logo
سال 7، شماره 26 - ( 12-1402 )                   سال 7 شماره 26 صفحات 143-119 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.22034/PJAS.7.26.119

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Jahani V, Raof S, Raigani I. (2024). A Study of Parthian Burial Methods in the Ancient Cemetery of Liarsang-Bon Amlash. Parseh J. Archaeol. Stud.. 7(26), 119-143. doi:10.22034/PJAS.7.26.119
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-753-fa.html
جهانی ولی، رئوف سولماز، رایگانی ابراهیم.(1402). بررسی شیوه‌های تدفین دورۀ اشکانی در گورستان باستانی لیارسنگ‌بُن املش مطالعات باستان‌شناسی پارسه 7 (26) :143-119 10.22034/PJAS.7.26.119

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-753-fa.html

بررسی شیوه‌های تدفین دورۀ اشکانی در گورستان باستانی لیارسنگ‌بُن املش
ولی جهانی1 ، سولماز رئوف*2 ، ابراهیم رایگانی3
1- دکترای باستان‌شناسی، مدیرکل ادارۀ میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان، رشت، ایران.
2- دانش‌آموختۀ دکترای باستان‌شناسی، گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت‌مدرس، تهران، ایران ، solmaz_raof@yahoo.com
3- استادیار گروه باستان‌شناسی و تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم‌انسانی، دانشگاه نیشابور، نیشابور، ایران
چکیده:   (2324 مشاهده)
مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بُن در روستای شیرچاک، بخش رانکوه شهرستان املش استان گیلان قرار دارد. این گورستان در ضلع شرقی مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بُن و در دامنۀ کوه آهینبَرتَله واقع شده است. در این گورستان 130 گور مورد شناسایی و کاوش قرار گرفت. براساس نتایج حاصل از تاریخ‌گذاری به‌روش رادیوکربن، دیرینگی این گورستان هم‌زمان با دوران اشکانی و ساسانی بین سال‌های 38 پ.م. تا 123 م.، و 45 پ.م. تا 80 م.، تعیین شده است. هدف از انجام این پژوهش مطالعۀ ساختار تدفین‌های اشکانی در گورستان لیارسنگ‌بُن درنظر گرفته شد. آن‌چه ضرورت پژوهش حاضر را توجیه نموده است، مستندسازی و انتشار مهم‌ترین دستاوردهای کاوش در زمینۀ شناخت ساختارهای تدفینی روزگار اشکانی در این منطقه است و هم‌چنین تلاشی برای مستندسازی حاصل کاوش‌ها پیش از تخریب محوطه توسط عوامل طبیعی و انسانی. نگارندگان، کوشش نمودند در پژوهش حاضر به این پرسش‌ها پاسخ‌دهند که در گورستان لیارسنگ‌بن چه ساختارهای تدفینی بیشتر مدنظر کنش‌گران وقت بوده است؟ دیگر آن‌که، این ساختارهای تدفینی با کدام ساختارهای تدفینی هم‌عصر در منطقه و بیرون منطقه قابل‌مقایسه است؟ نتیجه آن‌که از میان شیوه‌های متنوع تدفین در عصر اشکانی تنها سه شیوۀ دخمه‌ای، چاله‌ای و خمره‌ای در گورستان لیارسنگ‌بن شناسایی شد که به‌ترتیب بسامد گورهای دخمه‌ای، چاله‌ای و درنهایت خمره‌ای حاکی از تنوع تدفینی در این گورستان بوده است که ضمن شباهت با تدفین‌های منطقه‌ای، یادآور و مشابه نمونه‌های فرامنطقه‌ای بوده است. داده‌های این پژوهش ازطریق اطلاعات حاصل از شش فصل کاوش میدانی در گورستان لیارسنگ‌بُن گردآوری شده است و به‌روش تحلیل توصیف تاریخی و هم‌چنین مقایسه با سایر گورستان‌های هم‌افق به‌لحاظ تاریخی مورد ارزیابی قرار گرفته است. 
واژه‌های کلیدی: املش، گورستان، لیارسنگ‌بُن، اشکانی، گوردخمه‌ای.
متن کامل [PDF 2058 kb]   (740 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1401/3/15 | پذیرش: 1401/5/26 | انتشار: 1402/12/10
فهرست منابع
1. - آذرنوش، مسعود، (1354). «کاوش‌های گورستان محوطه سنگ‌شیر همدان». گزارش‌های سومین مجمع سالانۀ کاوش‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی در ایران، زیرنظر: فیروز باقرزاده، تهران: مرکز باستان‌شناسی ایران.
2. - جهانی، ولی، (1393). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
3. - جهانی، ولی، (1395). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
4. - جهانی، ولی، (1396). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
5. - جهانی، ولی، (1397). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
6. - جهانی، ولی، (1398). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
7. - جهانی، ولی، (1400). «گزارش کاوش در مجموعۀ باستانی لیارسنگ‌بن-املش». رشت: مرکز اسناد ادارۀ کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان گیلان (منتشرنشده).
8. - جهانی، ولی و بابایف، الیاس، (1397). «شواهدی نویافته از معماری محوطه‌های استقراری هزاره‌های دوم و اول قبل‌ازمیلاد در کرانه‌های جنوب‌غرب دریای کاسپی (گیلان)». مطالعات باستان‌شناسی، 10 (2): 65-47. doi.org/10.22059/jarcs.2019.68517
9. - جهانی، ولی؛ و چرمچیان، مجتبی، (1398). «دو فصل پژوهش میدانی در گورستان باستانی لیارسنگ‌بن شیرچاک-املش». نخستین همایش ملی باستان‌شناسی و تعامل آن با علوم وابسته، بابل.
10. - چایچی‌امیرخیز، احمد، (1375). «تدفین در ایران از آغاز تا 5000 پ.م.». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه تربیت‌مدرس (منتشرنشده).
11. - چایچی‌امیرخیز، احمد؛ و سعیدی، محمدرضا، (1381). تدفین تابوتی در ایران‌باستان. تهران: نشر سمیر.
12. - خلعتبری، محمدرضا، (1384). «گزارش مقدماتی فصل اول کاوش‌های باستان‌شناسی در تپه کلورز رستم‌آباد-رودبار». تهران: مرکز اسناد سازمان میراث‌فرهنگی کشور (منتشرنشده).
13. - خلیلی، کبری؛ و رحمتی، محمدرضا، (1394). «تأثیر تحولات مذهبی در تحولات تدفین عصر ایلخانی». دومین همایش ملی باستان‌شناسی ایران، بیرجند.
14. - دیولافوآ، ژان، (1390). سفرنامۀ خاطرات کاوش‌های باستان‌شناسی شوش. ترجمۀ بهرام فره‌وشی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
15. - زادنپروفسکی، ی. ا.، (1376). «کوچ‌روهای شمالی آسیای‌مرکزی پس از حملۀ اسکندر». در: تاریخ تمدن‌های آسیای‌مرکزی، ترجمۀ صادق ملک‌شهمیرزادی، تهران: وزارت امورخارجه.
16. - رهبر، مهدی، (1376). «کاوش آرامگاه‌های الیمایی گلالک شوشتر». یادنامۀ اولین همایش باستان‌شناسی- شوش، تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
17. - سبحانی، فرزانه؛ و رضایی‌نیا، عباسعلی، (1400). «گونه‌شناسی معماری آرامگاهی در دورۀ اشکانی». مطالعات تاریخ فرهنگی، پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ، 12 (47): 37-1. doi: 10.29252/chs.12.47.4
18. - سرفراز، علی‌اکبر، (1355). راهنمای آثار باستانی جزیرۀ خارک. تهران: سازمان حفاظت آثار باستانی ایران.
19. - سرفراز، علی‌اکبر؛ و فیروزمندی، بهمن، (1381). باستان‌شناسی و هنر دوران ماد، هخامنشی، اشکانی و ساسانی. تهران: جهاد دانشگاهی.
20. - شریفی، عبدالمطلب، (1394). «فصل اول کاوش‌های باستان‌شناسی محوطۀ اشکانی وِستِمین کیاسر-ساری». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی کشور (منتشرنشده).
21. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1346). «آثار و بقایای دهکده‌های پارتی (اشکانی)». مجلۀ بررسی‌های تاریخی، 2 (1): 25-5.
22. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1374). معبد آناهیتا کنگاور. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
23. - کامبخش‌فرد، سیف‌الله، (1377). گورخمره‌های اشکانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
24. - کالیگان، ویلیام، (1350). مادی‌ها و پارتی‌ها. ترجمۀ گودرز اسعد‌بختیاری، تهران: شورای مرکزی.
25. - گُدار، آندره، (1347). هنر ایران. ترجمۀ بهروز حبیبی، تهران: دانشگاه شهید‌بهشتی.
26. - گیرشمن، رومن، (1341). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
27. - محمدی‌فر، یعقوب؛ و هژبری‌نوبری، علیرضا، (1383). «نگرشی بر آئین تدفین گورخمره‌ای دوران اشکانی در حاشیۀ غربی زاگرس مرکزی (مریوان)». پیام باستان‌شناس، 1 (2): 42-29.https://journals.iau.ir/article_704572.html
28. - محمدی‌فر، یعقوب، (1393). باستان‌شناسی و هنر اشکانی. تهران: سمت.
29. - مرعشی، سید‌ظهیرالدین، (1364). تاریخ گیلان و دیلمستان. به‌تصحیح و تحشیۀ منوچهر ستوده، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
30. - موچشی، امیرساعد، (1388). «ارزیابی مجدد گاهنگاری آثار زیویه». مجلۀ مطالعات باستان‌شناسی، 1(2: پیاپی 2): 141-121. https://jarcs.ut.ac.ir/article_28664.html
31. - نعمتی، محمدرضا؛ و صدرایی، علی، (1391). «بررسی شیوه‌های تدفین دورۀ اشکانی در گورستان ولیران دماوند». مطالعات باستان‌شناسی، 4 ( 2: پیاپی6): 121-102. doi.org/10.22059/jarcs.2013.32122.
32. - نگهبان، عزت‌الله، (1372). کاوش‌های هفت‌تپه خوزستان. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی کشور.
34. - Azarnoush, M., (1979). “Excavations of Hamedan Sang Shir cemetery”. Reports of the third annual conference of archaeological excavations and research in Iran, under the supervision of: Firouz Bagherzadeh, Tehran: Iran Archeology Center (in Persian).
35. - Chaichi Amirkhiz, A. & Saeedi, M., (2013). Coffin Burial in Ancient Iran. Tehran: Samir Publishing (in Persian).
36. - Chaichi Amirkhiz, A., (1996). “Burials in Iran from the beginning to 5000 BC”. Master's thesis in Archaeology, Tarbiat Modares University, Faculty of Humanities (in Persian).
37. - Culican, W., (1965). The Medes and Persians. Translates by: Gudarz Asaad Bakhtiar, Tehran: Pazineh Publication (in Persian).
38. - Diolafoa, J., (2010). A travelogue of memories of the archaeological excavations of Susa. Translated by: Bahram Faravashi, Tehran: Tehran University Press (in Persian).
39. - Egami, N.; Fukai, S. & Seiichi, M., (1966). Dailaman II, the excavations at Noruzmahale and Khoramrud 1960. the Institute of Oriental Culture, Tokyo: The Tokyo University Iraq-Iran archaeological expedition, report 7.
40. - Fukai, S. & Ikeda, J., (1971). Dailaman IV the excavations at Ghalekuti II & I 1964. The Institute of Oriental Culture, Tokyo: The Tokyo University Iraq-Iran archaeological expedition, report 12.
41. - Girshman, R., (1962). Iran from the beginning to Islam. Translated by: Mohammad Moin, Tehran: Elmi va Farhangi Publications (in Persian).
42. - Godard, A., (1968). Iranian art. Translated by: Behrouz Habibi, Shahid Beheshti University, Tehran (in Persian).
43. - Jahani, V. & Babayev, I., (2017). “New evidence of the architecture of settlement sites of the second and first millennia BC in the south-west shores of the Caspian Sea (Gilan)”. Archaeological Studies, 10 (2): 47-65. (in Persian). doi.org/10.22059/jarcs.2019.68517.
44. - Jahani, V. & Charmchian, M., (2018). “Two seasons of field research in the ancient cemetery of Liarsang-Bon Shirchak-Amlash”. The first national conference on archeology and its interaction with related sciences, Babol. (in Persian).
45. - Jahani, V., (2013-2021). “Report on the excavation of Liarsang-Bon, Amlash ancient complex”. Rasht: archive of the General Directorate of Cultural Heritage, Tourism and Handicrafts of Gilan Province (Unpublished). (in Persian).
46. - Kambakhsh Fard, S., (1995). Anahita Kangavar Temple. Tehran: Iran's Cultural Heritage Organization. (in Persian).
47. - Kambakhsh Fard, S., (1998). Parthian Pithos-Burials at Germi (Azarbaijan). Tehran: University Publishing Center. (in Persian).
48. - Kambakhshfard, S., (1967). “Artifacts and Remains of Parthian (Ashkani) Villages”. Journal of Historical Studies, 2 (1): 25-5. (in Persian).
49. - Khalatbari, M. R., (1992). “Excavation of Kalovraz, Master's Thesis in Archaeology”.Tehran: Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran (Unpublished). (in Persian).
50. - Khalatbari, M. R., (2004). Archaeological excavations in the ancient sites of Talesh (Marian and Tindovin). Rasht: published by the General Directorate of Cultural Heritage of Gilan in collaboration with the Research Institute of Archeology, first edition. (in Persian).
51. - Khalatbari, M. R., (2005). Preliminary report of the first chapter of archaeological excavations in the Kalovraz's Hill, Rostamabad-Rodbar. Tehran: Archives of the Cultural Heritage Organization of the country, report number 7670 RE- (Unpublished). (in Persian).
52. - Khalatbari, M. R., (2012). Gilan in the Iron Age. Tehran: Goi Publications. (in Persian).
53. - Khalili, K. & Rahmati, M. R., (2014). “The influence of religious developments in the burial developments of the Ilkhanid era”. The second national archeological conference of Iran, Birjand. (in Persian).
54. - Kiani, M. Y., (1982). “Excavations on the defensive wall of Gurgan Plain”. IRAN: XX: 73-81.
55. - Lamberg-Karlovsky, C. C. & Humphries, J., (1968). “The Cairn burials of southeastern Iran”. East and West, 18(3/4): 269-276. https://www.jstor.org/stable/29755332
56. - Álvarez-Mon, J., (2010). The Arjān tomb: at the crossroads of the Elamite and the Persian empires. (Acta Iranica; Vol. 49). Peeters.
57. - Maraashi, S. Z. al-Din, (1985). History of Gilan and Daylamestan. Corrected and updated by: Manouchehr Sotoudeh, Tehran: Culture of Iran Foundation Publications. (in Persian).
58. - Mecquenem, R. D., (1943). “Fouilles de Suse, 1933-1939”. Memoires de lu Mission Archeologique en Iran, Mission de Susiane, 29: 3-161.
59. - Mocheshi, A. S., (2009). “Re-evaluating the chronology of the works of Ziviyeh”.Journal of Archaeological Studies, 1 (2: Serial 2): 121-141. (in Persian). https://jarcs.ut.ac.ir/article_28664.html
60. - Mohammadi Far, Y. & Hejabri Nobari, A., (2013). “An approach to the burial ritual of the Parthian period in the western margin of the central Zagros (Marivan)”. Payam-e -Bastanshenas, 1 (2): 29-42. (in Persian). https://journals.iau.ir/article_704572.html
61. - Mohammadi Far, Y., (2013). Parthian Archeology and Art. Tehran: Samit Publication. (in Persian).
62. - Moshkova, M. G., (1983). “A Question About Funeral Constructions as a Specific Ethnic Determinate”. in: History and Culture of the Sarmatians, Saratov.
63. - Muscarella. O. W., (1977). “Ziwie and Ziwie: the forgery of a provenance”. Journal of Field Archaeology, 4 (2): 197-219.
64. - Negahban, E., (1993). Excavations of Haft Tepe Khuzestan. Tehran: Cultural Heritage Organization of the country. (in Persian).
65. - Nemati, M. & Sadraei, A., (2012). “Investigation of Parthian Burial Methods in Valiran Damavand Cemetery”. Journal of Archaeological Studies, 4 (2: 6 series). 102-121. (in Persian). doi.org/10.22059/jarcs.2013.32122.
66. - Rahbar, M., (1997). Exploration of Golalak Shushtar Eliymai Tombs, Minutes of the First Archeology Conference - Shush. Tehran: Cultural Heritage Organization of the country. (in Persian).
67. - Sarfaraz, A. A. & Firouzmandi, B., (2002). The Archaeology and art of Mede, Achaemenian, Parthian and Sasanian. Tehran: Jahad Daneshgahi Publications. (in Persian).
68. - Sarfaraz, A. A., (1976). Guide to the Antiquities of Khark Island. Tehran: Iran Antiquities Protection Organization. (in Persian).
69. - Schmidt, E. F., (1953). Persepolis I: Structures, Reliefs, Inscriptions. OIP 68.
70. - Sharifi, A. M., (2014). The first chapter of the archaeological excavations of the Parthian site of Westmin Kiasar - Sari. Tehran: Archives of the National Institute of Archeology (Unpublished). (in Persian).
71. - Sobhani, F. & Rezaeinia, A. A., (2021). “Typology of tomb architecture in the Parthian period, studies of cultural history”. Research paper of the Iranian History Association, 12 (47): 1-37. (in Persian). doi.10.29252/chs.12.47.4
72. - Sołtysiak, A., & Jahani, V., (2019). “Human remains from Liarsangbon, Iran, 2016-2017”. Bioarchaeology of the Near East, 13: 49-53. https://www.researchgate.net/publication/340862670_Human_remains_from_Liarsangbon_Iran_2016-2017
73. - Sono. T. & Fukai, Sh., (1968). Dailaman III, the excavations at HasaniMahale and Ghalekuti 1964. Tokyo: The Tokyo University Iraq-Iran archaeological expedition.
74. - Sono, T. & Fukai, Sh., (1968). Dailaman III, the excavations at HasaniMahale and Ghalekuti 1964. Tokyo: The Tokyo University Iraq-Iran archaeological expedition.
75. - Unvala, J. M., (1929). “Fouilles à Suse en 1929”. Revue d'Assyriologie et d'archéologie orientale, 26(3): 133-142. https://www.jstor.org/stable/23285107
76. - Zadenprovsky, Y. A., (1997). “Northern Nomads of Central Asia after Alexander's invasion”. in: History of Central Asian Civilizations, Translated by: Sadegh Malek Shahmirzadi, Tehran: Ministry of Foreign Affairs. (in Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.