logo
سال 5، شماره 17 - ( 9-1400 )                   سال 5 شماره 17 صفحات 73-59 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.5.17.59
‎ 20.1001.1.26455048.1400.5.17.5.7

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Niakan L, Homayoon F. (2021). Investigation of Porcelain Frits Seals of the Kaluraz Ancient site, in the Organized Collection of the National Museum of Iran. Parseh J. Archaeol. Stud.. 5(17), : 3 doi:10.30699/PJAS.5.17.59
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-431-fa.html
نیاکان لیلی، همایون فهیمه.(1400). بررسی مهرهای بدل‌چینی محوطۀ باستانی کَلُوَرز در مجموعۀ سامان‌دهی شدۀ موزۀ ملی ایران مطالعات باستان‌شناسی پارسه 5 (17) :73-59 10.30699/PJAS.5.17.59

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-431-fa.html

بررسی مهرهای بدل‌چینی محوطۀ باستانی کَلُوَرز در مجموعۀ سامان‌دهی شدۀ موزۀ ملی ایران
لیلی نیاکان*1 ، فهیمه همایون2
1- استادیار گروه اسلامی، پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، Lilyniakan@yahoo.com
2- کارشناس‌ارشد باستان‌شناسی، پایگاه میراث جهانی تخت‌جمشید، شیراز، ایران
چکیده:   (6214 مشاهده)
حوضۀ آب‌ریز سپیدرود در استان گیلان، در جنوب دریای مازندران واقع شده است. این حوضۀ جغرافیایی بنا به‌شرایط اقلیمی و زیست‌محیطی مناسب با بهره‌گیری ازمنابع طبیعی از دیرباز موردتوجه گروه‌های انسانی و زیستگاهی مناسب برای محل تجمع این مردمان بوده و در طی هزاران سال، سهم بسزایی در ایجاد فرهنگ‌های باستانی این حوزۀ فرهنگی داشته است. کاوش‌هایی که در پنج دهۀ اخیر در شمال ایران، به‌ویژه در حوضۀ آب‌ریز سپیدرود به انجام رسید، موجب کشف فرهنگ‌های ناشناخته‌ای از اواخر هزارۀ دوم و اول پیش‌ازمیلاد در محوطه‌های باستانی مارلیک، کلورز، نصفی، جوین، جمشیدآباد و دیگر محوطه‌ها در عصرآهن در این حوزۀ فرهنگی شده است. این مقاله، تحقیق مقدماتی است بر تعدادی مُهر بدل‌چینی مربوط به محوطۀ باستانی کلورز که در خلال سال‌های 1344 الی 1348 ه‍.ش.، در بررسی و کاوش‌های باستان‌شناسی توسط «علی حاکمی» و «عبدالحسین شهید‌زاده» به‌دست آمده است. این مهرها در طی سامان‌دهی اشیاء موزۀ ملی ایران در سال 1389 ه‍.ش.، در مجموعه مهرهایی از محوطه‌های باستانی گیلان به‌نام «کلورز» شناسایی و ثبت گردید. هدف از این پژوهش، شناخت جغرافیای این حوزۀ فرهنگی، بررسی گونه‌شناسی، شیوۀ ساخت مهرهای بدل‌چینی و مداراک تجسمی موجود در شناخت نقوش در این برهۀ زمانی است. پرسش‌های این پژوهش عبارتنداز: خاستگاه اصلی و بستر تاریخی و فرهنگی آن‌ها کجاست؟ آیا این مهرها دارای سبک محلی‌اند یا متأثر از دیگر حوزه‌های فرهنگی؟ مهرهای یافت‌شده در محوطۀ باستانی کلورز به کدام برهۀ تاریخی تعلق دارند؟ اساس این تحلیل‌ها متکی‌بر اطلاعات کاوش‌های انجام‌شده دراین حوزۀ فرهنگی، سپس برگرفته از نقوش و توصیف مفاهیم نمادهای این مهرها که تجلی‌گر جهان‌بینی مردمان این حوزۀ فرهنگی است. نتایج این پژوهش به یک نتیجه‌گیری کلی در روند گونه‌شناسی، سبک‌شناسی مهرها و مستند کردن این یافته‌ها و مقایسه با دیگر استقرار‌های مهم هزارۀ اول پیش‌ازمیلاد در افق‌های فرهنگی هم‌زمان چون: مارلیک، تول تالش، حسنلو و بین‌النهرین بوده است.
شماره‌ی مقاله: 3
واژه‌های کلیدی: گیلان، سپیدرود، کَلُوَرز، مُهر استوانه‌ای، هزارۀ اول و دوم پیش‌ازمیلاد
متن کامل [PDF 1715 kb]   (624 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1399/7/16 | پذیرش: 1399/12/12 | انتشار: 1400/9/30
فهرست منابع
1. - آزادی، احمد، (1392). «گزارش نهایی فصل دوم کاوش‌های نجات‌بخشی سد کوهرنگ». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
2. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل، (1388). «گزارش کاوش نجات‌بخشی در محدودۀ سد و تونل سوم کوهرنگ در سال 1388». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
3. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل، (1391). «گزارش مقدماتی کاوش نجات‌بخشی ترانشۀ D 10 محوطۀ کارخانۀ 1 در محدودۀ سد و تونل سوم کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری (بخش اول)». مجلۀ گمانه، شمارۀ 2، صص: 28-1.
4. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسمعیل؛ و ذوالقدر، سعید، (1393). «تحلیل داده‌های کاوش در محوطۀ کوچ‌نشینی شهریاری II از دورۀ هخامنشی در منطقۀ بیرگان کوهرنگ». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 4، شمارۀ 6، بهار، صص: 104-85.
5. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسمعیل؛ و ذوالقدر، سعید، (1394). «برهم‌کنش‌های فرهنگی ارتفاعات کوهرنگ بختیاری در دورۀ شوشان جدید 1(LS1) با فارس و خوزستان: برپایۀ کاوش نجات‌بخشی محوطۀ حاجی جلیل 2 (KD 43) در منطقۀ بیرگان کوهرنگ». مفاخر میراث فرهنگی ایران: جشن‌نامۀ دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی، به‌کوشش: مرتضی حصاری، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 160-143.
6. - خسروزاده، علی‌رضا، (1393). بررسی تحولی زیستگاه‌های انسانی دشت فارسان از دوران پیش‌ازتاریخ تا دوران اسلامی. شهرکرد: دانشگاه شهرکرد.
7. - روستایی، کوروش، (1386). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل اول». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
8. - ماسکارلا، اسکار وایت، (1387). برنز و آهن‌های حسنلو. ترجمۀ علی صدرایی و صمد علیون، ارومیه: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان غربی.
9. - روستایی، کوروش، (1388). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل دوم». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر‌نشده).
10. - روستایی، کوروش، (1389). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل سوم».تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
11. - روستایی، کوروش، (1390). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل چهارم». تهران: بایگانی پژوهشکده باستان‌شناسی (منتشرنشده).
12. - روستایی، کوروش، (1394). «گونه‌شناسی محوطه‌های باستانی منطقۀ کوهرنگ بختیاری». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 5، شمارۀ 9، پاییز، صص: 46-27.
13. - زاگارل، آلن، (1387). باستان‌شناسی پیش‌از‌تاریخ منطقۀ بختیاری: ظهور شیوۀ زندگی در ارتفاعات. ترجمۀ کوروش روستایی، شهرکرد: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری.
14. - هلوینگ، باربارا، (1396). مجموعه مقالات و کاتالوگ نمایشگاه ایران فرهنگ‌های کهن بین آب و بیابان. ترجمۀ فرانک بحرالعلومی، تهران، موزۀ ملی ایران.
16. - Abdi. K.; Nokande, G.; Azadi, A.; Biglari, F.; Heydari, S.; Farmani, D.; Rezaii, A. & Mashkour, M., (2002). “TuwahKhoshke: A Middle Chalcolithic Mobile Pastoralist Camp-site in the Islamabad Plain, West Central Zagros Mountains, Iran”. Iran, No. 40, Pp: 43-74.
17. - Alizadeh, A., (2009). “Prehistoric Mobile Pastoralists in South- Central and Southwestern Iran”. In: Jeffrey Szuchman Nomads (eds.), Tribes and the State in the Ancient near East, The oriental Institute of the University of Chicago Seminar, No. 5, Pp: 129-146.
18. - Azadi, A., (2014). “Final report of the rescue excavations at Kouhrang Dam 3 Sites”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
19. - Azadi, A., (2015). “A Late Bronze/ Early Iron Age nomadic site (KR 385) in the Bakhtiari Highlands, south-west Iran”. Antiquity, No. 347, Project Gallery.
20. - Esmaeili Jelodar, M. & Zolghadr, S., (2013). “Central Zagros, Highland Fars and Lowland Susiana: a sphere of interaction in the 5th millennium BCE”. Amit, Band 45. Pp: 1- 20.
21. - Esmaili Jelodar, M. E. & Zolghadr, S., (2014). “An analysis of the Achamenid nomadic site of Shahriyari II, Kouhrang Bakhtiyarei highland mountain”. Pazhohesh-haye Mastanshenasi Iran, No. 6, Pp: 85-104, (In Persian).
22. - Esmaili Jelodar, M. E. & Zolghadr, S., (2015). “Cultural interactions of Kouhrang Bakhtyari highlands in late Susiana 1 period (LS1) with Fars and Khuzestan: Based on the rescue excavations of Haji Jalil 2 (KD 43) in Biregan Kouhrang region”. In: Morteza Hessari (eds), Iranian cultural heritage celebrities: Honor of Dr. Sadegh malek Shahmirzadi Pp: 143-160, Tehran: Research institute of cultural heritage and tourism, (In Persian).
23. - Esmaili Jelodar, M. E., (2009). “A report on the first season of rescue excavations behind the Kouhrang 3 Dam”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
24. - Esmaili Jelodar, M. E., (2012). “Preliminary report of trench 10 D rescue excavation of Karkhaney 1 site in Kouhrang 3 Dam, Chehar Mehal-o- Bakhtyari (first part)”.Gamaneh, 2. Pp: 1-28, (In Persian).
25. - Goff, C., (1976). “Excavations at Babajan: the Bronze Age Occupation”. IRAN, No. 14, Pp: 19-40.
26. - Helwing, B., (2017). Exhibition Iran, ancient culture, between water and desert. Translated by: Franak Bahrololoumi, Tehran: National museum of Iran, (In Persian).
27. - Hole, F., (1974). “Tepe Tulai, an Early Campsite in Khuzestan, Iran”. Paleorient, No. 2 (2), Pp: 219-242.
28. - Khosrowzadeh, A., (2014). A study on the development of human settlements in the Farsan plain from prehistory to the Islamic period. Shahrekord: Shahrekord university, (In Persian).
29. - Muscarella, O. W., (2008). Bronze and Irons of Hasnlou. Translated by: Ali Sadraei and Samad Alioun, Urmia: cultural heritage, handicrafts and tourism organization of West Azerbaijan province, (In Persian).
30. - Potts, D. T., (2014). Nomadism in Iran: from antiquity to the modern era. New York, Oxford University Press.
31. - Roustaei, K., (2007). “Report of the first season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished) , (In Persian).
32. - Roustaei, K., (2009). “Report of the 2nd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
33. - Roustaei, K., (2010). “Discovery of Middle Paleolithic Occupation at High Altitude in the Zagros Mountains, Iran”. Antiquity, No. 325, Project gallery.
34. - Roustaei, K., (2010). “Report of the 3rd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
35. - Roustaei, K., (2011). “Report of the 4rd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
36. - Roustaei, K., (2016). “A morphological typology of the ancient sites in Kouhrang area”. Pazhohesh-haye Bastanshenasi Iran, No. 9. Pp: 27-46, (In Persian).
37. - Shirazi, R.; Norouzi, A. A.; Heidary, M. & Ahmadi Khoei, K., (2015). “New Avidence of Chalcolithic nomadic campsites in the highland Zagros, Iran: Saki Abad”.Antiquity, No. 344, Project Gallery.
38. - Stronach, D. & Roaf, M., (1978). “Excavations at Tepe Nushjan Part I: A Third Interim Report”. IRAN, No. 16, Pp: 1- 28.
39. - Young, T. C. & Levine, L. D., (1974). “Excavations of the Godin Project: Second Progress Report”. Occasional Papers No. 26, Art and Archaeology, Torento: Royal Ontario Museum.
40. - Zagarell, A., (2008). The prehistory of northeast Bakhtyari Mountains, Iran: the rise of a highland way of life. Translated by: Kourosh Roustaei, Shahre Kord: cultural heritage, handicrafts and tourism organization of Chahar Mahal and Bakhtyari province, (In Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.