نخستین استقرارهای دورۀ نوسنگی بی‌سفال در منطقۀ کُهگیلویه: شواهدی از تپۀ بی‌بی‌زلیخایی

آزادی, احمد

doi:10.61882/PJAS.8.30.7

EN FA

سال 8، شماره 30 - ( 11-1403 ) سال 8 شماره 30 صفحات 33-7 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61882/PJAS.8.30.7

Mendeley

Zotero

RefWorks

Azadi A. (2025). The First Pre-Pottery Neolithic Occupations in the Kohgilouyeh Region: Evidence from Tap-e Bibizolaikhaei. Parseh J. Archaeol. Stud.. 8(30), 7-33. doi:10.61882/PJAS.8.30.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-880-fa.html

آزادی احمد.(1403). نخستین استقرارهای دورۀ نوسنگی بی‌سفال در منطقۀ کُهگیلویه: شواهدی از تپۀ بی‌بی‌زلیخایی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 8 (30) :33-7 10.61882/PJAS.8.30.7

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-880-fa.html

نخستین استقرارهای دورۀ نوسنگی بی‌سفال در منطقۀ کُهگیلویه: شواهدی از تپۀ بی‌بی‌زلیخایی

احمد آزادی^*

استادیار گروه باستان‌شناسی، پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی، تهران، ایران. ، a.azadi@richt.ir

چکیده: (2083 مشاهده)

منطقۀ زاگرس و کوه‌پایه‌های آن، به‌ویژه بخش‌های مرکزی و در مناطقی مانند کرمانشاه، لرستان و ایلام، بیشترین شواهد مربوط به دورۀ نوسنگی و گذار از سیستم معیشتی مبتنی‌بر شکار و گردآوری خوراک به یکجانشینی و اهلی کردن گیاهان و حیوانات را به‌دست داده است. در مقایسه با زاگرس‌مرکزی، بخش‌های جنوبی زاگرس کمتر موردتوجه پژوهشگران بوده و دانسته‌های ما اندک. تپۀ بی‌بی‌زلیخایی نخستین محوطۀ کاوش‌شدۀ دورۀ نوسنگی در منطقۀ کُهگیلویه در بخش‌های جنوبی زاگرس است که آگاهی‌های جدیدی را به‌دست می‌دهد. پی بردن به جوانب گوناگون زندگی دورۀ نوسنگی بی‌سفال در محوطه، به‌دست آوردن بقایای گیاهی و جانوری برای بازسازی معیشت اقتصادی مردمان دورۀ نوسنگی و از طرفی بازسازی زیست‌بوم باستانی منطقه در اوایل دورۀ هُولوسِن و به‌دست آوردن نمونه‌هایی برای تاریخ‌گذاری مطلق جهت تعیین قدمت محوطه از مهم‌ترین اهداف این پژوهش است. مهم‌ترین پرسش‌های پژوهش شامل: آیا استقرار در تپۀ بی‌بی‌زلیخایی فقط مربوط به نوسنگی بی‌سفال است؟ نوع استقرار و طول مدت آن در این محوطه چقدر است؟ و معیشت اقتصادی مردمان بی‌بی‌زلیخایی تا چه‌اندازه براساس گردآوری و شکار و چه‌اندازه براساس کِشت آگاهانه و پرورش و نگه‌داری حیوانات بوده است؟ مهم‌ترین فرضیات این پژوهش عبارتند از: براساس مجموعۀ دست‌ابزارهای سنگی گردآوری‌ شده و یافت نشدن سفال‌های قدیمیِ هم‌زمان، فرض‌ ما این است که این تپه متعلق به دورۀ نوسنگی بی‌سفال بوده و با توجه به ویژگی‌های بوم‌شناختی محوطه فرض دیگر ما این است که نظام معیشتی ساکنان بی‌بی زلیخایی ترکیبی از دامداری، گردآوری دانه‌های گیاهی و غلات وحشی، شکار پستانداران کوچک‌جثه و در مقیاس کوچک ماهیگیری بوده است. روش پژوهش در این نوشتار توصیفی- تحلیلی است؛ به این معنا بخشی‌هایی که مرتبط با یافته‌های کاوشِ محوطه است را تا حد امکان توصیف نموده و سپس آن‌ها را در بستر مناسب خود ارزیابی و تحلیل می‌کنیم. نتایج آزمایش‌های کربن 14 نشان می‌دهد که محوطۀ بی‌بی‌زلیخایی و منطقۀ کُهگیلویه دست‌کم از نیمۀ اول هزارۀ هشتم پیش‌ازمیلاد مورد سکونت قرار گرفته است.

واژه‌های کلیدی: تپۀ بی‌بی‌زلیخایی، نوسنگی بی‌سفال، نوسنگی‌گرایی، کُهگیلویه.

متن کامل [PDF 2528 kb] (285 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1402/4/19 | پذیرش: 1402/7/12 | انتشار: 1403/11/10

فهرست منابع

1. - ابراهیمی، محمدعلی، (1389). استخوان‌شناسی مقایسه‌ای حیوانات اهلی. چاپ دوم، تبریز: دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز.

2. - آزادی، احمد، (1386). «بررسی باستان‌شناختی منطقۀ لیکَک بَهمَئی، کُهگیلویه». نامۀ پژوهشگاه، 20 و 21: 120-105.

3. - آزادی، احمد، (1392). «تپۀ بی‌بی‌زلیخایی؛ محوطه‌ای نویافته از دورۀ نوسنگی بی‌سفال در منطقۀ کُهگیلویه، زاگرس جنوبی». باستان‌شناسی ایران، 3: 31- 19.

4. - آزادی، احمد، (1393). «فصل چهارم بررسی‌های باستان‌شناختی منطقۀ کُهگیلویه». مقاله‌های کوتاه دوازدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 31- 29.

5. - آزادی، احمد، (1394). «گزارش مقدماتی بررسی‌های باستان‌شناختی خط لولۀ انتقال آب سد کوثر، کُهگیلویه». گزارش‌های چهاردهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 35-32.

6. - آزادی، احمد، (1395). «تحولات استقراری دوران پیش از تاریخ در منطقۀ کُهگیلویه». رسالۀ دکتری، تهران: دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات تهران. (منتشر نشده)

7. - آزادی، احمد، (1397). «استقرارهای آغازین دورۀ هولوسن در منطقۀ کُهگیلویه». کواترنری ایران، 4 (3): 319-307. https://doi.org/10.22034/irqua.2018.702076

8. - آزادی، احمد، (1398). «تپۀ هَرار: شواهدی جدید از دورۀ نوسنگیِ بی‌سفال در منطقۀ کُهگیلویه، زاگرس جنوبی». آفرین‌نامه: مقاله‌های باستان‌شناسی در نکوداشت استاد مهدی رهبر، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 52-47.

9. - آزادی، احمد، (1399 الف). «تحلیل و گونه‌شناسی آثار باستانی منطقۀ کُهگیلویه». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 10 (27): 28-7. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.21491.2124

10. - آزادی، احمد، (1399 ب). «بررسی‌ باستان‌شناختی مخزن سد آبریز، کُهگیلویه». مجموعه مقالات کوتاه هجدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری: 42- 33.

11. - آزادی، احمد؛ و قزلباش، ابراهیم، (1390). «معرفی مکان‌های نویافتۀ دورۀ نوسنگی در منطقۀ‌ کُهگیلویه». باستان‌شناسی و تاریخ، 48: 16- 3.

12. - دارابی، حجت، (1397). «بازنگری لایه‌نگاری تپه ‌علی‌کُش، دشت دهلران». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 16(8): 42-27. https://doi.org/10.22084/nbsh.2018.14908.1661

13. - داوودی، حسین، (1400). «گزارش مطالعات باستان‌جانورشناسی در تپه بی‌بی‌زلیخایی». پیوست گزارش فصل اول کاوش به‌منظور لایه‌نگاری تپه بی‌بی‌زلیخایی، تهران: پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر نشده).

14. - شیرازی، زهره، (1400). «گزارش مطالعات گیاه‌باستان‌شناسی در تپۀ بی‌بی‌زلیخایی». پیوست گزارش فصل اول کاوش به‌منظور لایه‌نگاری تپه‌ بی‌بی‌زلیخایی، تهرانۀ پژوهشکدۀ‌ باستان‌شناسی (منتشر نشده).

15. - مشکور، مرجان؛ داوودی، حسین؛ جمالی، مرتضی؛ شیدرنگ، سونیا؛ تنگبرگ، مارگارتا؛ میلونا، پانتلیتزا؛ خرمالی، فرهاد؛ رحمتی، مرتضی؛ بیضائی‌دوست، ساناز؛ مرادی، بابک؛ خزائلی، رویا؛ و فتحی، هما؛ (1402). «تپه قزانچی، سکونتگاهی از اوایل نوسنگی تا عصر مفرغ در دشت کرمانشاه». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، 13 (36): 33-7. https://doi.org/10.22084/nb.2021.25051.2394

16. - نوروزی، علی‌اصغر، (1388). «مطالعات باستان‌شناسی در حوضۀ آبخیز کارون شمالی (استان چهار محال و بختیاری)». مطالعات باستان‌شناسی، 2: 175- 161. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28666.html?lang=fa

17. - Alizadeh, A., (2003). Excavations at the prehistoric mound of Chogha Bonut, Khuzestan, Iran. seasons 1976/77, 1977/78, and 1996. Chicago: The oriental institute of the University of Chicago.

18. - Azadi, A., (2007). “Archaeological Study of the Likak Bahmei Region, Kohgiluyeh”. Nameh-ye Pazhooheshgah, 20 & 21: 105-120.

19. - Azadi, A., (2013). “Bibi Zoleikhai Tepe: A Newly Discovered Aceramic Neolithic Site in the Kohgiluyeh Region, Southern Zagros”. Iranian Archaeology, 3: 19-31.

20. - Azadi, A., (2014). “The Fourth Season of Archaeological Surveys in the Kohgiluyeh Region”. Proceedings of the 12th Annual Meeting of Iranian Archaeology, Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism: 29-31.

21. - Azadi, A., (2015). “Preliminary Report on the Archaeological Survey of the Kowsar Dam Water Pipeline, Kohgiluyeh”. Reports of the 14th Annual Meeting of Iranian Archaeology, Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism: 32-35.

22. - Azadi, A., (2016). “Settlement Dynamics of the Prehistoric Period in the Kohgiluyeh Region.” Ph.D. Dissertation, Tehran: Islamic Azad University, Science and Research Branch. (Unpublished).

23. - Azadi, A., (2018). “Early settelment of the Holocene in the Kohgiluye region”. Quaternary Journal of Iran, 4(3): 307-319. https://doi.org/10.22034/irqua.2018.702076

24. - Azadi, A., (2019). “Harar Tepe: New Evidence of the Aceramic Neolithic Period in the Kohgiluyeh Region, Southern Zagros”. Afarinnameh: Archaeological Essays in Honor of Professor Mehdi Rahbar, Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism: 47-52.

25. - Azadi, A., (2021). “Typology of the Ancient Sites in Kohgilouyeh Region”. Pazhoheshha-ye Bastan shenasi Iran, 10(27): 7-28. https://doi.org/10.22084/nbsh.2020.21491.2124

26. - Azadi, A., (2020b). “Archaeological Survey of the Abriz Dam Reservoir, Kohgiluyeh”. Proceedings of the 18th Annual Meeting of Iranian Archaeology, Tehran: Research Institute of Cultural Heritage and Tourism: 33-42.

27. - Azadi, A. & Qezelbash, E., (2011). “Introduction to Newly Discovered Neolithic Sites in the Kohgiluyeh Region”. Archaeology and History, 48: 3-16.

28. - Darabi, H., (2018). “Revisiting Stratigraphy of Ali Kosh, Deh Luran Plain”. Pazhoheshha-ye Bastan Shenasi Iran, 8(16), 27-42. https://doi.org/10.22084/nbsh.2018.14908.1661

29. - Davoodi, H., (2021). “Report on Zooarchaeological Studies at Bibi Zoleikhai Tepe”. Appendix to the First Season of Excavation Report for Stratigraphic Investigation at Bibi Zoleikhai Tepe, Tehran: Archaeology Research Institute. (Unpublished).

30. - Alizadeh, A., (2021). “Review and Synthesis of the Neolithic Cultural Development in Fars, Southern Iran”. Journal of Neolithic Archaeology. 23: 1-27.

31. - Azizi Kharanaghi. H., Fazeli Nashli, H. & Nishiaki, Y., (2014). “The second season of excavations at Tepe Rahmat Abad, southern Iran: The absolute and relative chronology”. Ancient Near Eastern Studies, 51: 1-32.

32. - Braidwood, R. J. & B. Howe., (1960). Prehistoric Investigations in Iraqi Kurdistan. Chicago: University of Chicago Press.

33. - Braidwood, R. J., Howe, B. & Reed, C. A., (1961). “The Iranian prehistoric project”. Science, 133: 2008-10. https://doi.org/10.1126/science.133.3469.2008

34. - Braidwood, L. S., Braidwood, R. J., Howe, B., Reed, C. A. & Watson, P. J. (eds)). (1983). Prehistoric Archaeology Along the Zagros Flanks. OIP 105, University of Chicago Press, Chicago.

35. - Bronk Ramsey, C., Heaton, T., Schlolaut, G., Staff, R., Bryant, C., Brauer, A., Lamb, H., Marshall, M. & Nakagava, N., (2020). “Reanalysis of the atmospheric radiocarbon calibration record from Lake Suigetsu, Japan”. Radiocarbon, 62(4): 989-999. https://doi.org/10.1017/RDC.2020.18

36. - Carretero, L.G., Lucas, L., stevens, C. & Fuller, D., (2023). “Investigating early agriculture, plant use and culinary practices at Neolithic Jarmo (Iraqi Kurdistan)”. Journal of Archaeological Science: Reports, 52: 1-17. https://doi.org/10.1016/j.jasrep.2023.104264

37. - Chester, K. W., (1922). “A Scale of Grade and Class Terms for Classic Sediments”. The Journal of Geology, 30 (5): 377-392. https://doi.org/10.1086/622910

38. - Darabi, H., Naseri, R., Young, R. & Fazeli Nashli, H., (2011). “The Absolute Chronology of East Chia Sabz: a Pre-Pottery Neolithic Site in Western Iran”. Dacumenta Praehistorica, 38: 255-265. https://doi.org/10.4312/dp.38.20

39. - Darabi, H., Aghajari, M., Nikzad, M. & Bahramiyan, S., (2017). “In search of Neolithic appearance along the northern shorelines of the Persian Gulf: a report on the excavation at the Pre-Pottery Neolithic site of Tapeh Mahtaj, Behbahan Plain”. International Journal of the Society of Iranian Archaeologists, 5: 13-22.

40. - Darabi, H., Richter, T. & Mortensen, P., (2019). “Neolithisation process in the central Zagros: Asiab and Ganj Dareh revisited”. Documenta Praehistorica, XLVI: 44-56. https://doi.org/10.4312/dp.46.3

41. - Darabi, H., Bangsgaard, P., Arranz-Otaegui, A., Ahadi, G. & Olsen, J., (2020). “Early Neolithic occupation of the lowlands of south-western Iran: new evidence from Tapeh Mahtaj”. Antiquity, 95(379): 1-18. https://doi.org/10.15184/aqy.2020.215

42. - Daujat, J., Mashkour, M., Emery-Barbier, A., Neef, R. & Bernbeck, R., (2016). “Qale Rostam: Reconsidering the “Rise of a Highland Way of Life”. An integrated bioarchaeological analysis”. in: Roustaei, K., and Mashkour, M. (Eds.), The Neolithic of the Iranian Plateau. Recent Research and Prospects Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment, Ex Oriente, Berlin: 108-136.

43. - Ebrahimi, M. A., (2010). Comparative Osteology of Domestic Animals. 2nd Edition, Tabriz: Islamic Azad University, Tabriz Branch.

44. - Hole F., Flannery, K. & Neely, J. A., (1969). “Prehistory and Human Ecology of the Deh Luran Plain”. Memoirs of the Museum of Anthropology, University of Michigan Museum of Anthropology, Ann Arbor. https://doi.org/10.3998/mpub.11395036

45. - Hole, F., (1977). “Studies in the archaeological history of the Deh Luran plain: The Excavation of Chagha Sefid”. Ann Arbor: Museum of anthropology, University of Michigan. https://doi.org/10.3998/mpub.11395563

46. - Hole, F., (1994). “Interregional Aspects of the Khuzestan Aceramic - Early Pottery Neolithic Sequence (Synthesis Contribution)”. Gebel H. G. and Kozlowski S. K. (eds.), Neolithic Chipped Stone Industries of the Fertile Crescent. Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment 1, Berlin, ex Oriente: 101- 116.

47. - Kamjan, S., Maskour, M., Mohaseb, A., Fathi, H. & Azizi Kharanaghi, H., (2018). “Zooarchaeology of the Pre-Pottery Neolithic Site of Qasr Ahmad (Iran) “. In: C. Cakirla, R. Brethon, J. Chahoud, S. Pilaar Birch (eds.), Proceedings of the 12th International Symposium of the ICAZ Archaeology of Southwest Asia and Adjacent Areas Working Group, Groningen Institute of Archaeology: 27 - 40. https://doi.org/10.2307/j.ctvggx2m4.8

48. - Khanipour, M., Zare Kordshooli, F. & Karami, H., (2021). “Archaeological Excavations at Tol-e Sangi in Fars Province, Iran”. The International Journal of Ancient Iranian Studies,1 (1): 97-104.

49. - Kozlowski, S. K. & Aurenche, O., (2005). “Territories, Boundaries and Cultures in the Neolithic Near East”. BAR International Series 1362, Oxford. https://doi.org/10.30861/9781841718071

50. - Mashkour, M., Davoudi, H., Djamali, M., Shidrang, S., Tengberg, M., Mylona, P., Khormali, F., Rahmati, M., Beizaee Doost, S., Moradi, B., Khazaeli, R. & Fathi, H., (2023). “Tappeh Qazānchi, A Settlement from the Early Neolithic to the Bronze Age in the Kermanshah Plain, Iran”. Pazhoheshha-ye Bastan shenasi Iran, 13(36): 7-33. https://doi.org/10.22084/nb.2021.25051.2394

51. - Matthews, R., Matthews, W. & Mohammadifar, Y., (2013). The earliest Neolithic of Iran: 2008 excavations at Sheikh-e Abad and Jani. Oxford: Oxbow. https://doi.org/10.2307/j.ctvh1dp0q.3

52. - Matthews, R. & Fazeli Nashli, H., (2013). The Neolithisation of Iran: The formation of new societies. Oxford: Oxbow. https://doi.org/10.2307/j.ctvh1dp0q

53. - Matthews, R., Matthews, W., Raheem, K. R. & Rauf Aziz, K., (2016). “Current Investigations into the Early Neolithic of the Zagros Foothills of Iraqi Kurdistan”. In: Kopanias, K., and MacGinnis, J., The Archaeology of the Kurdistan region of Iraq and Adjacent Regions, Oxford: 219-228. https://doi.org/10.2307/j.ctvxrq0m8.26

54. - Matthews, R. & Fazeli Nashli, H., (2022). The Archaeology of Iran from the Palaeolithic to the Achaemenid Empire. Routledge, London. https://doi.org/10.4324/9781003224129

55. - Meldgaard, J., Mortensen, P. & Thrane, H., (1963). “Excavations at Tepe Guran, Luristan”. Acta Archaeologica, 34: 98-133.

56. - Moradi, B., Mashkour, M., Eghbal, H., Azadeh Mohaseb, F., Ghassimi, T., Rahmati, E., Vahdati, A., Gratuze, B. & Tengberg, M., (2016). “A Short Account of Kelek Asad Morad, A Pre-Pottery Neolithic Site in Pol e Dokhtar, Luristan”. in: Roustaei, K., and Mashkour, M. (Eds.), The Neolithic of the Iranian Plateau. Recent Research and Prospects Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment, Ex Oriente, Berlin:1-14.‌

57. - Mortensen, P., (1972), “Seasonal Camps and Early Villages in the Zagros”. In: P. Ucko, R. Tringham, & G. W. Dimbleby (eds.), Man, Settlement and Urbanism, London: Duckworth.

58. - Nowrūzi, A., (2010). “Archeological Studies on Northern Karūn Basin (Chahārmahāl-o-Bakhtiyārī Province”. Journal of Archaeological Studies, 1(2): 161-175. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28666.html?lang=en

59. - Pullar, J., (1990). Tepe Abdul Hosein, a Neolithic Site in Western Iran. Oxford, England.

60. - Reimer, P. J., Austin, WEN., Bard, E., Bayliss, A., Blackwell, PG., Bronk Ramsey, C., Butzin, M., Cheng, H., Edwards, RL., Friedrich, M., et al., (2020). “The intCal20 northern hemisphere radiocarbon age calibration curve (0-55 cal kBP)”. Radiocarbon, 62(4): 725-757. https://doi.org/10.1017/RDC.2020.41

61. - Riehl, S., Asouti, E., Karakaya, D., Starkovich, B. M., Zeidi, M. & Conard, N. J., (2015). “Resilience at the transition to agriculture: the long-term landscape and resource development at the Aceramic Neolithic tell site of Chogha Golan (Iran)”. BioMed Research International, 2015: 1-22. https://doi.org/10.1155/2015/532481

62. - Roustaei, K. & Mashkour, M., (2016), (Eds.), The Neolithic of the Iranian Plateau. Recent Research and Prospects Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment. Ex Oriente, Berlin.

63. - Shirazi, Z., (2021). “Report on Archaeobotanical Studies at Bibi Zoleikhai Tepe”. Appendix to the First Season of Excavation Report for Stratigraphic Investigation at Bibi Zoleikhai Tepe, Tehran: Archaeology Research Institute. (Unpublished).

64. - Sumner, W. M., (1994). “The Evolution of Tribal Society in the Southern Zagros Mountain, Iran”. In: Stein, G. J., & Rothman, M.S., (Eds.), Chiefdoms and Early State in the Near East: The Organizational Dynamic of Complexity, Prehistory Press, Madison: 47-56.

65. - Schmidt, E., (1972). Atlas of animal bones: for prehistorians, archaeologists and quaternary geologists. Elsevier publishing company.

66. - Smith, P. E. L., (1976). “Reflection on four Seasons of Excavations at Tepe Ganj Dareh”. In: F. Bagherzadeh (ed.), Proceeding of the 4th Annual Symposium on Archaeological Research in Iran. Iranian Centre for Archaeological Research, Tehran: 11-22.

67. - Smith, P. E. L., (1990). “Architectural Innovation and Experimentation at Ganj Dareh, Iran”. World Archaeology, 21(3): 323-335. https://doi.org/10.1080/00438243.1990.9980111

68. - Tsuneki, A. & Zeidi, M., (2008a). “Excavation at TB75 (Haji Bahrami Cave)”. In: Tsunki, A. & Zeidi, M. (ed.), Tangh-e Bolaghi: The Iran- Japan archaeological project for the Sivand dam salvage area. Al- Shark 3. University of Tsukuba studies for west Asian archaeology, Tsukuba: 43-67.

69. - Tsuneki, A. & Zeidi, M., (2008b). “Excavation at TB130”. In: Tsunki, A. & M. Zeidi, (ed.), Tangh-e Bolaghi: The Iran- Japan archaeological project for the Sivand dam salvage area. Al- Shark 3. University of Tsukuba studies for west Asian archaeology, Tsukuba: 71-83.

70. - Tsuneki, A. & Mirzaei, A., (2012). “The Result of the 2011 research season”. in Tsuneki, A. & A. Mirzaye (ed.), The Arsanjan project, 2011. Tehran: Research Center of the Iranian Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization and University of Tsukuba: Tsukuba.

71. - Zagarell, A., (1982). The Prehistory of the Northeast Baḫtiyārī Mountains, Iran: The Rise of a Highland Way of Life. Beihefte Zum Tubinger Atlas des Vorderen Orients 42, Wiesbaden.

72. - Zeder, M. A., (2006). “A critical examination of markers of initial domestication in goats (Capra hircus)”. in” M. A. Zeder, D. G. Bradley, E. Emshwiller and B. D. Smith (eds) Documenting Domestication: New Genetic and Archaeological Paradigms, Berkeley: University of California Press: 181-206. https://doi.org/10.1525/9780520932425-017

73. - Zeder. M., (2008). “Animal domestication in the Zagros: An update and directions for future research”. In: E. Vila, L. Gourichon, A. M. Choyke and H. Buitenhuis (eds.), Archaeozoology of the Near East VIII: Proceedings of the 8th International Symposium on the Archaeozoology of Southwestern Asia and Adjacent Areas. Maison de l’Orient et de la Mediterrane-Jean Pouilloux, Lyon: 243-278.

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.