logo
سال 10، شماره 35 - ( 3-1405 )                   سال 10 شماره 35 صفحات 187-163 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.1094.794.2

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rezai Baghbidi B, Karimian H, Niknami K. (2026). The Defensive Settlements of the Darab Plain in the Sasanian Period. Parseh J. Archaeol. Stud.. 10(35), 163-187. doi:10.61882/PJAS.1094.794.2
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1094-fa.html
رضائی‌‌باغ‌بیدی بهار، کریمیان حسن، نیکنامی کمال‌الدین.(1405). استقرارهای دفاعی دشت داراب در دورۀ ساسانی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 10 (35) :187-163 10.61882/PJAS.1094.794.2

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-1094-fa.html

استقرارهای دفاعی دشت داراب در دورۀ ساسانی
بهار رضائی‌‌باغ‌بیدی*1 ، حسن کریمیان2 ، کمال‌الدین نیکنامی2
1- گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول). ، brezaibaghbidi@gmail.com
2- گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده:   (45 مشاهده)
استان فارس خاستگاه ظهور دو شاهنشاهی هخامنشی و ساسانی در تاریخ ایران بوده است. وجود آثار تاریخی مهم از این دو دوره در فارس آشکارا جایگاه این استان را نشان می‌دهد. یکی از این مناطق در فارس، داراب است که محل قرارگیری شهر دارابگرد در دورۀ ساسانی بوده است. به نسبت اهمیت این منطقه در سپهر تاریخی و باستان‌شناسی ایران، پژوهش‌های صورت‌گرفته، اندک به‌نظر می‌رسد؛ با توجه به اهمیت این شهر در دورۀ ساسانی، در این پژوهش تلاش گردیده تا تصویری روشن از جایگاه شهر و خوره دارابگرد ترسیم و ساختار دفاعی آن بازسازی گردد؛ این پژوهش بر آن است تا با توجه به بررسی‌های باستان‌شناسی اخیر در دشت داراب دریابد که دارابگرد دارای چه جایگاهی در ساختار اداری و سیاسی ساسانیان بوده است و تا چه زمانی این اهمیت تداوم دارد؟ هم‌چنین باتوجه به‌وجود قلاع و استحکامات نظامی پیرامون شهر دارابگرد، ساختار دفاعی و نگهبانی از شهر و دشت داراب چگونه عمل می‌کرده است؟ در نگاه نخست مشاهده ویرانه‌های شهر دارابگرد که بیانگر شکوه گذشته آن است از یک‌سو و وجود یک نقش‌برجسته، ضرابخانۀ بزرگ و‌ مهم که پس از دورۀ ساسانیان و در قرون نخستین دورۀ اسلامی نیز فعالیت داشته و هم‌چنین مُهرها و گِل‌مهرهای به‌دست آمده اهمیت این محدودۀ جغرافیایی را طی دورۀ ساسانی و اوایل دوران اسلامی نشان می‌دهد. به‌همین دلیل وجود یک ساختار دفاعی منسجم برای شهر دارابگرد و دشت داراب ضروری است. باتوجه به شناسایی 14 قلعه در بررسی‌های باستان‌شناسی دشت داراب، این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی شواهد باستان‌شناسی را در کنار شواهد تاریخی قرار داده است تا بتواند درک درستی از ساختار دفاعی دشت داراب در دورۀ ساسانی ارائه کند. این پژوهش نشان می‌دهد که جغرافیای دشت داراب در شکل‌گیری شهر دارابگرد و ساختار دفاعی آن مهم‌ترین نقش را داشته است. 
واژه‌های کلیدی: شهرستان داراب، دارابگرد، استقرارهای دفاعی، ساسانیان، فارس، مهرها، سکه‌ها.
     
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1403/7/15 | پذیرش: 1403/11/13 | انتشار: 1405/3/31
فهرست منابع
1. - Abu’l-Fidā, (1970). Taqwīm al-Buldān, tr. ʿA.-M. Āyatī, Tehran, pp. 367-85. (in Persian)
2. - Alamdari, K., (2010). Archaeological Survey in the Darab Plain, Rostaq Region. Shiraz: CHTO. (in Persian; unpublished)
3. - Alden, J. R., (1978). “Excavations at Tal-i Malyan, Part 1: A Sasanian Kiln”. Iran, 16: 79–86. https://doi.org/10.2307/4299649
4. - Asadi, A., (2005). “Istakhr City during the Historical Periods with a Focus on the Sasanian Era: An Archaeological Investigation”. MA Thesis, Tehran University. (in Persian; unpublished)
5. - Balʿamī, (1958). History of Ancient Iran as Narrated by al-Balʿamī. tr. M.-J. Mashkūr, Tehran: Khayyām Publications. (in Persian)
6. - Belenitskaya, G., (2018). Salt Systems of the Earth: Distribution, Tectonic and Kinematic History. Salt-naphthids Interrelations, Discharge Foci, Recycling, New Jersey: John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781119479208
7. - Daryaee, T., (2003). “The Effect of the Arab Muslim Conquest on the Administrative Division of Sasanian Persis / Fars”. Iran, XLI: 193-204. https://doi.org/10.2307/4300643
8. - De Miroschedji, P., (1973). “Prospections archéologiques dans les vallées de Fasa et de Darab”. in: F. Bagherzadeh (ed.), Proceedings of the 1st Annual Symposium on Archaeological Research in Iran, 1972, Tehran: Iranian Center for Archaeological Research: 1–7.
9. - De Miroschedji, P. (1980). “Un Chahār Ṭāq dans la plaine de Darab”, Iran, 18: 157-160. https://doi.org/10.2307/4299699
10. - Flandin, E., (1977). Safarnāme-ye Eugène Flandin be Irān. tr. H. Nūrsādeqī, Tehran: Eshrāqī Publications. (in Persian)
11. - Forsat Shirazi, M., (1998). Āsār-e ʿAjam. Tehran: Amīr Kabīr Publications.
12. - Gariboldi, A., (2010). Sasanian Coins and History: The Civic Numismatic Collection of Milan. Costa Mesa: Mazda Publishers.
13. - Ghirshman, R., (2011). Iran from the Earliest Times to the Islamic Conquest. tr. M. Moʿīn, Tehran: Elmī va Farhangī Publications. (in Persian)
14. - Göbl, R., (1973). Der Sasanidische Siegelkanon. Braunschweig: Klinkhardt & Biermann.
15. - Grenet, F., (2003). Kārnāmag ī Ardaxšēr ī Pābagān “La geste d’Ardashir fils de Pābag”. Die: Éditions A Die
16. - Gyselen, R., (2007). Sasanian Seals and Sealings in the A. Saeedi Collection (= Acta Iranica 44). Leuven: Peeters.
17. - Gyselen, R., (2019). La géographie administrative de l’empire sassanide: les témoignages épigraphiques en moyen-perse (= Res Orientales 25). Bures-sur-Yvette: Groupe pour l’Étude de la Civilisation du Moyen-Orient.
18. - Ḥamza al-Iṣfahānī, (1988). Tārīkh-e Payāmbarān va Shāhān, tr. J. Shoʿār, Tehran: Amīr Kabīr Publications. (in Persian)
19. - Harper, P., (1973). “Representational Motifs on the Sealings”. in: R. N. Frye (ed.), Sasanian Remains from Qasr-i Abu Nasr: Seals, Sealings and Coins, Cambridge: Harvard University Press: 66-87.
20. - Heidemann, S., (2010). “The Standing Caliph-Type, the Object on the Reverse”, in: A. Oddy (ed.), Coinage and History in the Seventh Century Near East: Proceedings of the 12th Seventh Century Syrian Numismatic Round Table Held at Gonville and Caius College, Cambridge, on 4th and 5th April 2009, London: Archetype Publications: 23-34.
21. - Herrmann, G., (1994). The Iranian Revival (The Making of the Past). tr. M. Vahdatī, Tehran: Markaz-e Nashr-e Dāneshgāhī. (in Persian)
22. - Huff, D., (1995). “Darab: State Capital”. in: M. Kiani (ed.), Capitals of Iran, Tehran: I.C.H.O Publications: 407-446. (in Persian)
23. - Husaini Fasai, M., (1988). Fārsnāme-ye Nāserī. Tehran: Amīr Kabīr Publications. (in Persian)
24. - Ibn Balkhī, (1995). Fārsnāme. Shiraz: Fars Studies Foundation Publications. (in Persian)
25. - Ibn Ḥawqal, (1987). Iran in Ṣūrat al-Ardh. Tehran: Amīr Kabīr Publications. (in Persian)
26. - Iṣṭakhrī, (1961). Masālik al-Mamālik. Tehran: Book Translation and Publication Foundation. (in Persian)
27. - Jayhānī, (1989). Ashkāl al-ʿĀlam. Mashhad: Beh Nashr Publications. (in Persian)
28. - Johnson, G. A., (1987). “Nine Thousand Years of Social Change in Western Iran”. in: F. Hole (ed.), The Archaeology of Western Iran: Settlement and Society from Prehistory to the Islamic Conquest (Smithsonian Series in Archaeological Inquiry), Washington [D.C.]: Smithsonian Institution Press: 283–91.
29. - Karimian, H. & Seyedein, S., (2009). “Recovery of Ancient Cities by Referring to the Historical Texts, Case Study: Darabgerd”. Bāgh-e Nazar, 6: 69-82. (in Persian)
30. - Karimian, H. & Seyedein, S., (2010). “A Preliminary Survey at the Circular City of Darabgird, Iran”. Antiquity, 84: 324.
31. - Karimian, H. & Seyedein, S., (2010). “Darabgerd in Transformation from Sassanian to Early-Islamic Era Based on the Archaeological Evidences”. The Monthly Scientific Journal of Bāgh-e Nazar, 7: 73-88. https://doi.org/10.1017/S0003598X00066709 (in Persian)
32. - Karimian, H. & Seyedein, S., (2011). “Iranian Cities after the Collapse of Sasanian Kingdom: A Case Study of Darabgird, Iran”. Humanities, 18: 51-62.
33. - Keall, E. J. & Keall, M. J., (1981). “The Qalʿeh-i Yazdigird Pottery. A Statistical Approach”. Iran, 19: 33-80. https://doi.org/10.2307/4299706
34. - Khanipour, M., (2019). “Archaeological Survey in the Darab Plain”. Tehran: MCTH. (Unpublished), (in Persian)
35. - Mochiri, M. I., (2006). “Monnayage arabo-sassanide de Dārābgird”. in: Nāme-ye Irān-e Bāstān, 5 (1-2: 9-10): 33-58.
36. - Montazer Zohouri, M., (2015). “The City of Ardeshir-Khore in Its Transition from Sassanian to Islamic Era”. PhD Thesis in Archaeology, University of Tehran (in Persian; unpublished)
37. - Morgan, P. H., (2003). “Some Remarks on a Preliminary Survey in Eastern Fars”. Iran, 41: 323-338. https://doi.org/10.2307/4300653
38. - Mortezaei, M. & Zabanavar, A., (2017). “Reconsidering the Place of Ādur Farnbāg Fire Temple during the Sasanian Era on the Basis of the Evaluation of the Written Documents of 3rd-7th A.H. and Archeological Evidences”. Archaeological Research of Iran (Pazhūheshhā-ye Bāstānshenāsī-ye Iran), 7(12): 175-194. https://doi.org/10.22084/nbsh.2017.9165.1405 (in Persian)
39. - Muqaddasī, (1982). Aḥsan al-Taqāsīm fī Maʿrifat al-Aqālīm. (2nd Section), Tehran: Iranian Authors and Translators Publications. (in Persian)
40. - Muqaddasī, (1995). Al-Badʾ wa al-Tārīkh. tr. M. R. Shafīʿī Kadkanī, Tehran: Āgāh Publications. (in Persian)
41. - Mustawfī Qazvīnī, Ḥ., (1983). Nuzhat al-Qulūb. Tehran: Donyā-ye Ketāb. (in Persian)
42. - Porada, E., (2004). The Art of Ancient Iran: Pre-Islamic Cultures. tr. Y. Majidzadeh, Tehran: University of Tehran Press. (in Persian)
43. - Rezai Baghbidi, H., (2014). The Islamic Coins of Iran: From the Beginning to the Rise of the Seljuqs. Tehran: SAMT. (in Persian)
44. - Schindel, N., (2004). Sylloge Nummorum Sasanidarum: Paris – Berlin - Wien, Band III/1: Shapur II-Kawad I. Wien: Österreichische Akademie der Wissenschaften. https://doi.org/10.1553/3-7001-3314-6
45. - Schindel, N., (2013). “Sasanian Coinage”. in: D. T. Potts (ed.), The Oxford Handbook of Ancient Iran, Oxford: Oxford University Press: 814-839. https://doi.org/10.1093/oxfordhb/9780199733309.013.0013
46. - Schmidt, E., (1939). The Treasury of Persepolis and Other Discoveries in the Homeland of the Achamanians. Chicago: University of Chicago Press.
47. - Schwarz, P., (1993). The Historical Geography of Fars. Tehran: Associations of Cultural Celebrities Publications. (in Persian)
48. - Shayan, S., Sharifikia, M., Zare, G. R. & Shahram, A., (2011). “The Tourism Potential Analysis of Geomorphic Landforms”. Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 1(2): 1-16. (in Persian)
49. - Stein, A., (1936). “An Archaeological Tour in the Ancient Persis”. Iraq, 3: 111-230. https://doi.org/10.2307/4241592
50. - Whitcomb, D. S., (1985). Before the Roses and Nightingales: Excavations at Qasr-i Abu Nasr, Old Shiraz. New York: The Metropolitan Museum of Art.
51. - Yamauchi, K., (1993). The Vocabulary of Sasanian Seals. Tokyo: Institute for the Study of Languages and Cultures of Asia and Africa.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.