آرامگاه کوروش بزرگ، بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی، از مهمترین بناهای دورۀ اوایل هخامنشی در پاسارگاد بهشمار میرود. این بنای سنگی شامل یک سکوی شش پلهای و یک اتاق با سقف شیروانی است که برفراز سکو ساخته شده است. بنای آرامگاه در گذر زمان دستخوش تغییر و تحولات زیادی شده است که ازجمله مهمترین آنها، تبدیل آن به مسجد در دورۀ اتابکان فارس و ساخت محرابی در دیوارۀ دیوار جنوبی اتاق آرامگاه بوده است. علاوهبر این، دیوارها و سطوح سنگهای بنا دربرگیرندۀ یادگاریهای بازدیدکنندگان، سیاحان و زائرینی است که درطول زمان از این بنا دیدن کردهاند. پژوهشهای روی محراب مسجد اتابکی انجام گرفته، اما سنگنگارهها و یادگاریهای آن کمتر موردتوجه قرار گرفته است. هدف نوشتار حاضر، طبقهبندی و شناسایی یادگارهای برجای گذاشتهشده در این آرامگاه است که در نتیجۀ یک بررسی میدانی تمام نقوش و سنگنگارهها بهصورت کامل طراحی و مستندنگاری شده است. در مرحلۀ مطالعۀ کتابخانهای، تمام منابع تاریخی مطالعه شده و با توجه به سنگنوشتهها و همچنین مقایسۀ نقوش حکشده بر دیوارهها، هریک بهصورت جداگانه مورد مطالعه قرار گرفته است. در این راسـتا پرسـشهایی مربـوط بـه اینکه، قدیمیترین سنگنوشته یا سنگنگاره برروی آرامگاه متعلق به چه دورهای است؟ آیا از دورۀ هخامنشی سنگنوشتهای برروی بلوکهای سنگی آرامگاه وجود دارد؟ سنگنوشتههای موجود متعلق به کدام شخصیتهای تاریخی است؟ مطـرح گردیـد، نتیجۀ این پژوهش، شناسایی بیش از صد سنگنوشته و نقشکنده بوده که قدیمیترین آنها نقوشی متعلق به دورۀ ساسانی است. تعداد زیادی از نقوش و نوشتههای موجود برروی آرامگاه، متعلق به دوران معاصر است.
