logo
سال 5، شماره 17 - ( 9-1400 )                   سال 5 شماره 17 صفحات 94-75 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.5.17.75
‎ 20.1001.1.26455048.1400.5.17.4.6

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Azadi A. (2021). KR 385: Evidence of Ancient Nomadism from Kouhrang Bakhtiari Region in the Iron Age. Parseh J. Archaeol. Stud.. 5(17), : 4 doi:10.30699/PJAS.5.17.75
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-390-fa.html
آزادی احمد.(1400). 385 KR: شواهد کوچ‌نشینیِ باستان در عصرآهن از منطقۀ کوهرنگ بختیاری مطالعات باستان‌شناسی پارسه 5 (17) :94-75 10.30699/PJAS.5.17.75

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-390-fa.html

385 KR: شواهد کوچ‌نشینیِ باستان در عصرآهن از منطقۀ کوهرنگ بختیاری
احمد آزادی*
استادیار گروه پیش‌ازتاریخ، پژوهشکدۀ باستان‌شناسی، پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، a.azadi@richt.ir
چکیده:   (6474 مشاهده)
منطقۀ چهارمحال و بختیاری در چند دهۀ گذشته، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین خاستگاه‌های معیشت مبتنی‌بر کوچ‌نشینی، همواره موردتوجه باستان‌شناسان بوده است. در این بین، منطقۀ کوهرنگ به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین قلمروهای عشایری ایل بزرگ بختیاری جایگاهی ویژه دارد. شمار اندک پژوهش‌های انجام‌شده در این منطقه و نبود آگاهی‌های کافی باعث‌شده برخی از پژوهشگران از متأخر بودن پیشینۀ این شیوۀ معیشتی صحبت به‌میان آورند. برخلاف این امر، پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهند که دست‌کم قدمت شیوۀ معیشت مبتنی‌بر کوچ‌نشینی در منطقۀ کوهرنگ به هزارۀ پنجم پیش‌ازمیلاد برمی‌گردد. دو فصل کاوش‌های نجات‌بخشی انجام‌شده در منطقۀ بیرگان، به‌دلیل ساخت سد و تونل سوم کوهرنگ، امکان مناسبی به‌دست داده که باعث شده اکنون آگاهی‌های درخور بیشتری در ارتباط با شیوۀ معیشتی مردمان این منطقه در اختیار داشته باشیم. آگاهی از ماهیت محوطه و آشنایی با جنبه‌های گوناگون زندگی کوچ‌نشینی باستان، به‌عنوان اهداف اصلی و پی‌بردن به میزان تعاملات فرهنگی احتمالیِ این منطقه با مناطق پیرامونی ازجمله دشت‌های پست خوزستان و نواحی زاگرس‌مرکزی از مهم‌ترین پرسش‌های این پژوهش به‌شمار می‌آید. با وجود ارتباطات نزدیک منطقۀ بختیاری با دشت‌های خوزستان، فرض اصلی در این پژوهش آن است که، براساس شواهد، افزون بر هزارۀ پنجم پیش‌ازمیلاد، منطقۀ کوهرنگ بختیاری در عصرآهن نیز با بخش‌هایی از زاگرس‌مرکزی روابط فرهنگی داشته‌ است. رویکرد کاوش محوطه برای ثبت لایه‌ها و پدیدارهای کاوش‌شده، استفاده از شیوۀ لوکوس‌بندی بوده و روش تحقیق در این نوشتار، متشکل از گردآوری و مطالعۀ نوشته‌های مرتبط با پژوهش‌های پیشین منطقۀ کوهرنگ و ارائۀ نتایج به‌دست‌آمده از کاوش محوطۀ موردنظر است. در یک نگاه کلی، مقایسه‌های تطبیقی انجام‌شده‌ برروی فرم و نقش سفال‌های به‌دست‌آمده از کاوش این محوطه، شباهت‌هایی را با برخی از محوطه‌های مربوط به ادوار مفرغ و آهن زاگرس‌مرکزی نشان می‌دهد، موضوعی که آزمایشات کربن14 نیز عصرآهنی بودن محوطه را تأیید نموده است. افزون‌بر وجود روابط فرهنگی بین دو منطقۀ کوهرنگ بختیاری و زاگرس‌مرکزی، تشابهات فرمی و نقشی سفال‌های این محوطه با محوطه‌‌های پیش‌گفته حاکی از آن است که سنت‌های سفالی عصرمفرغ تا عصرآهن نیز تداوم داشته است.
شماره‌ی مقاله: 4
واژه‌های کلیدی: KR 385، کوچ‌نشینیِ باستان، کوهرنگ بختیاری، عصرآهن.
متن کامل [PDF 1207 kb]   (642 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصی باستان‌شناسی
دریافت: 1399/5/4 | پذیرش: 1399/11/21 | انتشار: 1400/9/30
فهرست منابع
1. - آزادی، احمد، (1392). «گزارش نهایی فصل دوم کاوش‌های نجات‌بخشی سد کوهرنگ». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
2. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل، (1388). «گزارش کاوش نجات‌بخشی در محدودۀ سد و تونل سوم کوهرنگ در سال 1388». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
3. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسماعیل، (1391). «گزارش مقدماتی کاوش نجات‌بخشی ترانشۀ D 10 محوطۀ کارخانۀ 1 در محدودۀ سد و تونل سوم کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری (بخش اول)». مجلۀ گمانه، شمارۀ 2، صص: 28-1.
4. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسمعیل؛ و ذوالقدر، سعید، (1393). «تحلیل داده‌های کاوش در محوطۀ کوچ‌نشینی شهریاری II از دورۀ هخامنشی در منطقۀ بیرگان کوهرنگ». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 4، شمارۀ 6، بهار، صص: 104-85.
5. - اسمعیلی‌جلودار، محمد‌اسمعیل؛ و ذوالقدر، سعید، (1394). «برهم‌کنش‌های فرهنگی ارتفاعات کوهرنگ بختیاری در دورۀ شوشان جدید 1(LS1) با فارس و خوزستان: برپایۀ کاوش نجات‌بخشی محوطۀ حاجی جلیل 2 (KD 43) در منطقۀ بیرگان کوهرنگ». مفاخر میراث فرهنگی ایران: جشن‌نامۀ دکتر صادق ملک‌شهمیرزادی، به‌کوشش: مرتضی حصاری، تهران: پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، صص: 160-143.
6. - خسروزاده، علی‌رضا، (1393). بررسی تحولی زیستگاه‌های انسانی دشت فارسان از دوران پیش‌ازتاریخ تا دوران اسلامی. شهرکرد: دانشگاه شهرکرد.
7. - روستایی، کوروش، (1386). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل اول». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
8. - ماسکارلا، اسکار وایت، (1387). برنز و آهن‌های حسنلو. ترجمۀ علی صدرایی و صمد علیون، ارومیه: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان آذربایجان غربی.
9. - روستایی، کوروش، (1388). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل دوم». تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشر‌نشده).
10. - روستایی، کوروش، (1389). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل سوم».تهران: بایگانی پژوهشکدۀ باستان‌شناسی (منتشرنشده).
11. - روستایی، کوروش، (1390). «گزارش بررسی باستان‌شناختی شهرستان کوهرنگ، فصل چهارم». تهران: بایگانی پژوهشکده باستان‌شناسی (منتشرنشده).
12. - روستایی، کوروش، (1394). «گونه‌شناسی محوطه‌های باستانی منطقۀ کوهرنگ بختیاری». پژوهش‌های باستان‌شناسی ایران، دورۀ 5، شمارۀ 9، پاییز، صص: 46-27.
13. - زاگارل، آلن، (1387). باستان‌شناسی پیش‌از‌تاریخ منطقۀ بختیاری: ظهور شیوۀ زندگی در ارتفاعات. ترجمۀ کوروش روستایی، شهرکرد: سازمان میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان چهارمحال و بختیاری.
14. - هلوینگ، باربارا، (1396). مجموعه مقالات و کاتالوگ نمایشگاه ایران فرهنگ‌های کهن بین آب و بیابان. ترجمۀ فرانک بحرالعلومی، تهران، موزۀ ملی ایران.
16. - Abdi. K.; Nokande, G.; Azadi, A.; Biglari, F.; Heydari, S.; Farmani, D.; Rezaii, A. & Mashkour, M., (2002). “TuwahKhoshke: A Middle Chalcolithic Mobile Pastoralist Camp-site in the Islamabad Plain, West Central Zagros Mountains, Iran”. Iran, No. 40, Pp: 43-74.
17. - Alizadeh, A., (2009). “Prehistoric Mobile Pastoralists in South- Central and Southwestern Iran”. In: Jeffrey Szuchman Nomads (eds.), Tribes and the State in the Ancient near East, The oriental Institute of the University of Chicago Seminar, No. 5, Pp: 129-146.
18. - Azadi, A., (2014). “Final report of the rescue excavations at Kouhrang Dam 3 Sites”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
19. - Azadi, A., (2015). “A Late Bronze/ Early Iron Age nomadic site (KR 385) in the Bakhtiari Highlands, south-west Iran”. Antiquity, No. 347, Project Gallery.
20. - Esmaeili Jelodar, M. & Zolghadr, S., (2013). “Central Zagros, Highland Fars and Lowland Susiana: a sphere of interaction in the 5th millennium BCE”. Amit, Band 45. Pp: 1- 20.
21. - Esmaili Jelodar, M. E. & Zolghadr, S., (2014). “An analysis of the Achamenid nomadic site of Shahriyari II, Kouhrang Bakhtiyarei highland mountain”. Pazhohesh-haye Mastanshenasi Iran, No. 6, Pp: 85-104, (In Persian).
22. - Esmaili Jelodar, M. E. & Zolghadr, S., (2015). “Cultural interactions of Kouhrang Bakhtyari highlands in late Susiana 1 period (LS1) with Fars and Khuzestan: Based on the rescue excavations of Haji Jalil 2 (KD 43) in Biregan Kouhrang region”. In: Morteza Hessari (eds), Iranian cultural heritage celebrities: Honor of Dr. Sadegh malek Shahmirzadi Pp: 143-160, Tehran: Research institute of cultural heritage and tourism, (In Persian).
23. - Esmaili Jelodar, M. E., (2009). “A report on the first season of rescue excavations behind the Kouhrang 3 Dam”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
24. - Esmaili Jelodar, M. E., (2012). “Preliminary report of trench 10 D rescue excavation of Karkhaney 1 site in Kouhrang 3 Dam, Chehar Mehal-o- Bakhtyari (first part)”.Gamaneh, 2. Pp: 1-28, (In Persian).
25. - Goff, C., (1976). “Excavations at Babajan: the Bronze Age Occupation”. IRAN, No. 14, Pp: 19-40.
26. - Helwing, B., (2017). Exhibition Iran, ancient culture, between water and desert. Translated by: Franak Bahrololoumi, Tehran: National museum of Iran, (In Persian).
27. - Hole, F., (1974). “Tepe Tulai, an Early Campsite in Khuzestan, Iran”. Paleorient, No. 2 (2), Pp: 219-242.
28. - Khosrowzadeh, A., (2014). A study on the development of human settlements in the Farsan plain from prehistory to the Islamic period. Shahrekord: Shahrekord university, (In Persian).
29. - Muscarella, O. W., (2008). Bronze and Irons of Hasnlou. Translated by: Ali Sadraei and Samad Alioun, Urmia: cultural heritage, handicrafts and tourism organization of West Azerbaijan province, (In Persian).
30. - Potts, D. T., (2014). Nomadism in Iran: from antiquity to the modern era. New York, Oxford University Press.
31. - Roustaei, K., (2007). “Report of the first season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished) , (In Persian).
32. - Roustaei, K., (2009). “Report of the 2nd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
33. - Roustaei, K., (2010). “Discovery of Middle Paleolithic Occupation at High Altitude in the Zagros Mountains, Iran”. Antiquity, No. 325, Project gallery.
34. - Roustaei, K., (2010). “Report of the 3rd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
35. - Roustaei, K., (2011). “Report of the 4rd season of archaeological survey in Kouhrang area”. Tehran: Iranian Center for Archaeological Research, (Unpublished), (In Persian).
36. - Roustaei, K., (2016). “A morphological typology of the ancient sites in Kouhrang area”. Pazhohesh-haye Bastanshenasi Iran, No. 9. Pp: 27-46, (In Persian).
37. - Shirazi, R.; Norouzi, A. A.; Heidary, M. & Ahmadi Khoei, K., (2015). “New Avidence of Chalcolithic nomadic campsites in the highland Zagros, Iran: Saki Abad”.Antiquity, No. 344, Project Gallery.
38. - Stronach, D. & Roaf, M., (1978). “Excavations at Tepe Nushjan Part I: A Third Interim Report”. IRAN, No. 16, Pp: 1- 28.
39. - Young, T. C. & Levine, L. D., (1974). “Excavations of the Godin Project: Second Progress Report”. Occasional Papers No. 26, Art and Archaeology, Torento: Royal Ontario Museum.
40. - Zagarell, A., (2008). The prehistory of northeast Bakhtyari Mountains, Iran: the rise of a highland way of life. Translated by: Kourosh Roustaei, Shahre Kord: cultural heritage, handicrafts and tourism organization of Chahar Mahal and Bakhtyari province, (In Persian).
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.