گسترۀ ایران فرهنگی با توجه به شواهد تاریخی، بقایای باستانشناختی و ویژگیهای فرهنگی، مانند: زبان، آداب و رسوم محدودهای وسیع را شامل میشود که از آسیایمرکزی تا بخشهایی از شبهقارۀ هند گرفته تا قفقاز و آسیایصغیر و سراسر خاورمیانه و بخشهایی از شمال آفریقا را دربر میگیرد. افزونبر تسلط و نفوذ سیاسی، تجارت و بازرگانی نیز درکنار کارکرد اقتصادی خود نقش مهمی در انتقال فرهنگ، علوم و فنون از ایران به سایر نقاط را برعهده داشتهاند؛ در همینراستا، قطعاتی از تزئینات کاشی شامل: زرینفام، تکرنگهای فیروزهای و لاجوردی، چلیپایی و خشتی کتیبهدار و لاجوردینه در بندر قلهات طی بررسی باستانشناسی هیأت ایرانی در زمستان 1386ه.ش.، بهدست آمد که مصادیقی روشن در این زمینه محسوب میشوند. فن پیچیده و پر رمز و راز زرینفام یکی از مصادیقی است که حضور آن در مناطق دیگر، مصداق بارز نفوذ فرهنگ و هنر ایران در آن محدوده است. آثار باقیماندۀ زرینفام اعماز انواع کاشی و سفال، رواج استفاده از این فن در محدودۀ ایران طی دورههای سلجوقی و ایلخانی را نشان میدهد. نمونههای تحت مطالعه در این مقاله بهعنوان دورترین مکان بهکارگیری این عنصر تزئینی نسبت به موطن خود ایران، در بندر باستانی قلهات در عمان از اهمیت خاصی برخوردار است. بندر باستانی قلهات در عمان یکی از سرزمینهایی است که بخشی از تاریخ آن مرهون حضور عنصر ایرانی در آنجاست، حضوری که براساس شواهد تاریخی، همزمان با ابتدای دورۀ تاریخی ایران، یعنی دورۀ هخامنشی آغاز شده و قرنها ادامه یافته است. در این مقاله برآنیم تا ضمن معرفی این بندر باستانی به این پرسش که، تزئینات کاشی بهدستآمده از بررسی باستانشناسی هیأت ایرانی در قلهات چگونه تبادل تجاری میان ایران و این بندر تأیید مینماید(؟) و این پرسش که این کاشیها از کدام مراکز تولیدی بهعنوان یک کالا به آنجا تجارت شده است(؟)، را به بحث بگذاریم. این پژوهش از نوع توصیفی تاریخی است و با رویکرد باستانشناسی برمبنای شواهد و بقایای حاصل از بررسی سطحی و مطالعات کتابخانهای شامل رجوع به متون تاریخی و سایر منابع بهدنبال پاسخ به پرسش تحقیق است. در نتیجۀ این تحقیق مشخصشد کاشیهای گوناگون موجود در قلهات در قالب کالاهای تجاری از دو مرکز کاشان در مرکز ایران و کرمان به قلهات حمل و در بناهای موردنظر نصب شدهاند.