logo
سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 )                   سال 4 شماره 11 صفحات 217-205 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.4.11.205
‎ 20.1001.1.26455048.1399.4.11.11.4

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rahmani G, Hosseini M. (2020). Historical Sociology of Qajar Royal Wall Paintings. Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(11), 205-217. doi:10.30699/PJAS.4.11.205
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-295-fa.html
رحمانی غلامرضا، حسینی مهدی.(1399). جامعه‌شناسی تاریخی دیوارنگاره‌های درباری دورۀ قاجار مطالعات باستان‌شناسی پارسه 4 (11) :217-205 10.30699/PJAS.4.11.205

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-295-fa.html

جامعه‌شناسی تاریخی دیوارنگاره‌های درباری دورۀ قاجار
غلامرضا رحمانی*1 ، مهدی حسینی2
1- عضو هیأت علمی گروه حفاظت و مرمت اشیاء، پژوهشکدۀ حفاظت و مرمت پژوهشگاه میراث‌فرهنگی و گردشگری، تهران، ایران ، r.rahmani71@gmail.com
2- استاد گروه نقاشی، دانشکدۀ هنرهای تجسمی دانشگاه هنر، تهران، ایران.
چکیده:   (5554 مشاهده)
در این پژوهش پس از ارائۀ تعاریف مرتبط با جامعه‌شناسی تاریخی و بررسی نقش متقابل این حوزۀ تخصصی و تجزیه و تحلیل آثار هنری، مؤلفه‌های مؤثر در مطالعۀ دیوارنگاره‌های درباری دورۀ قاجار به بحث گذاشته می‌شود. به‌عنوان اولین مؤلفه، خاستگاه اجتماعی نقاشان و پدیدآورندگان این نگاره‌ها مدنظر قرار‌گرفته و به طبقه‌بندی و رده‌بندی نقاشان درباری قاجار براساس زمینه‌های کاری و فعالیتی آن‌ها پرداخته شد. باتوجه به این‌که دیوارنگاره‌های قاجار با هدف انتقال پیامی مشخص طرح‌ریزی و اجرا می‌شده‌اند؛ مؤلفۀ بعدی، مخاطبان این نوع دیوارنگاره‌ها بوده که براساس آن ترکیب‌ نقش و نگاره‌ها تعیین می‌شده است. پس از بررسی این مؤلفه‌ها، تأثیر‌پذیری دیوارنگاره‌های درباری قاجار در جامعه‌شناسی تاریخی براساس مؤلفه‌های اجتماعی و سیاسی به بحث گذاشته شده است. هدف در این بحث، تحلیل کلی طبقاتی نیست؛ بلکه بررسی نقش طبقات مختلف در روند شکل‌گیری دیوارنگاره‌های درباری این دوره است. این پژوهش براساس روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد تطبیقی و با استفاده از مطالعات کتابخانه‌ای و مشاهدۀ آثار، به بررسی دیوارنگاره‌های درباری دورۀ قاجار ازلحاظ عناصر تصویری و ساختاری پرداخته تا ضمن شناسایی وجوه مختلف بین آن‌ها، شناخت دیوارنگاره‌های دورۀ قاجار و کشف روابط و دامنۀ تأثیر جامعه‌شناسی تاریخی و ارتباط آن با دیوارنگاره‌های درباری دورۀ قاجار را به‌عنوان هدف اصلی تحقیق تعقیب کند. پرسش اصلی در این پژوهش، چگونگی میزان توانایی دیوار‌نگاره‌های درباری قاجار در بازنمایی روابط اجتماعی و سیاسی در سطح ملی و بین‌المللی دورۀ قاجار(؟) است. تأثیر‌پذیری پررنگ دیوارنگاره‌های درباری قاجاری از شرایط و مقتضیات سیاسی، اجتماعی و شرایط تاریخی در نتیجۀ این پژوهش مشخص شده و باعث می‌شود تا این دیوارنگاره‌ها به‌عنوان مدرک و سندی معتبر در مطالعات جامعه‌شناسی این دورۀ تاریخی در ایران از اعتبار و پایایی مناسبی برخوردار باشند. 
واژه‌های کلیدی: جامعه‌شناسی هنر، جامعه‌شناسی تاریخی هنر قاجار، دیوارنگاره‌های درباری، تاریخ تصویری.
متن کامل [PDF 527 kb]   (1518 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1398/12/11 | پذیرش: 1399/1/29 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - ابراهیمی‌ناغانی، حسین، (1386). «جلوۀ شکل انسان در نقاشی دورۀ قاجار». گلستان هنر، شمارۀ 9، صص: 88-82.
2. - اتینگهاوزن، ریچارد، (1379). اوج‌های درخشان هنر ایران. ترجمۀ هرمز عبدالهی و رویین پاکباز، تهران: انتشارات آگاه.
3. - اسکارچیا، جان. ربرتو، (1367). هنر صفوی، زند، قاجار. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران‌: انتشارات مولی‌.
4. - آژند، یعقوب، (1385). «دیوارنگاری در دورۀ قاجار». مجلۀ هنرهای تجسمی. شمارۀ 25، صص: 41-34.
5. - آژند، یعقوب، (1389). نگارگری ایرانی (پژوهشی در تاریخ نقاشی و نگارگری ایران). (2 جلد)، تهران: مرکز تحقیق و توسعۀ علوم‌انسانی.
6. - آغداشلو، آیدین، (1371). از خوشی‌ها و حسرت‌ها مجموعه گفتارها و گفتگو‌ها 1370-1353.تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
7. - پاکباز، رویین، (1386). نقاشی ایرانی از دیرباز تا امروز. چاپ ششم، تهران: انتشارات زرین و سیمین.
8. - توسلی، غلامعباس، (1369). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: انتشارات سمت.
9. - جعفری، پرستو (1387). «نقاشی ایران از دورۀ تیموری تا پایان قاجار». مجلۀ کتاب ماه هنر، شمارۀ 126، صص: 53-46.
10. - جلالی‌جعفری، بهنام، (1382). نقاشی قاجاری به نقد زیبایی‌شناسی. تهران: انتشارات کاوش قلم.
11. - حاتم، جمشید، (1387). «نگاهی به نقاشی قاجار». فصلنامۀ هنرهای تجسمی نقش‌مایه. شمارۀ 2، صص: 36-29.
12. - حسینی، مهدی، (1384). «بنیان‌های مدرنیسم در ایران». مجلۀ کتاب ماه هنر، شمارۀ 89 و 90، صص: 25-16.
13. - خلیلی، ناصر؛ و ورنویت، استفان، (1383). گرایش به غرب. ترجمۀ پیام بهتاش، تهران: نشر کارنگ.
14. - درودگر، قاسم، (1382). «بررسی ارزش‌های هنری معماری دوران قاجار». معماری و شهرسازی، شمارۀ 70 و 71، صص: 19-14.
15. - دیبا، لیلا، (1378). «تصویر قدرت و قدرت تصویر: نیت و نتیجه در نخستین نقاشی‌های عصر قاجار (1834-1785 م)». مجلۀ ایران‌نامه، شمارۀ 67، صص: 542-423.
16. - ذکاء، یحیی، (1382). زندگی و آثار استاد صنیع‌الملک ابوالحسن غفاری. تهران: سازمان میراث‌فرهنگی و مرکز نشر دانشگاهی.
17. - رابی، جولین، (1384). «چهره‌های قاجاری». ترجمۀ مریم خلیلی. مجلۀ مطالعات هنرهای تجسمی، شمارۀ 23، صص: 55-48.
18. - سریع‌القلم، محمود، (1390). اقتدارگرایی ایران در عصر قاجار. تهران: نشر پژوهش فروزان روز.
19. - سمسار، محمد‌حسن، (1379). کاخ گلستان (گزینه‌ای از شاهکارهای خوشنویسی و نگارگری). تهران: انتشارات زرین و سیمین.
20. - سودآور، ابوالعلاء، (1380). هنر دربارهای ایران. ترجمۀ ناهید محمد‌شمیرانی، تهران: نشر کارنگ.
21. - شایسته‌فر، مهناز، (1386). «حضور واقعۀ عاشورا در نقاشی دوران قاجار». مجلۀ نگره، شمارۀ 5، صص: 17-5.
22. - شریف‌زاده، سید‌عبد‌المجید، (1374). «شیخ صنعان و نگارگران». مجلۀ کیهان فرهنگی، شمارۀ 120، صص: 39-30.
23. - شفیع‌زاده، پریناز؛ و رجبی، محمدعلی، (1387). «نقاشی‌های درباری (رسمی) قاجار، نمایش شکوه تصویر». مجلۀ نگره، شمارۀ 6، صص: 70-58.
24. - فلور، ویلم؛ چلکووسکی، پیتر؛ و اختیار، مریم، (1381). نقاشی و نقاشان دورۀ قاجار. ترجمۀ یعقوب آژند، تهران: انتشارات ایل شاهسون بغدادی (ایلشاب).
25. - قنادان، منصور؛ مطیع، ناهید؛ و ستوده، هدایت‌الله، (1388). جامعه‌شناسی (مفاهیم کلیدی)، تهران: انتشارات آوای نور.
26. - کجباف، علی‌اکبر؛ و دهقان‌نژاد، مرتضی، (1387). «مسیونرهای فرانسوی در اصفهان عصر قاجار». مجلۀ جستارهای تاریخی، شمارۀ 67، صص: 248-215.
27. - گودرزی، مرتضی، (1388). آئینۀ خیال: تجزیه و تحلیل و بررسی نقوش و تزئینات در هنر دورۀ قاجار. تهران: انتشارات سورۀ مهر.
28. - مدرس، مهشید، (1386). «نقاشان اروپایی در ایران در دورۀ قاجار». نشریۀ گلستان هنر، شمارۀ 9، صص: 93-89.
29. - مسکوب، شاهرخ، (1378). «دربارۀ تاریخ نقاشی قاجار». مجلۀ ایران‌نامه، شمارۀ 67، صص: 422-405.
30. - هادی، محمد، (1365). «در سراشیبی یک انحطاط ناگزیر». فصلنامۀ هنر، شمارۀ 13، صص: 55-38.
31. - هینیک، ناتالی، (۱۳۸۴). جامعه‌شناسی هنر. عبدالحسین نیک‌گهر، تهران: آگه.
33. - Diba, L. & Ekhtiar, M., (1999). Royal Persian Paintings: The Qajar Epoch 1785-1924. I. B. Tauris.
34. - Floor, W., (1999). Art (naqqashi) and artists (naqqashan) in qajar Persia. Retrieved from: http://www.jstor.org/pss/1523268. Accessed on 18/7/2017
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.