logo
سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )                   سال 6 شماره 22 صفحات 252-233 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.22.233
‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.22.9.8

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Montazerzohouri M, Javeri M, Weber D. (2023). The Sassanian Pahlavi Inscriptions of Vigol Fire Temple; Evidences of the Burning Fire Temple of Vigol in the Early Islamic Centuries. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 9 doi:10.30699/PJAS.6.22.233
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-809-fa.html
منتظرظهوری مجید، جاوری محسن، وبر دیتر.(1401). کتیبه‌های پهلوی آتشکدۀ ویگل، شواهدی‌بر فروزان بودن آتشکدۀ ویگل در قرون نخستین اسلامی مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (22) :252-233 10.30699/PJAS.6.22.233

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-809-fa.html

کتیبه‌های پهلوی آتشکدۀ ویگل، شواهدی‌بر فروزان بودن آتشکدۀ ویگل در قرون نخستین اسلامی
مجید منتظرظهوری1 ، محسن جاوری*2 ، دیتر وبر3
1- استادیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2- دانشیار گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران ، javeri@kashanu.ac.ir
3- استاد مؤسسۀ ایران‌شناسی دانشگاه برلین، آلمان
چکیده:   (3326 مشاهده)
محوطۀ تاریخی ویگل و هراسکان در شهرستان آران و بیدگل در شمال استان اصفهان واقع‌شده است. مطالعات باستان‌شناسی فصل اول این محوطه منجر به شناسایی بخش چهارطاقی یک آتشکده و قسمتی از راهروی طواف آن گردید. فصل دوم کاوش آتشکده در جهت شناسایی سایر فضاها در اطراف بخش مرکزی آتشکده بود. مطالعات باستان‌شناسی مشخص ساخت از آنجا که این آتشکده در بافت شهری ساخته شده است، نسبت به آتشکده‌هایی که دور از محوطه‌های استقراری ساخته شده‌اند، اهمیت بیشتری دارد. به‌جز شواهد معماری، عناصر مذهبی و تزئینی گچی یافت‌شده در این آتشکده، شناسایی چند کتیبۀ پهلوی ساسانی برروی دیوارهای راهروی طواف شرقی آتشکده و کشف سفال‌نوشته‌های پهلوی (استروکا) بر اهمیت آن افزود. کتیبه‌های پهلوی برروی ازاره‌های گچی و دیوارهای با پوشش گل اُخری به خطی خوش نگاشته شده‌اند و متأسفانه به‌جز چند کتیبه بیشتر آن‌ها قابل‌خوانش نیست و نیازمند پژوهش گسترده‌ای است. گردآوری اطلاعات دربارۀ آتشکدۀ ویگل و کتیبه‌های پهلوی آن به‌شیوۀ میدانی صورت‌گرفته و روش پژوهش براساس مطالعات زبان‌شناسی و توصیفی-تحلیلی است. پرسش‌های اصلی پژوهش عبارتنداز: محتوای کتیبه‌های پهلوی چیست و چه مضامینی را شامل می‌شود؟ تاریخ تخمینی نگارش این کتیبه‌ها چه بازۀ زمانی را شامل می‌شود؟ با توجه به مطالعات زبان‌شناسی و باستان‌شناختی صورت‌پذیرفته، قرارگیری این کتیبه‌ها در داخل فضای آتشکده، مضامین کتیبه‌ها سویۀ مذهبی دارند و با توجه به نظر پژوهشگران حوزۀ زبان‌های باستانی این کتیبه‌ها احتمالاً در قرون اول و دوم هجری‌قمری نگاشته شده‌اند. با توجه به تاریخ‌گذاری کتیبه‌ها به‌نظر می‌رسد آتشکدۀ ویگل که از روزگار ساسانی حیات داشته، تا قرون اولیۀ هجری‌قمری فروزان و دارای اعتبار بوده و پس از آن با اشاعۀ دین اسلام به‌مرور این آتشکده دستخوش تغییرات ساختاری و هویتی شده و احتمالاً در قرن شش هجری‌قمری بر اثر رخ‌دادهای تاریخی برای همیشه متروک گردیده است. 
شماره‌ی مقاله: 9
واژه‌های کلیدی: ویگل و هراسکان، آتشکده، دورۀ ساسانی، دوران اسلامی، کتیبۀ پهلوی
متن کامل [PDF 1477 kb]   (860 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1401/10/1 | پذیرش: 1401/11/3 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - آذرفرنبغ فرخزادان، (1386). روایت آذرفرنبغ فرخزادان (رساله‌ای در فقه زرتشتی منسوب به سدۀ سوم هجری). آوانوشت، ترجمه، توضیحات و واژه‌نامه: حسن رضائی باغ‌بیدی، تهران: مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی.
2. - بویس، مری، (1374). تاریخ کیش زرتشتی. جلد اول، ترجمۀ همایون صنعتی‌زاده، تهران: انتشارات توس.
3. - بلاذری، احمد بن یحیی، (1337)‌. فتوح البلدان. ترجمۀ محمد توکل‌، تهران: نشر نقره.
4. - قمی، حسن بن محمد بن حسن، (1358). تاریخ قم. ترجمۀ حسن بن علی بن عبد‌الملک قمی‌، قم: کتابخانۀ بزرگ آیت‌الله العظمی مرعشی‌نجفی.
5. - راوندی‌القاسانی، سید‌ابوالرضا، (1334). دیوان. تصحیح: سیدجلال‌الدین ارموی، تهران: مجلس.
6. - منتظرظهوری، مجید، (1400). «آرامگاه شهر گور، الگویی نو از سنتی کهن». مطالعات باستان‌شناسی پارسه، 5 (17): 218-191.
8. - Azarfaranbagh Farrokhzadan, (2007). A narration by Azarfarnabagh Farrokhzadan (a treatise on Zoroastrian jurisprudence attributed to the third century AH). Transcription, Translation, Descriptions and Dictionary of Hassan Rezaei Baghbidi, Tehran: The Great Islamic Encyclopedia Center, (In Persian).
9. - Balazori, A. Y., (1995). Fotuh al-Boldan. Translated by: Mohamad Tavakol, Tehran: Noghreh (In Persian).
10. - Boyce, M., (1995). History of Zoroastrianism. Vol. 1, Translated by: Homayoun Sanati Zadeh, Tehran: Toos Publications, (In Persian).
11. - Boyce, M., (1987). “Āta š”. In: Encyclopedia Iranica, edited by: E. Yarshater, vol. III, Fasc. 1, 1–5. London and New York: Routledge and Kegan Paul.
12. - Boyce, M., (1968). “On the Sacred Fires of the Zoroastrians”. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 31: 52–68
13. - Boyce, M., (1975). “On the Zoroastrian Temple Cult of Fire”. Journal of the American Oriental Society, 95: 454–465.
14. - Boyce, M., (1979). Zoroastrians, their Religious Beliefs and Practices. London: Routledge and Kegan Paul.
15. - Bucharlat, R., (1985). “Chahar Taq et Temple Du Sassanide: Quelques Remarques”.In: De Lindus aux Balkans, R. J. Deshayes (ed), Editions Recherche sur les civilizations. Paris: 461-478.
16. - Bucharlat, R. & Lecomte. O., (1987). “Fouilles de Tureng Tape”. Les Periodes Sassanides et Islamiques. Editions Recherche sur les civilization, Paris.
17. - Javeri, M., (2012). “Archaeological Site of Vigol”. Gamaneh, 2: 43–54. [in Persian]
18. - Javeri, M. & MontazerZohouri, M., (2022). “Vigol and Harāskān Fire Temple: Archaeological Evidence About the Veneration of Fire in the Center of the Iranian Plateau During the Sasanian Period”. IRAN. https://www.tandfonline.com/toc/rirn20/0/0
19. - Kaim, B., (2002). “Un Temple de feur Sassanide decouvert a Mele Hairam, Turkmenstn Meridional”. Studia Iranica, 31 (2): 215-230.
20. - Khosravi, Sh.; Alibeigi, S. & Rashno, A., (2018). “The ossuary of the Palang Gerd fire temple: New evidence of Zoroastrian funerary practices during Sasanid period”. Studia Iranica, 47: 51-73.
21. - Montazer Zohouri, M., (2021). “The Tomb of Gour: A New Model of an Old Tradition”. Parseh Journal of Archaeological Studies 5 (17): 191–218 (in Persian).
22. - Rahbar, M., (1998). “Decouverte D’un Monument D’Époqu e Sassanide Á Bandian, Dargaz (Nord horassan) fouill es 1994 et 1995”. Studia Iranica, 27/2: 213-250.
23. - Rahbar, M. A., (1999). “Dargaz”. (Khorassan): découv ertes de panneaux de stcs Sassanides. Dossiers ’Archéologie, 243: 62 - 65.
24. - Rahbar, M., (2004). “Le monument Sassanide de Bandian, Dargaz. Un temple du Feu D’aprés les Dernieres Découvertes 1996-98”. Studia Iranica, 33 (1): 7-30.
25. - Rahbar, M., (2008). “The Discovery of a Sasanian Period Fire Temple at Bandiyān, Dargaz”. in : D. Kennet, P. Luft, eds., Current Research in Sasanian Archaeology, Art and History. Proceedings of a Conference held at Durham University, November 3rd and 4th, 2001 organized by the Centre for Iranian Studies, IMEIS and the Department of Archaeology of Durham University. Oxford, Archaeopress: 15-40.
26. - Ravandi Al-Qasani. R., (1955). Divan. edited by: Seyed Jalal Al-din Urmavi, Tehran: Majles (in Persian).
27. - Qomi, H. M., (1979). History of Qom. trans. by: Hassan b. Ali b. Abd Al-Malek Qomi. Qom: The Great Library of the Grand Ayatollah Marashi Najafi (in Persian).
28. - Schippmann, K., (1972). Die iranischen Feuerheiligtümer. Berlin.
29. - Weber, ., (2007). Einige Bemerkungen zur Palaeographie des Pahlavi. In: M. Macuch, M. Maggi and W. Sundermann (eds.). Iranian Languages and Texts from Iran and Turan, Donald E. Emmerick Memorial Volume (IRANICA, ed. M. Macuch, 13), Wiesbaden: 433–442.
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.