سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )
سال 6 شماره 22 صفحات 396-379 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Karimnia J, Sadri M, Fasihi S, Ahmadi N. (2023). Elaboration and Analysis of Socio-economical Functions of the Institution of Waqf in Ardabil During the Qajar Period. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 15 doi:10.30699/PJAS.6.22.379
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-698-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-698-fa.html
کریمنیا جمال، صدری منیژه، فصیحی سیمین، احمدی نزهت.(1401). تبیین و تحلیل کارکردهای اجتماعی-اقتصادی نهاد وقف در اردبیل دورۀ قاجار مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (22) :396-379 10.30699/PJAS.6.22.379
جمال کریمنیا1 
، منیژه صدری*2 ، سیمین فصیحی3 ، نزهت احمدی4
، منیژه صدری*2 ، سیمین فصیحی3 ، نزهت احمدی4
1- دانشجوی دکتری تاریخ، گروه تاریخ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران
2- استادیار گروه تاریخ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران ،manijeh_sadri@yahoo.com
3- دانشیار گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
4- دانشیار گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
2- استادیار گروه تاریخ، واحد شبستر، دانشگاه آزاد اسلامی، شبستر، ایران ،
3- دانشیار گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران
4- دانشیار گروه تاریخ، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده: (2293 مشاهده)
وقف از باسابقهترین و ریشهدارترین مواریث ارزشمند انسانی است که درمیان همۀ اقوام، ادیان و ملل متمدن دنیا و در ادوار مختلف تاریخ ایران مورداستفادۀ عموم بوده و تأثیراتی دیرپا بر جوامع داشته و وقفنامههای برجایمانده بهمثابۀ اسنادی ارزشمند در راستای تبیین فرآیند و نظام اجتماعی دوران خود هستند. نقش آذربایجان در جریانات فکری ایران در سدۀ اخیر، خصوصاً در جریانات مشروطیت و اهمیت شهر اردبیل بهلحاظ موقعیت جغرافیایی و داشتن ارزش راهبردی و جغرافیای سیاسی اهمیت پژوهش حاضر را تبیین مینماید. این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای و اسناد بایگانیشده به مطالعه، بررسی و تجزیه و تحلیل وقفنامههای موجود در ادارۀ کل اوقاف و امور خیریۀ استان اردبیل انجام پذیرفته است. پژوهش حاضر بهدنبال پاسخ به این پرسش است که سنت و نهاد وقف در اردبیل پس از استقرار دورۀ قاجار چه فرآیندی طی کرده و کارکردهای مذهبی، اجتماعی، و اقتصادی این نهاد در محدودۀ زمانی مورد بررسی چه تحولاتی داشته و تأثیر جریانات فکری روز بر موقوفات چه بوده است؟ نتایج پژوهش حاضر نشان میدهند کارکردهای اجتماعی-اقتصادی وقف تحتتأثیر رویدادهای تاریخی-اجتماعی و جریانهای فکری زمانه، خصوصاً مشروطیت تحولات نوینی تجربه میکند؛ هرچند موضوعات مذهبی همیشه جایگاه ویژهای از وقف را بهخود اختصاص میدهد، اما در آستانۀ آشنایی جامعه با دانش جدید و تحول فکری جامعه، موقوفاتی به سبک جدید بهوجود آمد که این روند در دورۀ مشروطه با ایجاد موقوفاتی همچون: وقف حمام، وقف زمین برای ساخت حمام، هزینه برای مرضای نیازمند و تأسیس مدارس به سبک جدید، ابعادی نوین و کاربردی مییابد.
شمارهی مقاله: 15
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
میانرشتهای
دریافت: 1400/11/19 | پذیرش: 1401/5/8 | انتشار: 1401/12/1
دریافت: 1400/11/19 | پذیرش: 1401/5/8 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. -آجدانی، لطفالله، (1386). روشنفکران ایران در عصر مشروطیت. تهران: اختران.
2. -آفاری، ژانت، (1377). انجمنهای نیمهسری زنان در نهضت مشروطه. ترجمۀ جواد یوسفیان، تهران: بانو.
3. -احمدی، نزهت، (1391). «نهاد وقف در دورۀ صفوی». مطالعات تاریخ اسلام، 4 (15): 56-41.
4. -امیری، پیمان، (1384). در جستوجوی هویت شهری اردبیل. تهران: وزارت مسکن و شهرسازی.
5. -جلیلی، امیرعلی، (1396). مجموعه قوانین دستنویس قانون مدنی. تهران: شریف، چاپ هفتم.
6. -دفتر همکاریهای علمی و امور نخبگان شهید فهمیده منطقۀ شمالشرق، (1395). وقف علم و فناوری. مشهد: دبیرخانۀ کمیته یاوران وقف علم و فناوری خراسان رضوی، چاپ دوم.
7. -سعادتمصطفوی، سیدمصطفی؛ و صدقی، علی، (1392). «کارکردهای نهاد وقف در نظام ایران و مصر با تأکید بر فقه اسلامی». پژوهشنامۀ فقهی، 1 (2): 80-65.
8. -سلیمیفر، مصطفی، (1370). نگاهی به وقف و آثار اقتصادی-اجتماعی آن. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی.
9. -عبدالستارعثمانی، محمد، (1376). مدینه اسلامی. ترجمۀ علی چراغی، تهران: امیرکبیر.
10. -عبدیبیگ نویدشیرازی، زینالعابدین، (1390). صریحالملک (وقفنامۀ بقعۀ شیخصفیالدین اردبیلی). تهران: چاپخانه بزرگ قرآنکریم.
11. -عبیدالکبیسی، محمد، (1364). احکام وقف در شریعت اسلام. ترجمۀ احمد صادقیگلدر، مازندران: اداره کل حج و اوقاف و امور خیریه استان مازندران.
12. -قرشی، سیدعلیاکبر، (1364). قاموس قرآن. جلد هفتم، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چاپ چهارم.
13. -کجباف، علیاکبر؛ بیگمحمدی، پروین؛ و نورایی، مرتضی، (1398). «بررسی کارکردهای وقف شوشتر در دورۀ پهلوی ۱۳۰۴-۱۳۵۷». پژوهشنامۀ تاریخهای محلی ایران، 7 (2: پیاپی 14): 58-45.
14. -کریمیان، حسن؛ بهمنی، علیرضا؛ و شهابی، سیدمحمدرضا، (1395). «تأثیر وقف بر شکلیابی فضاهای شهری زمان قاجار در شهرری». باغنظر، 13 (44): 98-89.
15. -گروه پژوهشی بنیاد ایرانشناسی شعبۀ اردبیل (1393). مساجد دیرینۀ اردبیل. جلد اول و دوم، اردبیل: هادیزاده.
16. -لمبتون، آن کاترین، (1363). سیری در تاریخ ایران بعد از اسلام. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: امیرکبیر، چاپ سوم.
17. - مصباحیمقدم، غلامرضا؛ میسمی، حسین؛ عبدالهی، محسن؛ و قایمیاصل، مهدی، (1390). «وقف بهمثابه منبع تأمین مالی خرد اسلامی الگوی تشکیل مؤسسات تأمین مالی خرد وقفی در کشور». پژوهشهای رشد و توسعه اقتصادی، 2 (5): 103-93.
18. -مرکز اسناد اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اردبیل، اداره اوقاف و امور خیریه شهرسنان اردبیل. وقفنامهها.
19. ملکزاده، الهام؛ و افرافر، مرضیه، (1396). «کارکردهای موقوفات زنان از مشروطه تا پایان دورۀ پهلوی اول (نمونۀ پژوهی: موقوفات زنان تهران).» پژوهشهای تاریخی دورۀ جدید، 3 (35): 257-271.
20. -نوراحمدی، مهدی، (1389). «بررسی کارکردهای نهاد وقف در اقتصاد اسلامی». اندیشه صادق، 11 و 12: 10-1.
22. - Abdi Bey Navid Shirazi, Z. al-A., (1390) Saree al-Mulk (Waghf nameh of Sheikh Safiuddin Ardabili's tomb). Tehran: Great Quran Printing House (in Persian).
23. - Abdul Kabisi, M., (1364). Waghf rules in Islamic law. Translated by: Ahmad Sadeghi Goldar, Mazandaran: General Department of Hajj and Endowment and Charitable Affairs of Mazandaran Province (in Persian).
24. - Abdul Sattar Osmani, M., (1376) Islamic Medina. Translated by: Ali Cheraghi, Tehran: Amir Kabir (in Persian).
25. - Afari, J., (1377). Women's semi-secret associations in the constitutional movement. Translated by: Javad Yousefian, Tehran: Bano (in Persian).
26. - Ahmadi, N., (1391). “Foundation and endowment in the Safavid period”. Islamic History Studies, 4 (15): 56-41 (in Persian).
27. - Ajdani, L., (2006). Iran's intellectuals in the era of constitutionalism. Tehran: Akhtran (in Persian).
28. - Amiri, P., (2004). In search of the identity of Ardabil city. Tehran, Ministry of Housing and Urban Development (in Persian).
29. - Document Center of the General Department of Awqaf and Charitable Affairs of Ardabil province, Department of Awqaf and Charitable Affairs of Ardabil city. Waghf nameh (in Persian).
30. - Jalili, A. A., (2016) Collection of handwritten rules of civil law. Tehran: Sharif, 7th edition (in Persian).
31. - Kajbaf, A. A., Beig Mohammadi, P. & Nouraei, M., (2018). “Investigation of the functions of Shushtar endowment in the Pahlavi period 1304-1357”. Journal of Local History of Iran, 7 (2: series 14): 45-58 (in Persian).
32. - Karimian, H.; Bahmani, A. R. & Shahabi, S. M. R., (1395). “The effect of endowment on the formation of urban spaces during the Qajar period in the city of Ray”. Bagh Nazar, 13 (44): 89-98 (in Persian).
33. - Lambton, A. C., (1363). An overview of the history of Iran after Islam. Translated by: Yaqub Azhand, Tehran: Amir Kabir, 3rd edition (in Persian).
34. - Malekzadeh, E. & Afrafar, M., (1396). “Women Endowments of the Constitutional Functions until the End of the First Pahlavi, Case Study: Female Benefactor of Tehran”. Historical Research, 9 (35): 257-271 (in Persian).
35. - Mesbahi-Moghadam, Gh.; Maithami, H.; Abdullahi, M. & Qaimi Asl, M., (2019). “Waghf as a source of Islamic micro-financing, a model for establishing micro-Waghf financing institutions in the country”. Scientific Research Quarterly, Economic Growth and Development Researches, 2 (4): 93-103 (in Persian).
36. - Office of Scientific Cooperation and Elite Affairs of Martyr Fahmideh, North Shahr Region, (2015). Science and Technology Endowment, Mashhad: Secretariat of Khorasan Razavi Science and Technology Endowment Committee, second edition (in Persian).
37. - Qureshi, S. A. A., (1364). Qur'an Dictionary. Vol. 7, Tehran: Darul Kitab Islamia, 4th edition (in Persian).
38. - Research group of Iranology Foundation, Ardabil branch. (1393). Ancient mosques of Ardabil. The first and second volumes, Ardabil: Hadizadeh (in Persian).
39. - Saadat Mustafavi, S. M. & Sedqi, A., (2012). “Functions of the Waghf institution in Iran and Egypt with an emphasis on Islamic jurisprudence”. , Specialized jurisprudential research journal, 1 (2): 65-80 (in Persian).
40. - Salimi Far, M., (1370). A Look at Waghf and Its Social-Economic Effects. Mashhad: Astan Quds Razavi Islamic Research Foundation (in Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |