هنر فلزکاری ساسانی، یکی از تأثیرگذارترین هنرهای ایرانباستان بر هنرهای دورۀ اسلامی بهویژه فلزکاری است. در هنر این دوره ابعاد زیباشناختی شامل انواع نقشمایهها، مضامین و مفاهیم اسطورهای نمادین در هنر فلزکاری جلوهگر شد. با ظهور اسلام و بسط و توسعۀ هنر فلزکاری، علاوهبر ابعاد زیباشناختی، ابعاد فنشناختی شامل روشها و فنون ساخت و تزئین در هنر فلزکاری دوران اسلامی و بهطور برجسته فلزکاری موصل بازتاب و استمرار یافت. در مکتب فلزکاری بهعنوان یکی از برجستهترین کانونهای تولید آثار فلزی در جهان اسلام، انواع آثار فلزی کاربردی با اهداف گوناگون تولید و عرضه میشد. در این آثار بهخوبی ردپای انواع نقشها، مضامین و مفاهیم رایج در دوران امپراتوری ساسانی مشهود است. از این رهگذر، پرسش مهم این مقاله این است که: نقشمایهها و مفاهیم بهکاررفته در آثار فلزی موصل که متأثر از هنر فلزکاری ساسانی است، کدام است؟ چه اینکه شناسایی، بررسی، تحلیل و معرفی مؤلفههای زیباشناختی فلزکاری ساسانی در آثار فلزی موصل، هدف و ضرورت پژوهش حاضر است. مضامینی همچون شکار (سوار و یا پیاده بههمراه تیر و کمان و یا شمشیر)، دو جانور (بزکوهی) در دوطرف درخت مقدس یا زندگی، سلطان (حاکم) بهصورت نشسته بر تخت با پاهای کشیده از روبهرو و ملازمان در طرفین و دست بر شمشیر و یا بهصورت چهارزانو (و هلال ماه یا جام شراب در دست)، بهرام و آزادهسوار بر مَرکب، بادهگساری، رقص و موسیقی، نقشهای گیاهی شامل درخت (سرو، کاج)، پیچکهای درهمفرورفته و بههمپیوسته (اسلیمی)، انواع گلها (گل نیلوفر، برگنخلی، گلهای چندپَر)، حیوانات و پرندگان (شیر، گراز، خرس، فیل، شتر، قوچ و بزکوهی یا پازن، غزال، گوزن، قوچهای پشتبههم، شاهین (عقاب)، پرندگان روبهروی هم) و رشتههای مروارید (ردیفی از شکلهای گِرد کنارهم) از یافتههای این تحقیق است. این تحقیق از نوع بنیادین و روش تحقیق از نوع توصیفی-تحلیلی است. شیوۀ گردآوری دادهها بهصورت کتابخانهای و جستوجو در موزههاست.
