock, S. (2021). A brief report on new radiocarbon dates from Tappeh Sofalin, Pishva, Iran. Journal of Archaeological Studies, 12(4), 49-60.
18. Huff, D. (2012). Gypsum. In Encyclopaedia Iranica (Vol. XI, Fasc. 4, pp. 411-412). https://www.iranicaonline.org/articles/gypsum
19. Kenyon, K. (1957). Digging up Jericho. Ernest Benn.
20. Kingery, W. D., Vandiver, P. B., & Prickett, M. (1988). The beginnings of pyrotechnology, Part II: Production and use of lime and gypsum plaster in the Pre-Pottery Neolithic Near East. Journal of Field Archaeology, 15(2), 219-244. [DOI:10.2307/530304]
21. Maggetti, M. (1982). Phase analysis and its significance for technology and origin. In J. S. Olin & A. D. Franklin (Eds.), Archaeological ceramics (pp. 121-133). Smithsonian Institution Press.
22. Pavía, S. (2006). The determination of brick provenance and technology using analytical techniques from the physical sciences. Archaeometry, 48(2), 201-218. [DOI:10.1111/j.1475-4754.2006.00251.x]
23. Peters, T., & Iberg, R. (1978). Mineralogical changes during firing of calcium-rich brick clays. American Ceramic Society Bulletin, 57(5), 503-509.
24. Rehhoff, L., Akkermans, P., Leonardsen, E., & Thuesen, I. (1990). Plasters: Gypsum or calcite? A preliminary case study of Syrian plasters. Paléorient, 16(2), 79-. [DOI:10.3406/paleo.1990.4534]
25. Rollefson, G. (1989). The uses of plaster at Neolithic ʿAin Ghazal, Jordan. Archeomaterials, 3(1), 33-.
26. Schmidt, J. (1972). 26. und 27. vorläufiger Bericht über die Ausgrabungen in Uruk-Warka 1968-1969. Gebr. Mann.
27. Sommer, M., Kaczorek, D., Kuzyakov, Y., & Breuer, J. (2006). Silicon pools and fluxes in soils and landscapes-A review. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 169(3), 310-329. [DOI:10.1002/jpln.200521981]
28. Zahedi, M., Hessari, M., Amiri, M., & Derakhshi, H. (2024). Recognizing the Sassanid era of Varamin, archaeological evidence. Journal of Archaeological Studies, (8), 1-17.

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.