سال 5، شماره 17 - ( 9-1400 )
سال 5 شماره 17 صفحات 109-95 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Makvandi L, Dana M, Rafae S R. (2021). Problems of Chronology and Usage of Sealed Potteries: Case of Qal’eh Asrār-e Ghahestān Fragment. Parseh J. Archaeol. Stud.. 5(17), : 5 doi:10.30699/PJAS.5.17.95
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-456-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-456-fa.html
مکوندی لیلا، دانا محسن، رافعی سید رضا.(1400). چالشهای گاهنگاری و کاربری سفالهای مهرشده، مطالعۀ موردی نمونۀ قلعهاسرار قهستان مطالعات باستانشناسی پارسه 5 (17) :109-95 10.30699/PJAS.5.17.95
لیلا مکوندی*1 
، محسن دانا2 ، سید رضا رافعی3
، محسن دانا2 ، سید رضا رافعی3
1- استادیار گروه باستانشناسی، دانشکدۀ معماری و هنر، دانشگاه کاشان، ایران ، makvandi.l@kashanu.ac.ir
2- دکتری باستانشناسی، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، تهران، ایران
3- دانشجوی کارشناسیارشد، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
2- دکتری باستانشناسی، وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، تهران، ایران
3- دانشجوی کارشناسیارشد، گروه باستانشناسی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران
چکیده: (6726 مشاهده)
در شرق باستان، مهرهای استوانهای برروی اشیاء گِلی و بهویژه گلنبشتهها بهعنوان نماد هویتی اشخاص و مراکز اداری بهکار میرفت. اما کشف نمونه سفالهایی که برروی آنها مهر استوانهای زده شده، چالش جدیدی را پیشِروی باستانشناسان نهاده است. با توجه به تعداد اندک سفالهای مهرشدۀ بهدستآمده، آنچه باستانشناسان را در برخورد با این موارد به چالش وامیدارد، پاسخ به دو پرسش اصلی است؛ کاربرد سفالهای مهرشده چه بوده است؟ و اینکه آیا اساساً میتوان گاهنگاری دقیقی برای این نمونه قطعات سفالی ارائه کرد؟ یکی از نمونههای بهدستآمده، قطعه سفالی مهرشده از محوطۀ قلعهاسرار در خراسان جنوبی است که ارائه گاهنگاری و شناخت کاربرد آن هدف محوری پژوهش حاضر است. بدینمنظور تلاش گردیده است که در ابتدا به مسألۀ سفالهای مهرشده، با توجه به بستر زمانی و مشکلات و چالشهای مطالعۀ آنها پرداخته شود، سپس نمونۀ قلعهاسرار ازنظر گونهشناسی سفال، سبک و نقش مهر استوانهای روی آن بررسی و تحلیل گردد.پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تطبیقی و تحلیلی انجام شده است. در این پژوهش بهروش میدانی و کتابخانهای انجام شده و از پژوهشها و نظریههای مختلف در این زمینه بهره گرفته شده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد که سفال مهرشدۀ قلعهاسرار تولید محلی و مهر آن نیز بهسبک محلی با نقشمایههای رایج مربوط به نیمۀ نخست هزارۀ اول پیشازمیلاد، است. احتمالاً این ظرف برای جابهجایی کالا به این محل مورد استفاده قرار گرفته است.
شمارهی مقاله: 5
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1399/9/14 | پذیرش: 1400/2/3 | انتشار: 1400/9/30
دریافت: 1399/9/14 | پذیرش: 1400/2/3 | انتشار: 1400/9/30
فهرست منابع
1. - دانا، محسن، (1398). «سنتهای سفالی اواخر عصرآهن و هخامنشی در شرق ایران». در: مجموعه مقالات همایش بینالمللی عصرآهن در غرب ایران و مناطق همجوار، بهکوشش: یوسف حسنزاده، علیاکبر وحدتی و زاهد کریمی، تهران: پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، اداره کل استان کردستان و موزۀ ملی ایران، صص: 410- 392.
2. - سرلک، سیامک، (1386). «گزارش مقدماتی چهارمین فصل کاوش در محوطۀ قلیدرویش جمکران قم». گزارشهای باستانشناسی (7)، مجموعه مقالههای نهمین گردهمآیی سالانه باستانشناسی ایران، جلد دوم، تهران: پژوهشکدۀ باستانشناسی، پژوهشگاه سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری.
3. - سرلک، سیامک، (1390). باستانشناسی و تاریخ قم. قم: اداره کل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی قم و نشر شاخص.
4. - علیبیگی، سجاد؛ و خسروی، شکوه، (1389). «شواهدی از نهادهای اقتصادی اجتماعی جوامع عصرآهن در مرکز فلات ایران». مجلۀ مطالعات باستانشناسی، دورۀ 1، شمارۀ 1، صص: 108-85.
5. - گیرشمن، رومن، (1379). سیلک کاشان. ترجمۀ اصغر کریمی،تهران: انتشارات سازمان میراثفرهنگی کشور.
6. - گیرشمن، رومن، (1372). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
7. - مهرکیان، جعفر، (1374). «افقی نوین در پژوهشهای فرهنگ سفال خاکستری». میراثفرهنگی، شمارۀ 13، صص: 75-74.
8. - نوروززاده چگینی، ناصر، (1381). «آجرهای با نقش اثر مهر». زیگورات سیلک، گزارش فصل یکم، طرح بازنگری سیلک، بهکوشش: دکتر صادق ملک شهمیرزادی، سلسله گزارشهای باستانشناسی 2، سازمان میراث فرهنگی کشور (پژوهشگاه)، تهران، 1381: 175 -171.
9. - یوسفیزشک روحالله؛ و باقیزاده، سعید، (1396). «سفال مهرزدۀ تپه چالتاسیان ورامین، مدلولی جدید از نهادهای اقتصادی- اجتماعی عصر آهن مرکز فلات». سومین همایش ملی باستانشناسی ایران.
11. - Alibaigi, S. & Khosravi, Sh., (2009). “Some Evidence on Social and Economic Institution of Iron Age Societies in the Center of the Iranian Plateau”. Journal of Archaeological Studies, Vol. 1, Issur. 1, Pp: 85- 108, (In Persian).
12. - Amiet, P., (1975). “A cylinder seal impression found at Umm an-Nar”. East & West, No. 25, Pp: 425-426.
13. - Baghestani, S., (1997). Metallene Compartimentsiegel aus Ost-Iran, Zentralasien und Nord-China. (Archäologie in Iran und Turan, Bd. 1). Rahden.
14. - Bielinski, P., (2008). “Some Cylinder Seal Impressions on Pottery from Tell Arbid”. In: Here and There: Across the Ancient Near East. Studies In Honour of Krystyna Łyczkowska, O. Drewnowska (eds.), Warsaw, Pp: 1-8.
15. - Caldwell, D., (1976). “The Early Glyptic of Gawra, Giyan and Susa, and the Development of Long Distance Trade”. Orientalia, NOVA SERIES, Vol. 45, Pp: 227-250.
16. - Calvet, Y., (1996). “Une empreinte de cylindre-sceau de Failaka (Koweit)”. In: H. Gasche & B. Hrouda (eds) Collectanea Orientalia: Histoire, arts de l’espace et industrie de la terre. Études offertes en homage à Agnès Spycket. (Civilisations du Proche-Orient I/3). Neuchâtel & Paris, Pp: 57-64
17. - Collon, D., (1987). First Impressions. Cylinder Seals in the Ancient Near East. London.
18. - Dana, M., (2019). “The Late Iron Age and Achaemenid Pottery Traditions in Eastern Iran”. In: Procedings of the International Conference on the Iron Age in Western Iran and Neighbouring Regions, Yousef Hassanzadeh, Ali Akbar Vahdati and Zahed Hosseini (eds.), RICHT, National Museum of Iran and Kurdestan ICHHTO Publication, Pp: 392- 410, (In Persian).
19. - Frankfort, H. P., (2011). “Some Aspect of Horse Presentation in the Petroglyphs of Inner Asia from Earliest Periods to the 1st Millennium BCE”. Археология Южной Сибири. К 80-летию Я. А. Шера. Вып. 25. – Кемерово, 2011, Pp: 54- 64.
20. - Garrison, M. B., & Root, M. C., (2001), Seals on the Persepolis Fortification Tablets. Part 1: Images of Heroic Encounter, 2 Vols. Chicago.
21. - Ghrishman, R., (1994). “Irān az Aghāz ta Islam”. Translated by: Mohammad Moein, Elmi va Farhangi Publication, (In Persian).
22. - Ghrishman, R., (2000). Sialk Kashan. Translated by: Asghar Karimi, Miras Farhangi Publication, (In Persian).
23. Hakemi, A. & Sajjadi, S. M. S., (1989). “Shahdad excavations in the context of the Oasis Civilization”. Pp: 141-156 in G. Ligabue & S. Salvatori (eds) Bactria: an ancient oasis civilization from the sands of Afghanistan. Venice.
24. - Hiebert, F. T., (1994a). “Production Evidence for the Origin of the Oxus Civilization”. Antiquity, No. LXVIII, Pp: 374-387.
25. - Hiebert, F. T., (1994b). Origins of the Bronze Age Oasis Civilization in Central Asia. (American School of Prehistoric Research, Bulletin 42). Cambridge.
26. - Lopez, G. A., (2010). “Sealing Pots in Upper Mesopotamia in the Late Third Millennium BC”. No. 13, Pp: 119- 124.
27. - Lopez, G. A., (2018). “A Seal Impression from Tell Brak and its Matching Cylinder Seal”. Isimu, No. 20-21 (2017-2018), Pp: 197-203.
28. - Marcus, M. I., (1996). Emblems of Identity and Prestige: The Seals and Sealings from Hasanlu, Iran. University Museum Monograph 84, University of Pennsylvania.
29. - Mehrkian, J., (1996). “Ofoghi Novin dar Pajouhesh hāy Fahang Sofāl Khākestari”.Miras Farhangi, Vol. 13, Pp: 74- 75, (In Persian).
30. - Nourozzadeh Cheghini, N., (2003). “ājorhāy ba Naghsh Asar Mohr”. Ziggurat Sialk, Primary reports of first season, Tarh Bāznegari Sialk, Sadegh Malekshahmirzadi (eds.), Center of Cultural Heritage Publication, Pp: 171- 175, (In Persian).
31. - Oates, J., (1987), “A note on ‘Ubaid and Mitanni pottery from Tell Brak”. Iraq, No. 47, Pp: 193-198.
32. - Oates, J., (2001). “The Evidence of the Sealings”. In: Excavations at Tell Brak, Vol. 2: Nagar in the Third Millennium B.C. D. Oates, J. Oates, H. McDonald (eds.), Cambridge, Pp: 121-150.
33. - Olijdam, E., (2008). “A Possible Central Asian Origin for the Seal-Impressed Jar from the‘Temple Tower’at Failaka”. In: Intercultural Relations between South and Southwest Asia, Studies in Commemoration of E.C.L. During Caspers (1934-1996), E. Olijdam & R.H. Spoor (eds., BAR International Series 1826 (2008), Pp: 268-287.
34. - Porada, E., (1969). The Art of Ancient Iran. New York.
35. - Rova, E., (2006). “Seal Impressions on Pottery in the Khabour Region in the 3rd Millennium B.C.: Some New Evidence from Tell Beydar”. BaM, No. 37, Pp: 295-312.
36. - Salvatori, S., (2000). “Bactria and Margiana Seals: A New Assessment of their Chronological Position and a Typological Survey”. East and West, No. 50, Pp: 97-145.
37. - Sarianidi, V., (1981). “Seal-amulets of the Murghab style”. In: The Bronze Age Civilization of Central Asia, Recent Soviet Discoveries, Ph. L. Kohl (eds.). New York. Pp: 221- 225.
38. - Sarianidi, V., (1986). “Le complexe cèltèel de Togolok 21 en Margiane”. Arts Asiatiques, No. XLI, Pp: 5-21.
39. - Sarianidi, V., (1993). “Excavations at Southern Gonur”. IRAN, No. XXXI, Pp: 25-37, Pl. IV-X.
40. - Sarlak, S., (2007). “Preliminary report on the 4th season of excavation at Qoli Darvish in Jamkaran-Qom”. The Archaeological reports(7), Vol. II, Symposium of the 9th annual congress of the archaeology of Iran, Iranian center of Archaeological Research, Tehran: 187-208, (In Persian).
41. - Sarlak, S., (2011). Archaeology and History of Qom. ICHHTO Publication, (In Persian).
42. - Winter, I., (1977). Perspective on the “Local Style” of Hasanlu IV B: A Study in Receptivity, Mountains and Lowlands: Essays in the Archaeology of Greater Mesopotamia. eds. L.D. Levine and T.C. Young, Jr., Undena 1977, Pp: 371- 386.
43. - Yousefi Zoshk, R. & Baghizadeh, S., (2018). “Sofal Mohrzadeh Tape Chāltasiyān varāmin, Madloli Jaded az Nahādhāy Eghtesadi- Ejtemae Asr āhan Markaz Falāt”. 3rd National archaeology conference of Iran, (In Persian).
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |