logo
سال 8، شماره 30 - ( 11-1403 )                   سال 8 شماره 30 صفحات 308-289 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.8.30.289

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Salmani A, Nikpey B. (2025). Nature in the Works of Behzad’s Heirs to Still Life in the Works of Mirza-Baba. Parseh J. Archaeol. Stud.. 8(30), 289-308. doi:10.61882/PJAS.8.30.289
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-888-fa.html
سلمانی علی، نیک‌پی بلال.(1403). طبیعت در آثار وارثانِ کلک بهزاد، تا طبیعت بی‌جان در آثار میرزابابا مطالعات باستان‌شناسی پارسه 8 (30) :308-289 10.61882/PJAS.8.30.289

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-888-fa.html

طبیعت در آثار وارثانِ کلک بهزاد، تا طبیعت بی‌جان در آثار میرزابابا
علی سلمانی*1 ، بلال نیک‌پی2
1- دانشیار گروه فلسفه هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران (نویسندۀ مسئول). ، salmani@basu.ac.ir
2- دانشجوی کارشناسی‌ارشد فلسفه هنر، گروه فلسفه هنر، دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان، ایران.
چکیده:   (1325 مشاهده)
دورۀ صفویه در ایران، مصادف است با اواخر سدۀ 16م. در اروپا؛ دورانی که نقاشی طبیعت بی‌جان در هلند و به‌تبع آن در غرب ظهور کرد و بسیار موردتوجه هنرمندان آن مقطع اروپا قرار گرفت؛ اما باوجود حضور نقاشان هلندی در دربار صفویان، آشنا شدن ایرانیان با آثار اروپاییان، تأثیرپذیری هنرمندان ایرانی از عناصر نقاشی غربی، استقلال نسبی هنرمندان از دربار، رواج تک‌نگاری و ظهور طبقۀ متوسط و...، نقاشان ایرانی به طبیعت بی‌جان هیج توجهی نکردند. برای اولین‌بار «میرزا بابای اصفهانی» با پردۀ «شب یلدا» در دورۀ قاجار به طبیعت بی‌جان توجه نشان‌داد. در این دوره تحت‌تأثیر شرایط سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و متأثر از عواملی چون: تأسیس چاپخانه و پایان عصر کتاب‌نگاری، آشنایی با افکار عصر روشنگری، درباریانی به‌شدت شیفته و مرعوب تمدن غرب، آشنایی با عکاسی و... رسالت و کارکرد هنر دستخوش تحولات ماهوی شد و عناصر هنر غربی بر سنت نگارگری ایرانی فایق آمد؛ به‌طوری‌که به چالشی جالب برمی‌خوریم: اولین پردۀ طبیعت بی‌جان که سبکی کاملاً غربی است، به آخرین سنگر مقاومت عناصر نگارگری ایرانی بدل شد. در این نوشتار براساس روش تاریخی، توصیفی-تحلیلی و با پرداختن به‌شرایط فرهنگی و سیاسی دو دورۀ صفویه و قاجاریه بررسی می‌شود؛ بر این‌اساس پرسش‌های پژوهش عبارتنداز: چرا نقاشان ایرانی باوجود آشنایی با آثار غربی و تأثیرپذیری فراوان از هنر آن‌ها، هیچ توجهی به سبک طبیعت بی‌جان نکردند؟ دلایل ظهور این سبک در آثار میرزا بابا با تأخیر دو سده‌ای چه بود؟ با این هدف که، خط ربط میان رواج واقع‌گرایی و موردتوجه قرار دادن طبیعت در آثار وارثان «کلک بهزاد» در دورۀ صفویه که نقطۀ عطفی در تاریخ نگارگری ایرانی محسوب می‌شود، تا خلق اولین پردۀ طبیعت بی‌جان در دو سدۀ بعد از این تحولات به‌دست آید.
واژه‌های کلیدی: نگارگری، طبیعت‌گرایی، طبیعت بی‌جان، واقع‌گرایی، نقاشی.
متن کامل [PDF 1234 kb]   (250 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1402/5/6 | پذیرش: 1402/8/21 | انتشار: 1403/12/30
فهرست منابع
1. - پاکباز، رویین، (1379). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. انتشارات زرین و سیمین.
2. - سلمانی، علی؛ و کردنوغانی، مهدی، (1397). «مشکل مبنا در مباحث نظری هنر ایران». رسالۀ دکتری رشتۀ فلسفع هنر، دانشگاه بوعلی‌سینا (منتشر نشده).
3. - شمیسا، سیروس، (1382). سبک‌شناسی شعر. انتشارات فردوس.
4. - صفا، ذبیح‌الله، (2536). خلاصه تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایران از آغاز تا پایان عهد صفوی. انتشارات امیرکبیر.
5. - کن‌بای، شیلا، (1382). نقاشی ایرانی. ترجمۀ مهدی حسینی، انتشارات دانشگاه هنر.
6. - گاردنر، هلن، (1381). هنر در گذر زمان. ترجمۀ محمدتقی فرامرزی، انتشارات نگاه و آگاه.
7. - گامبریج، ارنست، (1393). تاریخ هنر. ترجمۀ علی رامین، نشر نی.
8. - گری، بازل، (1385). نقاشی ایرانی. ترجمۀ عربعلی شروه، نشر دنیای نو.
9. - گودرزی، مرتضی، (1393). تاریخ نقاشی ایران از آغاز تا عصر حاضر. سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی.
10. - لمبتین، آن، (بی‌تا). اوضاع اجتماعی ایران در عهد قاجاریه. ترجمۀ منیر برزین، چاپخانه خراسان.
11. - مالند، لیدیا، (1401). زیباشناسی هگل. ترجمۀ محمدرضا ابوالقاسمی، نشر نی.
12. - هاوزر، آرنولد، (1377). تاریخ اجتماعی هنر. جلد دوم، ترجمۀ ابراهیم یونسی، انشارات خوارزمی.
14. - Cayo Pliny The Elder, (1952). Natural History. Translated By: H. Rackham, Ebook from: http://www.attalus.org/info/pliny_hn.html
15. - Gambridge, E., (1974). History of Art. Translated by: Ali Ramin, Nay Publishing House. (in Persian)
16. - Gardner, H., (2002). Art Through Time. Translated by: Mohammad Taghi Faramarzi, Negah and Agah Publications. (in Persian)
17. - Godarzi, M., (2014). History of Iranian Painting from the Beginning to the Present Age. Organization for the Study and Compilation of Humanities Books. (in Persian)
18. - Gray, B., (2006). Iranian Painting. Translated by: Arabali Sharveh, Donyayeh Naw Publishing. (in Persian)
19. - Hauser, A., (1998). The Social History of Art. Vol. 2, translated by: Ibrahim Yunusi, Khwarizmi Publications. (in Persian)
20. - Kanbay, Sh., (2003). Iranian Painting. Translated by: Mehdi Hosseini, University of Art Publications.(in Persian)
21. - Lambtin, A., (ed.). Social Conditions of Iran during the Qajar Era. Translated by: Munir Barzin, Khorasan Printing House. (in Persian)
22. - Maland, L., (2022). Hegel’s Aesthetics. Translated by: Mohammad Reza Abolghasemi, Ney Publications. (in Persian)
23. - Pakbaz, R., (2000). Iranian Painting from Ancient Times to Today. Zarin and Simin Publications. (in Persian)
24. - Safa, Z., (1941). Summary of the political, social and cultural history of Iran from the beginning to the end of the Safavid era. Amir Kabir Publications. (in Persian)
25. - Salmani, A. & Kardnoghani, M., (2018). “The Problem of Foundation in Theoretical Discussions of Iranian Art”. Doctoral Thesis in the Department of Philosophy of Art, Bu-Alisina University (unpublished). ( in persian)
26. - Shamisa, S., (2003). Stylistics of Poetry. Ferdows Publications. (in Persian)
27. - Schifferer, S. E., (1999) Still Life: A History. Harry N. Abrams.
28. - Vlieghe, H., (1999). Flemish art and architecture 1585-1700. Yale university press.
29. - http://www.visual-arts-cork.com/genres/still-life-painting.htm
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.