دلایل موفقیت نظامی هراکلیوس در برابر سپاه ساسانی (نقدی بر دیدگاه های کارنتابیاس)

فرخ, کاوه

doi:10.30699/PJAS.7.24.167

EN FA

سال 7، شماره 24 - ( 5-1402 ) سال 7 شماره 24 صفحات 204-167 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.7.24.167

‎ 20.1001.1.26455048.1402.7.24.8.8

Mendeley

Zotero

RefWorks

Farrokh K. (2023). Military Reasons of Heraclius’ Successes against the Sasanian Spāh: A Re-Examination of Karantabias’ Analysis. Parseh J. Archaeol. Stud.. 7(24), 167-204. doi:10.30699/PJAS.7.24.167
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-898-fa.html

فرخ کاوه.(1402). دلایل موفقیت نظامی هراکلیوس در برابر سپاه ساسانی (نقدی بر دیدگاه های کارنتابیاس) مطالعات باستان‌شناسی پارسه 7 (24) :204-167 10.30699/PJAS.7.24.167

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-898-fa.html

دلایل موفقیت نظامی هراکلیوس در برابر سپاه ساسانی (نقدی بر دیدگاه های کارنتابیاس)

کاوه فرخ^*

مدرس دانشگاه متدولگیکا، پاریس، فرانسه؛ و کالج لانگارا، ونکوور، کانادا.

چکیده: (2621 مشاهده)

این پژوهش به تحلیل (پاسخ) دیدگاه‌های «مارک-آنتونی کارانتابیاس» دربارۀ عوامل اصلی شکست «سپاه ساسانی» در برابر هراکلیوس به سال‌های 627-628م. متمرکز است. تحلیل کارانتابیاس را می‌توان به چهار تصور مشخص نادرست (نظامی) در موضوع با سپاه (ساسانی) دسته‌بندی کرد: نخست، این دیدگاه که سپاه متأخر ساسانی فاقد ابزار «رکاب»، برای سواره‌نظام بوده است. دو، عدم آگاهی و شناخت لازم ایرانیان از سبک تیراندازی شصتی (رها کردن زه‌کمان با انگشت شصت؛ معروف به تیراندازی مغولی) با این ادعا که که آن‌ها کارایی بیشتری نسبت به تیراندازی معروف دوانگشتی ساسانی داشته‌اند. سه، دیدگاه تأکید بر «ترس و محافظه‌کاری پارسیان» (ایرانیان) که به‌خودیِ خود منجر به امتناع سپاه از پذیرش فناوری‌های جدید نظامی بوده است. چهارم، دیدگاه ادعایی برتری سبک و رزم‌افزارهای سواره‌نظامان استپ/آسیای میانه و یا سواره‌نظام «هون -ترک» در مقابل سبک و رزم‌افزارهای ساسانی است. این چهار برداشت نادرست با تکیه و بررسی دقیق محوطه‌های باستان‌شناختی چون تاق‌بستان، و آثار برجای مانده چون رکاب‌های ساسانی (چون آثار فلزی)، به‌عنوان منابع اصلی و پژوهشی به پاسخ خواهد آمد. پنجمین موضوعی که باید بر آن تأکید کرد که البته ایشان نادرست آن را متوجه شده‌اند: که بهره‌گیری سپاه ساسانی از ساختار«چهار سپاهبد» (چهار کوست، تقسیم کشور به چهار منطقۀ نظامی) موجب ناکارآمدی ارتش (ساسانی) شده بود؛ «هراکلیوس» با شناسایی این ضعف و بهره‌برداری از آن، توانست به موفقیت‌هایی در برابر سپاه ساسانی دست‌یابد. درواقع، ناکارآمدی ساختار نظامی چهار سپهبد، آن‌هم در یک جنگ طولانی، نقش به‌سزایی در شکست «خسرو دوم» داشت. ارتش‌های ساسانی و به‌ویژه «اسواران» به‌طور حرفه‌ای آموزش چگونگی پیروزی بر دشمن در میدان‌های نبرد و گشایش سرزمین‌های دشمنان را دیده بودند؛ از همه مهم‌تر، سپاه ساسانی براساس ابتکار عمل، قدرت رزمی بالا تعریف شده بود که این موضوع ناشی از بهره‌گیری از سرداران نخبه، گروه‌های آموزش دیدۀ بسیار حرفه‌ای چون: اسواران و بخش پیاده‌نظام معروف به «دیالمه» بود.

واژه‌های کلیدی: ساسانیان، بیزانس، آسیای میانه، اسواران، کمان‌وران.

متن کامل [PDF 2553 kb] (1425 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1401/9/9 | پذیرش: 1401/12/14 | انتشار: 1402/5/30

فهرست منابع

1. - Al-Jahshiyari, Abu ʿAbdallah Muḥammad ibn Abdus, (1348/1970). Kitab al-Vozara va al-Kitab. Translation from Arabic to Persian by: Abulfazl Tabatabai, Tehran: Taban.

2. - Alofs, E., (2014). “Studies on mounted warfare in Asia I: Continuity and change in Middle Eastern warfare, c. CE 550-1350 – What happened to the horse archer?”. War in History, 2(4): 423-444. (DOI:10.1177/0968344513517664).

3. - Ammianus Marcellinus: The later Roman Empire. Translation by: Walter Hamilton, Penguin Books (London, England), 1986. See also John C. Rolfe, Harvard University Press (Cambridge, Massachusetts), 1939.

4. - Bivar, A .D. H., (1972). “Cavalry equipment and tactics on the Euphrates frontier”. Dumberton Oak Papers, 26: 273-291.

5. - Burns, W. E., (2020). Science and Technology in World History. Santa Barbara, California: ABC CLIO.

6. - Chica, J. S., (2021a). “En los confines del Mundo: Las campañas de 622-625”. Desperta Ferro Antigua y Medieval, 66: 20-30.

7. - Chica, J. S., (2021b). “Nínive: La última gran batalla de la Antigüedad”. Desperta Ferro Antigua y Medieval, 66: 42-48.

8. - Christensen, A., (1944). L’Iran Sous Les Sassanides [Iran under the Sasanians]. Copenhagen: Levine & Munksgaard. Translated to Persian by: Gh. R. Yasmi, 1989), Iran dar Zaman e Sasanian [Iran during the Sasanian Era/Iran under the Sasanians], Tehran: Amir Kabir.

9. - Czegledy, K., (1958). “Bahram Chobin and the Persian apocalyptic literature”. Acta Orientalia, VIII: 21-43.

10. - Dien, A. E., (1986). “The Stirrup and Its Effect on Chinese Military History”. Ars Orientalis, 16: 33-36.

11. - Dinawari, (1346/1967). Abu Hanifa, Akhbar al Tawaal. translated from Arabic to Persian by: S. Neshat, Tehran: Entesharate Bonyade Farhange Iran, Dinawari, Abu Hanifa, Akhbar al Tawaal. edited by: V. de Guirgass, Leiden: 1888.

12. - Farrokh, K., (2007). Shadows in the Desert: Ancient Persia at War. Oxford: Osprey Publishing.

13. - Farrokh, K., (2017). Armies of Persia: the Sassanians. Barnsley, England: Pen & Sword Publishing.

14. - Farrokh, K., (2021). “La marea Sasánida [The Sasanian tide]”. Desperta Ferro Antigua y Medieval, 66: 12-17.

15. - Farrokh, K. & Khorasani, M. M., (2020). “Die Sassanidische Infantrie [The Sasanian Infantry]. Pallasch: Zeitschrift für Militärgeschichte.” Organ der österreichischen Gesellschaft für Heerskunde, 71, February 2020: 25-35.

16. - Farrokh, K.; Karamian, Gh. & Karamian, H. (2021). “Military Architecture and the Four-Spāhbed System for Defense of the Sassanian Empire (224-651 CE)”. HISTORIA I ŚWIAT: ACTA MILITARIA IRANICA, 10: 117-151.(doi.org/10.34739/his.2021.10.05).

17. - Farrokh, K.; Khorasani, M. M. & Dwyer, B., (2018). “Depictions of archery in Sassanian silver plates and their relationship to warfare”. RAMA (Revista de Artes Marciales Asiáticas). 13 (2), Julio-Diciembre: 82-113. (doi.org/10.18002/rama.v13i2.5370).

18. - Farrokh, K.; Maksymiuk, K. & Sánchez Gracia, J., (2018). The Siege of Amida (359 CE). Siedlce University: Publishing House of Siedlce University of Natural Sciences and Humanities.

19. - Fields, N., (2002). “Gothic War (534-554)”. In: S. Sandler, M. Ashkenazi & P.D. Buell (eds.), Ground Warfare An International Encyclopedia, Vol. 1, A-G, Oxford, England: ABC-CLIO: 331.

20. - Firdowsi, Abul-Qâsem, (1385/2006). Shahname. edited and compiled by: J. Khaleghi-Motlagh, Tehran: Markaze Dayeratolmaaref-e Bozorg-e Eslami.

21. - Frye, R. N., (1977). “The Sassanian system of walls for defense”. In: M. Rosen-Ayalon (ed.), Studies in Memory of Gaston Wiet, Jerusalem: The Hebrew University of Jerusalem - Institute of Asian and African Studies: 7-15.

22. - Frye, R. N., (1985, reprint 1993). “The political history of Iran under the Sassanians”. In: E. Yarshater (Ed.), Cambridge History of Iran: Vol. 3 (1) The Seleucid, Parthian and Sassanian Periods, New York, Cambridge University Press: 116-177.

23. - Greatrex, G., (1998). Rome and Persia at War: 502-532. Leeds: Francis Cairns Publications.

24. - Greatrex, G. & Lieu, S. N. C., (2002). The Roman Eastern Frontier and the Persian Wars Part II (AD 363-630). London & New York: Routledge.

25. - Harper, P. O. & Myers, P., (1981). Silver Vessels of the Sasanian Period, Vol. I, Royal Imagery. New York: The Metropolitan Museum of Art.

26. - Herrmann, G., (1989). “Parthian and Sassanian saddlery: New Light from the Roman West”. In: L. De Meyer and E. Haerinck (eds), Atchaeologia Iranica et Orientalis: Miscellania in Honorem Louis Vanden Berge, Gent: Peeters Publishers: 757-809.

27. - Howard-Johnston, J., (1995). “The two great powers in late antiquity: a comparison. The Byzantine and Early Islamic Near East III: States”. Resources and Armies, Princeton: The Darwin Press Inc.: 157-226.

28. - Howard-Johnston, J., (2010). “The Sassanian strategic dilemma”. In: Börm, H., & Wiesehöfer, J. (eds), Commutatio et contentio. Studies in the Late Roman, Sasanian, and Early Islamic Near East: 37-70, Düsseldorf: Wellem Verlag.

29. - Jahiz (al-Jahiz), (1960). Abu Osman amr ibn Bahr, Al Bayan wa Tabyeen. edited by: A.M. Harun, Cairo.

30. - Jalali, I., (1383/2004). Arteshe Iran dar Asre Sasanian [The Army of Iran in the Sasanian Era]. Kerman, Iran: Entesharate Vadiat.

31. - Joshua the Stylite, Chronicle of Joshua the Stylite, edited and translated by: W. C. Wright, Cambridge, 1882.

32. - Kaegi, W. E., (2003). Heraclius: Emperor of Byzantium. Cambridge: Cambridge University press.

33. - Karantabias, M. A., (2005). “The crucial development of heavy cavalry under Herakleios and his usage of steppe nomad tactics”. Hirundo: The McGill Journal of Classical Studies, IV: 28-41.

34. - Karasulas, A., (2004). Mounted Archers of the Steppe 600 BC-AD 1300. Oxford: Osprey Publishing.

35. - Khorasani, M. M. (2006). Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Legat Verlag: Tübingen, Germany.

36. - Kurbanov, A., (2010). “The Hephthalites: Archaeological and Historical Analysis”. PhD Thesis, Department of History and Cultural Studies of the Free University, Berlin.

37. - Lerner, J. A., (2002). “Sword in its scabbard”. In: A.L. Juliano & J.A. Lerner (eds), Monks and Merchants: Silk Road Treasures from Northwest China (Gansu and Ningxia 4th-7th Century): 102-103.

38. - Matufi, A., (1378/1999). Tarikh-e-Chahar Hezar Sal-e Artesh-e Iran: Az Tamadon-e Elam ta 1320 Khorsheedi, Jang-e- Iran va Araqh [The 4000 Year History of the Army of Iran: From the Elamite Civilization to 1941, the Iran-Iraq War]. Tehran: Entesharat-e Iman.

39. - Maurice, Strategikon, (1984). translated by: G.T. Dennis, Pennsylvania: University of Pennsylvania Press, 1984.

40. - Moses of Dasxuranci, History of the Albanians, (1961). Translated by: C.J.F. Dowsett, London: Oxford University Press.

41. - Mostowfi, H., (1339/1960). Tarikh-e Gozide. edited by: A. Navai, Tehran: Amir Kabir Publications, (second print 1363/1984).

42. - Navarro, M., (2021). “El gran asedio de Constantinopla de 626: Ávaros y Persas contra romanos”. Desperta Ferro Antigua y Medieval, 66: 33-36.

43. - Nicolle D., (1996). Sassanian Armies: The Iranian Empire early 3rd to mid-7th centuries AD. Stockport, UK: Montvert Publications.

44. - Nicolle, D., (2005). Rome’s Enemies: The Desert Frontier. Oxford: Osprey Publishing Men at Arms Series.

45. - Norwich, J. J., (1997). A Short History of Byzantium. Vancouver, Washington: Vintage Books.

46. - Pigulevskaya, N., (Translated into Persian by: E. Reza in 1372/1994). Aarab dar Hodod-e Marzhaye Rum-e Sharqi va Iran dar Sadehaye Chaharom va Sheshom-e Miladi [The Arabs near the Borders of Eastenr Rome and Iran in the 4th to Sixth centuries CE]. Tehran: Moaseseye Motaleat va Tahqiqat-e Farhangi.

47. - Polosmak, N. V., (2018). Riders lost in the Himalayas. Science First Hand, May, N 1 (48). Pdf file: https://scfh.ru/files/iblock/123/12333c0e0e3c887284b327674e132f44.pdf

48. - Procopius of Caesarea, History of the Wars Books I & II, (1914). translated by: H.B. Dewing, Harvard University Press, Cambridge.

49. - “Raftarnamye Anoushirvan be Khameye Khod-e Ou”. (1348/1970). translation by: S.M.A Imam-Shushtari, published in the Persian Language journal Majaleye Baresihaye Tarikhi, 4 (5 & 6): 237-254.

50. - Ramadan, T., (2007). In the Footsteps of the Prophet: Lessons from the Life of Muhammad. Oxford: Oxford University Press.

51. - Reza, E., (1374/1995). Iran va Torkan dar Roozegare Sasanian [Iranians and Turks in Sasanian Times]. Tehran: Entesharate Elmi va Farhangi.

52. - Rubin, Z., (1995). “Reforms of Khusro Anushirwan”. In: A. Cameron (ed.), The Byzantine and Early Islamic Near East III: States, Resources and Armies, Princeton: The Darwin Press Inc.: 227-297.

53. - Safa, Z., (1369/1990). Bahram Chobin az Tarjomeye Tabari [Bahram Chobin from Tabari’s Translations]. Tehran: Amir Kabir.

54. - Schindel, N., (2003). “The Sasanians Eastern Wars in the 5th century: The Numismatic Evidence”. in: A. Panaino & A. Piras (eds), Proceedings of the 5th Conference of the Societas Iranologica Europaea, October 6-11, Vol. I: Ancient and Middle Iranian Studies I, Milano: Mimesis: 675-690.

55. - Sebeos, (1999). The Armenian History Attributed to Sebeos, translated by: R.W. Thomson, Liverpool University Press, Liverpool.

56. - Shahbazi, Sh., (1988). “Bahrām VI Čōbīn”. Encyclopedia Iranica, Vol. III, 5: 514-522.

57. - Tabari, Abu Jaafar Mohammad bin Jarir, (1999). The History of al-Tabari, Volume V: The Sasanids, The Byzantines, The Lakhmids and Yemen, translated by: C.E. Bosworth, New York: State University of New York (SUNY) Press. This is part of entire volume of translations of all of Tabari’s volumes (re-printed by: SUNY, 2007); Tabari, Abu Jaafar Mohammad bin Jarir, Tarikh al Rasl ol Molook, Persian translation by: A. Payande, Tehran: Entesharate Bonyade Farhange Iran, 1352/1974.

58. - Tafazzoli, A., (2000). Sassanian Society: I. Warriors II. Scribes III Dehqans. New York: Bibliotheca Persica Press.

59. - Theophanes, Chronographia, edited by: C. De Boor, Leipzig: Teubner, 1883-1885; Theophanes, The Chronicle of Theophanes [An English Translation of anni mundi 6095-6305 (A.D. 602-813), with introduction and notes], Edited by: H. Turtledove, Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1982.

60. - Trombley, F. R., (2002). “Military cadres and battle during the reign of Heraclius”. In: G.J. Reinink, B. H. Stolte (eds), The Reign of Heraclius (610-641 CE): Crisis and Confrontation, Peeters: Leuven, Paris, Dudley, MA: .240-260.

61. - Whitby, M., (1994), “The Persian king at War”. In: The Roman and Byzantine Army in the East, ed. E Dabrowa Proceedings of a Colloquium held at the Jagiellonian University, September, 1992, Krakow: 227-263.

62. - Zarrin’kub, A. H., (1381/2002). Ruzgaran:Tarikh-e Iran az Agahz ta Soqoot-e Saltanat-e Pahlavi [The Events of the History of Iran from the Beginnings until the Fall of the Pahlavi Dynasty]. Tehran: Sokhan.

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.