سال 6، شماره 22 - ( 12-1401 )
سال 6 شماره 22 صفحات 88-57 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Behroozifar D, Dahmardeh Pahlavan M. (2023). Analysis and Assessment of Environmental Factors in Order to Explain the Establishment Patterns of the Iron Age in the Sarakhs Plain. Parseh J. Archaeol. Stud.. 6(22), : 3 doi:10.30699/PJAS.6.22.57
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-634-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-634-fa.html
بهروزی فر داود، دهمردهپهلوان مهدی.(1401). تحلیل و سنجش عوامل زیستمحیطی بهمنظور تبیین الگوهای استقرار عصرآهن دشت سرخس مطالعات باستانشناسی پارسه 6 (22) :88-57 10.30699/PJAS.6.22.57
1- دکتری باستانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران ، davood_2698@yahoo.com
2- دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
2- دکتری باستانشناسی، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
چکیده: (2689 مشاهده)
تاکنون استقرارگاهی عصرآهن دشت سرخس مورد بررسی باستانشناسی قرار نگرفته است و ازسویی دیگر، عصرآهن دشت سرخس معرف فرهنگ یاز در منطقه است و نام خود را از محوطۀ یازتپه واقعدر جنوبغرب ترکمنستان وامگرفته است. مطالعات فرهنگ عصرآهن دشت سرخس میتواند اطلاعات بنیادی و اساسی این دوره را نمایان ساخته و به درک کلی عصرآهن فلات ایران و سرزمین ترکمنستان کمک کند. هدف از این پژوهش، ضمن شناسایی استقرارگاهی عصرآهن، تجزیه و تحلیل عوامل زیستمحیطی بهمنظور تبیین الگوهای استقرار عصرآهن دشت سرخس است که به اینمنظور، یک فصل بررسی میدانی در دشت انجام شد و بهوسیلۀ مطالعۀ آثار گردآوریشده و مطالعات کتابخانهای مشخص شد که 16 محوطه دارای آثار عصرآهن است. برخی استقرارگاه تکدوره و بعضی دیگر دارای توالی گاهنگاری هستند. ضرورت پژوهش حاضر، ناشناخته بودن فرهنگ یاز عصرآهن دشت سرخس است؛ از اینروی، استقرارگاه شناساییشدۀ عصرآهن دشت سرخس ازمنظر عوامل زیستمحیطی و نقش آنها در تبیین الگوهای استقرار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. خروجی نقشهها و دادههای استقرارگاهی عصرآهن دشت سرخس نشانداد که ازمیان عوامل زیستمحیطی مؤثر در تعیین الگوهای استقرار، دوری و نزدیکی در محدودۀ ارتفاعی بین 300 تا 900 متر از سطح دریا، قرارگرفتن استقرارگاه در امتداد مسیر رودخانههای دشت سرخس (الگوی استقرار خطی) و مراکز شهری یا روستایی بزرگ (میراحمد و بزنگان) بالغبر 65 هکتار (مکان مرکزی)، راههای ارتباطی (راه ارتباطی خراسانبزرگ در عصرآهن)، در شکلگیری و پراکنش استقرارگاه بیشتر از سایر عوامل زیستمحیطی تأثیرگذار بودهاند. از مهمترین نتایج بررسی باستانشناسی صورتگرفتۀ حاضر، شناسایی استقرارگاهی عصرآهن معرف فرهنگ یاز دشت سرخس است که در سنجش توزیع استقرارگاهی عصرآهن این حوزه بهکار خواهند آمد تا چشمانداز بسیار دقیق و جامعی برای فهم نوع زندگی اجتماعی مردمان آن دوره ترسیم کنند.
شمارهی مقاله: 3
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1400/6/20 | پذیرش: 1400/8/29 | انتشار: 1401/12/1
دریافت: 1400/6/20 | پذیرش: 1400/8/29 | انتشار: 1401/12/1
فهرست منابع
1. - ابراهیمی، زنگنه، (1384). «گزارش ثبتی کشفرود بهشمارۀ 14306». مشهد: مرکز اسناد اداره کل میراثفرهنگی خراسان رضوی (منتشرنشده).
2. - اعتمادالسلطنه، محمدحسنخان، (1367). تاریخ منتظم ناصری. تهران: انتشارات دنیای کتاب.
3. - بهروزیفر، داود، (1393). «بررسی باستانشناختی محوطههای پیشازتاریخ دشت سرخس». پایاننامۀ کارشناسیارشد باستانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان (منتشرنشده).
4. - حدود العالم من المشرق الی المغرب (1363). ترجمۀ منوچهر ستوده، تهران: کتابخانه طهوری.
5. - حسینزاده، محمود، (1389). «بررسی متغیرهای محیطی و اقلیمی مؤثر بر گسترش کشت پنبه در استان خراسان رضوی در محیط GIS». پایاننامۀ کارشناسیارشد باستانشناسی». دانشگاه سیستان و بلوچستان (منتشرنشده).
6. - رضوی، ایمان، (1387). «راههای تجاری در عهد ایلخانان». مجلۀ پژوهشنامه تاریخ، 11: 72.
7. - سرشوق، محمد؛ صالحی، محمدحسین؛ و بیگی، حمید، (1391). «اثر جهت و موقعیت شیب بر توزیع اندازۀ ذرات خاکها در منطقۀ چلگرد استان چهار محالوبختیاری». مجلۀ پژوهشهای حفاظت آب و خاک، 19: 78.
8. - صدرموسوی، محمد، (1396). «بررسی نقش عوامل طبیعی در توزیع جغرافیایی سکونتگاههای روستایی». فصلنامۀ مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، 12: 743.
9. - طلایی، حسن، (1387). عصر مفرغ ایران. تهران: سمت.
10. - عباسزاده، حسین، (1376). «بررسی و شناسایی آثار تاریخی شهرستان سرخس». مشهد: مرکز اسناد اداره کل میراثفرهنگی خراسان رضوی (منتشرنشده).
11. - فرهودی، رحمتالله، (1370). «اطلس شیب ایران و نتایج مساحی آن». مجلۀ پژوهشهای جغرافیایی، 27: 83.
12. -مآب، مشاورین، (1389). «طرح ساختار راهبردی و عملیاتی گردشگری استان خراسان رضوی: مطالعات پایۀ محیطی». مشهد: مرکز اسناد اداره کل میراثفرهنگی خراسان رضوی (منتشرنشده).
13. - نگهبان، عزتالله، (1345). «گزارش بررسیهای باستانشناسی شمالشرق ایران». به قلم: یحیی کوثری و علیاکبر سرفراز، تهران: مرکز اسناد وزارت میراثفرهنگی (منتشرنشده).
14. - واندنبرگ، لویی، (1348). باستانشناسی ایرانباستان. ترجمۀ عیسی بهنام، تهران: دانشگاه تهران.
15. - یوسفیان، مرتضی، (1390). «بررسی واحدهای ژئومورفولوژی و ارتباط آن با منابع آب زیرزمینی دشت سرخس». پایاننامۀ کارشناسیارشد جغرافیا، دانشگاه تربیت معلم سبزوار (منتشرنشده).
17. - Abbaszadeh, H., (1376). “Investigation and identification of historical monuments of Sarakhs city”. Mashhad: cultural heritage.
18. - Aston, M., (1999). Interpreting the landscape. London and New York, Routledge.
19. - Behroozifar, D., (2013). “Archaeological investigation of the prehistoric sites of Sa-rakhs Plain”. Archeology master’s thesis. Sistan and Baluchistan, Zahedan University.
20. - Christaller, W., (1966). Central Places in Southern Germany. Engleeood Cliffs, New Jersey, (first published in German 1933).
21. - Ebrahimi, Z., (2004). “Registered Report of Kashafrood”. Mashhad: Khorasan Ra-zavi Cultural Heritage Organization, Esfand, registration number: 14306.
22. - Etemad al-Saltanah, M. H. Kh., (1367). Naseri Administrative History. Tehran.
23. - Farhoodi, R., (1370). “Slope Atlas of Iran and its survey results”. Journal of Geographical Research, 27: 83.
24. - Hosseinzadeh, M., (2008). “Investigation of environmental and climatic variables affecting the expansion of cotton cultivation in Razavi Khorasan province in GIS environment”. Archeology Master’s thesis, Sistan and Baluchistan, Zahedan University.
25. - Hudood al-Alam Man Al-Mashreq to Maghreb. (1363). translated by: Manouchehr Sotoudeh, Tehran: Tahoori Library.
26. - Johnson, G. A., (1972). “A Test of the Utility of Central Place Theory in Archaeology”. In: P. J. Ucko, G. W. Dimbleby. Tringham, eds. Man, Settlement, and Urbanism: 769-785, London. Duckworth.
27. - Moshaverin, M., (2009). “Strategic and Operational Tourism Structure Plan of Razavi Khorasan Province: Basic Environmental Studies”. Mashhad: Cultural Heritage Organization.
28. - Negahban, E., (1345). “Report on archaeological investigations in Northeast Iran”. Written by Yahya Kosari and Ali Akbar Sarfaraz, (unpublished).
29. - Razavi, I., (1387). “Commercial routes during the era of IL khans”. History Research Journal, 11: 72.
30. - Renfrew, C. & Bahn, P., (1991). Archaeology, Methods and Practice. Themes and Hudson.
31. - Sadr Mousavi, M., (2016). “Investigating the role of natural factors in the geo-graphical distribution of rural settlements”. Human Settlements Planning Studies Quarterly, 12: 743.
32. - Sarshoq, M.; Salehi, M. H. & Beigi, H., (2012). “Effect of slope direction and position on soil particle size distribution in Chalgerd area of Chahar Mahal and Bakhtiari province”. Journal of Water and Soil Protection Research, 19: 78.
33. - Talai, H., (1387). Bronze Age of Iran. Tehran: Samt.
34. - Vandenberg, L., (1348). Archaeology of Ancient Iran. Translated by: Isa Behnam, Tehran: University of Tehran.
35. - Yousefian, M., (2018). “Investigation of geomorphological units and its relationship with the underground water resources of Sarakhs Plain: Master’s thesis”. Sabzevar, Tarbiat Moalem University of Geography.
36. - Zhang, Zh.; Xiao, R.; Short Ridge, A. & Wu, J., (2014). “Spatial Point Pattern Analysis of Human Settlements and Geographical Associations in Eastern Coastal China a Case Study”. Int J Environ Res Public Health, 11(3): 2818.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |