سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 )
سال 4 شماره 11 صفحات 26-7 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Beik-Mohammadi K, Marhjani S, Ahmad-Yosefi-Sarhadi Z. (2020). Spinning, A Manifestation of the Components of the Endogenous Livelihood Economy of Semi-Unilateral Establishment Sheep Communities (Case Study: Spindle Whorls Discovered from Fxcavation Poshteh-Forodgah Tepe). Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(11), 7-26. doi:10.30699/PJAS.4.11.7
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-361-fa.html
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-361-fa.html
بیکمحمدی خلیلالله، مرجانی سعید، احمدیوسفیسرحدی زینب.(1399). نخریسی، نمودی از مؤلفههای اقتصاد معیشتی درونزای جوامع نیمهیکجانشین رمهدار (مطالعۀ موردی: سردوکهای مکشوف از کاوش تپۀ پشتفرودگاه) مطالعات باستانشناسی پارسه 4 (11) :26-7 10.30699/PJAS.4.11.7
1- دکتری باستانشناسی، کارشناس روابط عمومی دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران ، Khalil_bm@yahoo.com
2- دانشجوی کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
2- دانشجوی کارشناسیارشد باستانشناسی، گروه باستانشناسی دانشکدۀ هنر و معماری، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران.
چکیده: (5508 مشاهده)
«سردوک»ها در زمرۀ مواد فرهنگی موردتوجه و نیاز اصلی جوامع رمهدار و نیمهیکجانشین و ازجمله آثاری هستند که ارتباط مستقیم با الگوی معیشت و تولیدات داخلی درونزای البسه و الیاف جوامع اولیه دارند که در تحلیل یافتههای محوطههای باستانی تفسیر میشوند. محوطۀ پشتفرودگاه دشت ملایر نیز از این خصیصه مستثنی نبوده و تعداد 123 سردوک بهدستآمده در بین یافتههای کاوش باستانشناختی آن، ازلحاظ گونه و فراوانی، حضور چشمگیری دارند؛ سردوکهای این محوطه را میتوان در دو گروه اصلی محدب و مخروطی تقسیم کرد که هر گروه به دو زیرشاخۀ منقوش و ساده، و ازنظر کیفیت ساخت نیز در دو گروه متوسط و خشن قابل تفکیک و گونهشناسی هستند. تمامی سردوکها از جنس گِل پخته (سفالی) با آمیزۀ گیاهی و در اندازۀ مختلف ساخته شده است؛ برخی از سردوکها داری نقوش گود هستند که بهواسطۀ وسیلهای نوکتیز ایجاد شده است. هدف این پژوهش در وهلۀ اول، گونهشناسی و مطالعۀ سردوکها، و در وهلۀ دوم، تحلیل الگوی معیشت وابسته به تولید منسوجات تپۀ پشتفرودگاه خواهد بود. تعداد قابلتوجه سردوکهای تپۀ پشتفرودگاه و کاربرد آن در تولید نخ میتواند با تحلیل آن بر الیاف تولیدشده و چگونگی سازماندهی این تولید، کمک شایان نماید. روش پژوهش حاضر، مبتنیبر مطالعات تطبیقی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی، در پی پاسخ به این پرسشهاست: سردوکهای مکشوف تپۀ پشتفرودگاه از چه گونه و فرمهایی تشکیل شده و باتوجه به نوع فرم و اندازهها در تولید چهنوع نخهایی مورد استفاده بوده است؟ با توجه به نوع نیمهیکجانشینی جوامع تپۀ پشتفرودگاه و فراوانی سردوکها، تولید منسوجات در این محوطه برای مصارف محلی و داخلی و یا برونزا و دادوستد فرامنطقهای بوده است؟ باتوجه به نوع استقرار نیمهیکجانشین و کوچرویی و شیوۀ تولید اقتصادی متکیبر گلّهداری جوامع اولیۀ زاگرسمرکزی و نیز مشخصاً محوطۀ تپهپشتفرودگاه، بهنظر میرسد براساس تنوع سردوکهای این محوطه در نوع مواد، کیفیت ساخت، فرم و اندازۀ گونهها، عمدتاً این سردوکها در الیاف پشم برای مصارف محلی و دادوستد فرامنطقهای در تأمین نیازهای اولیه بوده است.
نوع مقاله: پژوهشي |
موضوع مقاله:
تخصصی باستانشناسی
دریافت: 1398/10/1 | پذیرش: 1398/11/28 | انتشار: 1399/3/31
دریافت: 1398/10/1 | پذیرش: 1398/11/28 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - بیکمحمدی، خلیلالله، (1396). «گزارش کاوش و گمانهزنی بهمنظور تعیین عرصه و حریم تپۀ پشتفرودگاه شهرستان ملایر». آرشیو اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان همدان (منتشرنشده).
2. - بیکمحمدی، خلیلالله، (1397). «گاهنگاری و تبیین تحولات نوسنگی جدید در دشتهای میانکوهی شرق زاگرسمرکزی (مبتنیبر کاوش تپۀ «پشتفرودگاه» در دشت ملایر)». رساله برای دریافت درجۀ دکترای تخصصی رشتۀ باستانشناسی گرایش پیشازتاریخ، استاد راهنما: رضا رضالو و بهرزو افخمی، استاد مشاور: اردشیر جوانمردزاده، اردبیل: دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی (منتشرنشده).
3. - بیکمحمدی، خلیلالله؛ رضالو، رضا؛ افخمی، بهروز؛ و جوانمردزاده، اردشیر، (1397). «تپۀ پشتفرودگاه؛ استقراری نیمه یکجانشینِ فصلی از دورۀ نوسنگی جدید در کرانۀ شرقی زاگرس مرکزی - دشت ملایر». پژوهشهای باستانشناسی ایران، سال 8، شمارۀ 16، صص: 63-82 (Doi: 10.22084/nbsh.2018.16384.1747).
4. - حصاری، مرتضی؛ امیری، مصیب؛ محمدیارلو، مجید؛ و بیکمحمدی، خلیلالله، (1392). «بررسی، طبقهبندی و مقایسۀ سردوکهای دوره مس-سنگی چارآرو (حوضۀ رودخانۀ سیمره، لرستان)». پژوهشهای باستانشناسی ایران، سال 3، شمارۀ 4، صص: 77-96.
5. - رفیعفر، جلالالدین؛ و قربانی، حمیدرضا، (1385). «از کوچندگی تا یکجانشینی، رویکرد باستان مردمشناختی بر خاستگاه خانه و استراتژی معیشتی در دورۀ نوسنگی». نامه انسانشناسی، سال 5، شماره 9، صص: 116-84.
6. - زاگارل، آلن، (1387)، باستانشناسی پیش از تاریخ منطقۀ بختیاری ظهور شیوۀ زندگی در ارتفاعات. ترجمۀ کوروش روستایی، چهارمحالوبختیاری: سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان چهارمحالوبختیاری، باهمکاری: سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری.
7. - عبدالهی، مصطفی؛ و سرداریزارچی، علیرضا، (1392)، «شرق زاگرسمرکزی در دورۀ نوسنگی براساس کاوشهای باستانشناسی تپه قلاگپ»، مجلۀ پژوهشهای باستانشناسی ایران، گروه باستانشناسی دانشکدههنر و معماری بوعلیسینا، سال 3، شمارۀ 4، صص: 117-138.
8. - علیزاده، عباس، (1383). منشاء نهادهای حکومتی در پیشازتاریخ فارس (تل باکون، کوچنشینی باستان و تشکیل حکومتهای اولیه). ترجمۀ کوروش روستایی، تهران: سازمان میراثفرهنگی و گردشگری کشور.
9. - محمدپناه، بهنام، (1392) کهن دیار. جلد اول: مجموعه آثار ایران باستان در موزههای بزرگ جهان. ناشر: سبزان.
10. - محمدیارلو، مجید، (1390)، «بررسی و گونهشناسی سردوکهای محوطۀ مسوسنگ چارآرو». پایاننامه برای دریافت درجۀ کارشناسیارشد باستانشناسی- پیش از تاریخ، استاد راهنما: مرتضی حصاری، استاد مشاور: مصیب امیری، تهران: گروه باستانشناسی مرکزی دانشکدۀ ادبیات و علومانسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی (منتشرنشده).
11. - مستوفیالممالکی، رضا. (1377). جغرافیای کوچنشینی عمومی و ایران با تأکید بر ایل قشقایی. یزد: انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی.
12. - مشیری، سیدرحیم؛ مولاییهشجین، نصرالله، (1379). درآمدی بر اقتصاد کوچنشینان ایران. تهران: نشر قومس.
14. - Barber, E. J. W., (1991). Prehistoric Textiles: The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages. Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
15. - Biga, M. G. & Pomponio F. (1990). “Elements for a chronological division of the administrative documentation of ebla”. JCS, No. 42: 179–201.
16. - Danti, M. & Zettler, R. L., (1998). “The evolution of the Tell es-Sweyhat (Syria) settlement system in the 3 rd millennium B.C.”. Bulletin of the Canadian Society for Mesopotamian Studies, NO. 33: Pp. 209-228.
17. - Danti, M., (2000). Early Bronze Age Settlement and Land Use in the Tell es-Sweyhat Region. Syria, University of Pennsylvania.
18. - Delougaz, P. & Kantor, H. J., (1996). Choghamish, Volume I, The First Five Seasons of Excavations 1961-1971. The Oriental Institute of the University of Chicago.
19. - Good, I., (2012). “Changes in Fiber Use and Spinning Technologies on the Iranian Plateau: A comparative and diachronic study of spindle whorls ca 4500-2500 BCE”. In: Paléorient, Vol. 38, No. 1-2, Pp. 111-126 (doi: 10.3406/paleo.2012.5462).
20. - Heidkamp, B., (2018). “Spinning through Time: An Analysis of Pottery Neolithic, Chalcolithic, and Early Bronze I Spindle Whorl Assemblages from the Southern Levant”. M.A. Thesis of Arts University of Cincinnati.
21. - Hole, F., (1987). “Themes and Problems in Iranian Archaeology”. In: The Archaeology of Western Iran. Settlement and society from prehistory to the eslamic conquest, (ed. F. hole), Washington: Smithsonian Institution press, Pp. 19-27.
22. - Kamiar, A., (2002). Strategies of Herdding: Pastralism in The Middle Chalcolithic Period of the West Centeral Zagros Mountains. A dissertation in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy (Anthropology) in The University of Michigan.
23. - Kimbrough, Ch., (2006). “Spindle Whorls, Ethnoarchaeology, and the Study of Textile Production in Third Millennium BCE Northern Mesopotamia: A MethodoloGical Approach”. A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy Department of Anthropology New York University; September.
24. - Kouchoukos, N., (1998). Landscape and social change in late Prehistoric Mesopotamia. Yale University.
25. - Nelson, S.; Zhushchikhovskaya, I.; Li, T., Hudson, M. & Robbeets, M., (2020). “Tracing population movements in ancient East Asia through the linguistics and archaeology of textile production”. Evolutionary Human Sciences, No 2, e5, Pp. 1-20 (doi:10.1017/ehs.2020.4).
26. - Parsons, M. H., (1972). “Spindle whorls from the Teotihuacan Valley, Mexico. Michigan. University, Ann Arbor. Museum of Anthropology”. Anthroplogical Papers No. 45, Pp. 45-79.
27. - Wilkinson, T. J., (2003). Archaelogical landscapes of the Near East. Tucson: University of Arizona Press.
28. - Wilkinson, T. J., (2004). On the margin of the Euphrates: settlement and land use at Tell es- Sweyhat and in the upper Lake Assad area, Syria.Chicago Ill.: Oriental Instiute of the Univercity of Chicago.
29. - Zeder, M., (1998). “Evironment, economy, and subsistence on the threshold of urban emergence in northern Mesopotamia”. Bulletin of the Canadian Society for Mesopotamian Studies, No. 33, Pp. 55-67.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است. |