صنایع سنگی جوامع پلیستوسن در کرانه‌های شمالی تنگۀ هرمز و دریای عمان: بازنگری مجموعه دست‌ساخته‌های سنگی حاصل از بررسی تیبو و قاجار، سال 1365ه‍.ش.

زارعی, سپهر

doi:10.30699/PJAS.6.19.7

EN FA

سال 6، شماره 19 - ( 3-1401 ) سال 6 شماره 19 صفحات 32-7 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.6.19.7

‎ 20.1001.1.26455048.1401.6.19.6.9

Mendeley

Zotero

RefWorks

Zarei S. (2022). Lithic Industries of Pleistocene Communities on the Northern Littoral of the Strait of Hormuz and Oman Sea: A Review of a Lithic Collection from the Survey of Thibault and Kadjar, 1977. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(19), : 1 doi:10.30699/PJAS.6.19.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-715-fa.html

زارعی سپهر.(1401). صنایع سنگی جوامع پلیستوسن در کرانه‌های شمالی تنگۀ هرمز و دریای عمان: بازنگری مجموعه دست‌ساخته‌های سنگی حاصل از بررسی تیبو و قاجار، سال 1365ه‍.ش. مطالعات باستان‌شناسی پارسه 6 (19) :32-7 10.30699/PJAS.6.19.7

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-715-fa.html

صنایع سنگی جوامع پلیستوسن در کرانه‌های شمالی تنگۀ هرمز و دریای عمان: بازنگری مجموعه دست‌ساخته‌های سنگی حاصل از بررسی تیبو و قاجار، سال 1365ه‍.ش.

سپهر زارعی^*

اداره کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان هرمزگان، ایران ، szarei@hchto.ir

چکیده: (2975 مشاهده)

یکی از مسائل کلیدی باستان‌شناسی پارینه‌سنگی، گذرگاه‌ها و مسیرهای پراکنش گروه‌های انسانی پلیستوسن در آسیا است. یافته‌های پارینه‌سنگی اخیر در کرانه‌ها و پس‌کرانه‌های جنوبی ایران، بیانگر اهمیت این منطقه در پراکندگی گروه‌های انسانی پلیستوسن است. در بررسی هیأت زمین‌شناختی مشترک فرانسوی-ایرانی در سال 1356 ه‍.ش.، توسط «تیبو»، «دوفور»، «مرسیه» و «قاجار»، یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های پارینه‌سنگی در نوار ساحلی شمالی خلیج‌فارس و دریای عمان در سال‌های پیش ‌از انقلاب اسلامی شناسایی شد. در طی این بررسی، مجموعه دست‌ساخته‌های سنگی قابل‌توجهی در سطوح فرسایشی جمع‌آوری شد، اما گزارش نهایی یافته‌های پارینه‌سنگی هرگز منتشر نشد. در این نوشتار، ویژگی‌های ریخت‌فن‌آوری این مجموعه که هم‌اکنون در بخش پارینه‌سنگی موزۀ ملی ایران نگه‌داری می‌شود، مطالعه‌شده است. مهم‌ترین ویژگی این مجموعه، صنعت سنگ‌مادر-تراشۀ پارینه‌سنگی قدیم است؛ هرچند درخصوص شواهد آشولی اطمینان چندانی نیست. شواهد پارینه‌سنگی میانی در این مجموعه، شامل برداشته‌های لوالوا، سنگ‌مادرهای دیسکی/نیمه‌مرکزگرا، و خراشنده‌ها برروی تراشه، به‌ویژه خراشنده‌های عرضی و اریب است؛ اگرچه شواهد برای انتساب این نمونه‌ها به فرهنگ موستری کافی نیست. شمار کم تیغه‌ها و فقدان ریزتیغه، اظهارنظر دربارۀ صنایع پارینه‌سنگی جدید/فراپارینه‌سنگی را دشوار کرده است. تعداد اندک تیغه‌ها و وجود سنگ‌مادر تیغه/ریزتیغه تک‌سکویی، و همچنین یک تیغه قطع‌شده، تنها شواهد پارینه‌سنگی جدید/فراپارینه‌سنگی است. مطالعۀ این مجموعه اطلاعات جدیدی درخصوص رفتار فن‌آورانه شکارگر-گردآورندگان پلیستوسن در این بخش کمتر شناخته‌شده فلات ایران را در اختیار گذاشته، و ظرفیت بالای کرانه‌ها و پس‌کرانه‌های شمالی خلیج‌فارس و دریای عمان در مطالعات باستان‌شناسی پلیستوسن و آزمودن فرضیه‌هایی هم‌چون -خروج از آفریقا- و -پراکنش‌های ساحلی- را نشان می‌دهد.

شماره‌ی مقاله: 1

واژه‌های کلیدی: خلیج‌فارس، دریای عمان، پلیستوسن، پارینه‌سنگی، صنایع سنگی.

متن کامل [PDF 1693 kb] (477 دریافت)

نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1400/8/21 | پذیرش: 1400/12/25 | انتشار: 1401/3/10

فهرست منابع

1. - امیرلو، عنایت‌الله، (1365). «نگاهی به فرهنگ‌های کهن سنگی ایران». باستان‌شناسی و تاریخ، سال اول، شمارۀ 1(1)، صص: 30-13.

2. - انجم‌روز، سلمان، (1397). «بررسی و شناسایی باستان‌شناسی مسیر آزادراه بندرعباس-کرمان (محدودۀ استان هرمزگان)». در: گزارش‌های شانزدهمین گردهم‌آیی سالانه باستان‌شناسی ایران (مجموعه مقالات کوتاه 1396)، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 38-35.

3. - برفی، سیروس؛ روایی، مرجان؛ و متین، زهرا، (1392). «نویافته‌هایی از دورۀ پارینه‌سنگی میانی از منطقۀ گهکم حاجی‌آباد، هرمزگان». در: چکیده مقاله‌های همایش بین‌المللی باستان‌شناسان جوان، به‌کوشش: محمدحسین عزیزی‌خرانقی، مرتضی خانی‌پور و رضا ناصری، تهران: دانشگاه تهران؛ نشر سمیرا، صص: 7-6.

4. - بیگلری، فریدون؛ قسیمی، طاهر؛ دشتی‌زاده، عبدالرضا؛ کاملی، حامد؛ نوروزی، عباس؛ (با همکاری) صادقی، خالد؛ امینا، عادل؛ عابدینی، راشد؛ و کریمیان، عبدالقادر، (1391). «بررسی مقدماتی اشکت آهو و محوطه‌های باز کوه گاوبست، هرمزگان 1389». در: چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم‌آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 99-98.

5. - بیگلری، فریدون؛ شیدرنگ، سونیا؛ زارعی، سپهر؛ جمالی، مرتضی؛ صالحی، عبدالقادر؛ صالحی، فرشاد؛ پاسالاری، پیمان؛ و عابدینی، راشد، (1400). «بررسی اشکت آهو و محوطه‌های باز کوه گاوبست، بستک، هرمزگان». در: گزارش‌های نوزدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، (در دست انتشار).

6. - دشتی‌زاده، عبدالرضا، (1391الف). «مدارک جدید بقایای پارینه‌سنگی قدیم و میانی از دشت ساحلی میناب، استان هرمزگان: نگاهی دیگر به اهمیت تنگۀ هرمز در مهاجرت‌های ساحلی». در: چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم‌آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری. ص: 192.

7. - دشتی‌زاده، عبدالرضا، (1391ب)، «نویافته‌های پارینه‌سنگی از تنگۀ هرمز، دشت رودان: نگاهی دیگر به فرضیۀ مهاجرت جوامع پله‌ایستوسن». در: چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، ص: 189.

8. - رحمتی، سید‌مرتضی؛ و دشتی‌زاده، عبدالرضا، (1397). «گزارش بررسی و کاوش محوطۀ پارینه‌سنگی بام قشم، جزیرۀ قشم». در: گزارش‌های شانزدهمین گردهم‌آیی سالانه باستان‌شناسی ایران (مجموعه مقالات کوتاه 1395)، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 184-181.

9. - زارعی، سپهر؛ و روایی، مرجان، (1392). «گزارش مقدماتی مطالعۀ صنایع سنگی چند محوطۀ باز در شهرستان حاجی‌آباد، هرمزگان». در: چکیده مقاله‌های همایش بین‌المللی باستان‌شناسان جوان، به‌کوشش: محمدحسین عزیزی‌خرانقی، مرتضی خانی‌پور و رضا ناصری، تهران: دانشگاه تهران؛ نشر سمیرا، ص: 15.

10. - زارعی، سپهر، (1393). «صنایع سنگی جوامع پلیستوسنی دشت میناب، شمال تنگۀ هرمز (بازنگری مجموعه بررسی کلود تیبو، 1977)». پایان‌نامۀ کارشناسی‌ارشد باستان‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان (منتشرنشده).

11. - زارعی، سپهر، (1398). «پژوهش‌های پارینه‌سنگی در شمال خلیج‌فارس و دریای عمان: نویافته‌هایی از هرمزگان». در: چکیده مقالات هفتمین همایش بین‌المللی باستان‌شناسان جوان: ایران و سرزمین‌های همجوار، به‌کوشش: همایون خوش‌اقبال و علی اعراب، تهران: دانشگاه تهران؛ پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، ص: 262.

12. - زارعی، سپهر؛ قاجار، محمدحسن؛ جمالی، مرتضی؛ زحمتکش‌مارمی، حوریه؛ و روایی، مرجان، (1400). «بررسی به‌منظور مستندنگاری محوطۀ پارینه‌سنگی میانی چند-درخت جزیرۀ هرمز، هرمزگان». در: گزارش‌های نوزدهمین گردهم‌آیی سالانۀ باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری (زیر چاپ).

13. - سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، (1383). فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های استان هرمزگان: شهرستان میناب. تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح.

14. - سرلک، سیامک؛ عقیلی‌نیاکی، شیرین؛ و رضایی، عبدالحمید، (1382). «گزارش نخستین فصل بررسی‌های باستان‌شناسی دشت میناب (دهستان‌های گوربند و حومه)». تهران: مرکز اسناد پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).

15. - عباسی، محمدرضا؛ شبانیان، اسماعیل؛ سلیمانی، شهریار؛ فقهی، خلیل‌الله؛ مرسیه، ژ؛ بلیه، او؛ رگارد، و. و توماس، ژ.، (1379). «پژوهشی بر جنبش‌های نوزمین‌ساختی و میدان تنش در پهنۀ گذار میان مکران و زاگرس». پژوهش‌نامه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله، شمارۀ 4، صص: 21-16.

16. - علی‌طالش، بهزاد، (1391). «گزارش مقدماتی بررسی باستان‌شناختی بخش مرکزی شهرستان کنارک، سیستان و بلوچستان». در: چکیده مقاله‌های یازدهمین گردهم‌آیی سالانه باستان‌شناسی ایران، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، ص: 335.

17. - مرکز باستان‌شناسی ایران، (1356). «آخرین کشفیات باستان‌شناسی در ایران 1356- 1355، موزۀ ایران باستان». ششمین مجمع سالانۀ کاوش‌ها و پژوهش‌های باستان‌شناسی در ایران، تهران: مرکز باستان‌شناسی ایران.

19. - Abbassi, M. R.; Shabanian, E.; Soleymani, S.; Feghhi, K.; Mercier, J.; Bellier, O.; Regard, V. & Thomas, J.-C., (2001). “The Transition between Makran Subduction and the Zagros Collision”. Journal of Seismology and Earthquake Engineering, No. 3(3), Pp: 16-21 (in Persian).

20. - Ali Talesh, B., (2012). “Archaeological Survey of the Central District of Konarak District, Sistan and Baluchestan, 2009: A Preliminary Report”. In: Abstracts the 11th Annual Symposium of Iranian Archaeology. Tehran: Research Center of ICHTO, ICAR, P: 335 (in Persian).

21. - Amirlou, E., (1986). “Review of Paleolithic Culture in Iran”. Iranian Journal of Archaeology and History, No. 1(1), Pp: 13-30 (in Farsi with an English Abstract).

22. - Anjomrooz, S., (2019). “Archaeological Survey on the Bandar Abbas-Kerman Highway Route (Hormozgan Province Area)”. In: Proceedings of the 16th Annual Symposium on the Iranian Archaeology. Tehran: RICHT, ICAR, Pp. 35-38 (in Persian).

23. - Ariai, A. & Thibault, C., (1975-1977). “Nouvelles précisions a propos de l'outillage paléolithique ancien sur galets du Khorassan (Iran)”. Paléorient, No. 3, Pp: 101-108.

24. - Armitage, S. J.; Jasim, S. A.; Marks, A. E.; Parker, A. G.; Usik, V. I. & Uerpmann, H. P., (2011). “The Southern Route "Out of Africa"? Evidence for an Early Expansion of Modern Humans into Arabia”. Science, No. 331, Pp: 453-456.

25. - Barfi, C.; Ravaei, M. & Matin, Z., (2013). “New Finds from Middle Paleolithic of Gahkom Region, Haji Abad, Hormozgan”. In: Abstracts International Congress of Young Archaeologists. M. H. Azizi Kharanaghi, M. Khanipour & R. Naseri (eds.). Tehran: University of Tehran, P: 7.

26. - Biglari, F. & Shidrang, S., (2006). “The Lower Paleolithic Occupation of Iran”.Near Eastern Archaeology, No. 69 (3-4), Pp: 160-8.

27. - Biglari, F.; Ghasimi, T.; Dashtizadeh, A.; Kameli, H.; Noroozi, A.; with collaboration of Sadeghi, K.; Amina, A.; Abedini, R. & Karimian, A., (2012). “Preliminary Survey of Eshkat-e Ahoo and Open-Air Sites of Gav-Bast Mountain, 2009, Hormozgan”. In: Abstracts the 11th Annual Symposium of Iranian Archaeology. Tehran: Research Center of ICHTO, ICAR, Pp: 98-99 (in Persian).

28. - Biglari, F.; Shidrang, S.; Zarei, S.; Djamali, M.; Salehi, A.; Salehi, F.; Pasalari, P. & Abedini, R., (2022). “Survey of Eshkat-e Ahou Rockshelter and Open-air Sites of Gav Bast Mountain, Bastak, Hormozgan”. In: Proceedings of the 19th Annual Symposium on the Iranian Archaeology, Tehran: RICHT, ICAR (in Persain) (in press).

29. - Dashtizadeh, A., (2009). “Paleolithic Remains from the North Coast of the Persian Gulf: Preliminary Results from the Jam-o-Riz Plain”. Antiquity, No. 83 (319), Project Gallery. http://antiquity.ac.uk.

30. - Dashtizadeh, A., (2010). “Preliminary Report on the Discovery of a Late Lower Paleolithic and Middle Paleolithic site on the Island of Qeshm, Persian Gulf”. Journal of Iranian Archaeology, No. 1 (1), Pp: 15-20.

31. - Dashtizadeh, A. (2012a). “New Evidence of Early and Middle Paleolithic Periods from Minab Coastal Plain, Hormozgan: an Alternative Look into the Importance of Coastal Migration”. In: Abstracts the 11th Annual Symposium of Iranian Archaeology. Tehran: Research Center of ICHTO, ICAR, P: 192 (in Persian).

32. - Dashtizadeh, A. (2012b). “New Finds from Hormuz Strait, Dasht-e Roudan: an Alternative view to the Pleistocene Societies Migration”. In: Abstracts the 11th Annual Symposium of Iranian Archaeology. Tehran: Research Center of ICHTO, ICAR, P: 189 (in Persian).

33. - De Heinzelin, J., (1974). “Industries Lithiques du Rud-e-Fahraj”. Journal of Geographic Research, No. 11, Pp: 29-33.

34. - Dufaure, J. J., (1978). “Glacis de piedmont et compression Quaternaire en Iran du Sud-Est (région de Minab)”. Travaux de la RCP 461 du CNRS, Pp: 92-111, Paris.

35. - Groucutt, H. S. & Petraglia, M. D., (2012). “The Prehistory of the Arabian Peninsula: Deserts, Dispersals, and Demography”. Evolutionary Anthropology, No. 21, Pp: 113-125.

36. - Hume, G. W., (1976). The Ladizian: An Industry of the Asian Chopper-Chopping Tool Complex in Iranian Baluchistan. Philadelphia: Dorrance.

37. - Ikeda, J., (1979). Preliminary Report of an Archaeological Survey in Arsanjan Area, Fars Province, Iran, 1977. Kyoto University, Kyoto.

38. - Iranian Centre for Archaeological Research. (1977). Exhibition of The Latest Archaeological Discoveries in Iran. 31 October – 30 November. Tehran: Iranian Centre for Archaeological Research, Ancient Museum of Iran (in Persian).

39. - Marks, A. E., (2009). “The Paleolithic of Arabia in an Inter-regional Context”.In: The Evolution of Human Population in Arabia, Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology, M. D. Petraglia & J. I. Rose (eds.), Pp: 295-308, Springer Science + Business Media B. V., Dordrecht.

40. - National Geographical Organization. (2004). National Gazetteer of the I. R. of Iran Hormozgan Province: Minab Township. Tehran: National Geographical Organization Publication (in Persian).

41. - Petraglia, M. D. & Alsharekh, A., (2003). “The Middle Paleolithic of Arabia: implications for modern human origins, behavior and dispersals”. Antiquity, No. 77 (298), Pp: 671-683.

42. - Petraglia, M. D., (2003). “The Lower Paleolithic of the Arabian Peninsula: Occupations, Adaptions, and Dispersals”. Journal of World Prehistory, No. 17, Pp: 141-179.

43. - Piperno, M., (1972). “Jahrom, a Middle Paleolithic Site in Fars, Iran”. East and West, No. 22, Pp: 183-97.

44. - Rahmati, M. & Dashtizadeh, A., (2019). “Report on Survey and Excavation at Bam-e Qeshm Paleolithic Site, Qeshm Island”. In: Proceedings of the 16th Annual Symposium of Iranian Archaeology (2015-2016). Tehran: Iranian Centre for Archaeological Research, Pp: 181-184 (in Persian).

45. - Regard, V.; Bellier, O.; Thomas, J. C.; Bourlès, D.; Bonnet, S.; Abbassi, M. R.; Braucher, R.; Mercier, J.; Shabanian, E.; Soleymani, S. & Feghhi, K., (2005). “Cumulative Right-Lateral Fault Slip Rate Across the Zagros-Makran Transfer Zone: role of the Minab –Zendan fault system in accommodating Arabia-Eurasia convergence in Southeast Iran”. Geophysical Journal International, No. 162 (1), Pp: 177-203.

46. - Regard, V.; Bellier, O.; Braucher, R.; Gasse, F.; Bourlès, D.; Mercier, J.; Thomas, J. C.; Abbassi, M. R.; Shabanian, E. & Soleymani, S., (2006). “10Be Dating of Alluvial Deposits from Southern Iran (the Hormoz Strait area)”. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, No. 242 (1-2), Pp: 36-53.

47. - Rose, J. I. & Petraglia, M. D., (2009). “Tracking the Origin and Evolution of Human Populations in Arabia”. In: The Evolution of Human Populations in Arabia: Paleoenvironments, Prehistory and Genetics, M. D. Petraglia & J. I. Rose (eds.), Pp: 1-12, Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology, Dordrecht: Springer Science + Business Media B. M.

48. - Rosenberg, M., (1988). “Paleolithic Settlement Patterns in the Marv Dasht, Fars Province, Iran”. Ph.D. dissertation, Department of Anthropology, University of Pennsylvania, Philadelphia (Unpublished).

49. - Sarlak, S.; Aghili, S. & Rezai, A., (2004). Report of Archaeological Survey of the Minab Plain (Gowarband rural district): first season, Bandar Abbas: ICHTO Hormozgan Province (Unpublished) (in Persian).

50. - Scott-Jackson, J.; Scott-Jackson, W. & Rose, J. I., (2009). “Paleolithic Stone Tool Assemblages from Sharjah and Ras al Khaimah in the United Arab Emirates”.In: The Evolution of Human Populations in Arabia: Paleoenvironments, Prehistory and Genetics, M. D. Petraglia & J. I. Rose (eds.), Pp: 125-138, Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology, Dordrecht: Springer Science + Business Media B. M.

51. - Smith, P. E. L., (1986). Paleolithic Archaeology in Iran, the American Institute of Iranian Studies Monograph; 1. the University Museum, University of Pennsylvania.

52. - Thibault, C., (1977). Préhistoire de la région de Minab (Iran). Rapport dact., Institut de Préhistoire et de Géologie du Quaternaire, Université de Bordeaux 1, Talence.

53. - Tsuneki, A., (2012). “The Arsanjan Prehistoric Project and the Significance of Southern Iran in Human History”. In: Namvarnameh: Papers in Honour of Massoud Azarnoush, H. Fahimi & K. Alizadeh (eds.), Pp: 19-30, IranNegar Publication, Tehran.

54. - Vita-Finzi, C. & Copeland, L., (1980). “Surface Finds from Iranian Makran”.IRAN, No. XVIII, Pp: 149-55.

55. - Wahida, G.; Al-Tikriti, W. S.; Beech, M. J. & Al Meqbali, A., (2009). “A Middle Paleolithic Assemblage from Jebel Barakah, Coastal Abu Dhabi Emirates”. In: The Evolution of Human Populations in Arabia: Paleoenvironments, Prehistory and Genetics, M. D. Petraglia & J. I. Rose (eds.), Pp: 117-124, Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology, Dordrecht: Springer Science + Business Media B. M.

56. - Zarei, S. & Ravai, M., (2013). “Preliminary Report of Studies on Lithic Industries from Several Open-air sites at Haji Abad, Hormozgan”. In: Abstracts International Congress of Young Archaeologists. M. H. Azizi Kharanaghi, M. Khanipour and R. Naseri (eds.). Tehran: University of Tehran, P: 17.

57. - Zarei, S., (2015). “Lithic Industries of the Pleistocene Communities in Minab Plain, North of Hormuz Strait (Revisit on the Assemblage of C. Thibault Survey, 1977)”. M.A. thesis, Zahedan: University of Sistan & Baluchestan (Unpublished) (in Persian).

58. - Zarei, S. (2019). “Paleolithic Researches in Northern Persian Gulf and Oman Sea: New Finds in Hormozgan”. In: The 7th International Congress of Young Archaeologists - Abstracts, H. Khosheghbal and A. Aarab (eds.). Tehran: University of Tehran, RICHT, ICAR, P: 262 (in Persian).

59. - Zarei, S., (2021). “The First Evidence of the Pleistocene Occupation in the Hormuz Island: a preliminary report”. Bulletin of Miho Museum, No. 21, Pp: 101-110.

60. - Zarei, S.; Kadjar, M. H.; Djamali, M.; Zahmatkesh Maromi, H. & Ravai, M., (2022) “Reconnaissance Survey at the Chand-Derakht, a Middle Paleolithic Site in the Hormuz Island, Hormozgan”. In: Proceedings of the 19th Annual Symposium on the Iranian Archaeology, Tehran: RICHT, ICAR (in Persian) (in press).

ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
	این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.