logo
سال 4، شماره 11 - ( 3-1399 )                   سال 4 شماره 11 صفحات 131-115 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.30699/PJAS.4.11.115
‎ 20.1001.1.26455048.1399.4.11.7.0

XML English Abstract Print

Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Rezazadeh T. (2020). A Typological Study of Iranian Earthenware and Bronze Oil Lamps from Historical Period. Parseh J. Archaeol. Stud.. 4(11), 115-131. doi:10.30699/PJAS.4.11.115
URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-279-fa.html
رضازاده طاهر.(1399). گونه‌شناسی تحلیلی پیه‌سوزهای سفالی و مفرغیِ دورۀ تاریخی در ایران مطالعات باستان‌شناسی پارسه 4 (11) :131-115 10.30699/PJAS.4.11.115

URL: http://journal.richt.ir/mbp/article-1-279-fa.html

گونه‌شناسی تحلیلی پیه‌سوزهای سفالی و مفرغیِ دورۀ تاریخی در ایران
طاهر رضازاده*
استادیار گروه هنر، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران ، tahirrizazadeh@gmail.com
چکیده:   (5169 مشاهده)
 یکی از نخستین انواع لوازم روشنایی به‌کاررفته در ایران «پیه‌سوزها» هستند. با این‌که معلوم نیست طرح اولیۀ این چراغ‌های باستانی در چه‌زمانی و چگونه شکل‌گرفته است، ساختار نهایی آن‌ها بسی پیش از آغاز دورۀ تاریخی ایجاد و تثبیت شده است. طی دورۀ تاریخی، هرچند ساختار اصلی این چراغ‌ها تغییری نکرده، فرم آن‌ها دست‌خوش تحولات متعددی شده است؛ بنابراین هدف اصلی این مقاله، طبقه‌بندی و گونه‌شناسی انواع چراغ‌های سفالی و مفرغی این دوره است. این مقاله قصد پاسخ به این پرسش‌ها را دارد؛ 1. طرح پیه‌سوزهای سفالی و مفرغی دورۀ تاریخی ایران چه تحولاتی را پشت‌سر گذاشته است؟ و 2. چه عواملی در ایجاد این تحولات مؤثر بوده‌اند؟ به‌نظر می‌رسد تغییرات ایجادشده در طرح پیه‌سوزهای سفالی این دوره عمدتاً تحت‌تأثیر شکل چراغ‌های سفالی غیربومی و تحولات صورت‌گرفته در طرح پیه‌سوزهای مفرغی نیز متأثر از پیشرفت‌های فناورانه بوده است. به‌منظور پاسخ‌گویی به پرسش‌های مطرح‌شده و تأیید فرضیه‌های مربوطه، در این مقاله از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی استفاده شده و داده‌های موردنیاز آن نیز ازطریق روش میدانی و کتابخانه‌ای جمع‌آوری شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مهم‌ترین تحولات پیه‌سوزهای سفالی دورۀ تاریخی را می‌توان در پنج گونۀ اصلی و اساسی‌ترین تغییرات پیه‌سوزهای مفرغی این دوره را نیز می‌توان در سه گونۀ عمده شناسایی و دسته‌بندی کرد. همچنین نتایج تحقیق حاکی از آن است که در ایجاد گونه‌های مختلف پیه‌سوزهای سفالی و مفرغی عوامل متعددی تأثیرگذار بوده‌اند؛ به‌طورمثال، پیه‌سوزهای سفالی هم از چراغ‌های مفرغی ایرانی تأثیر گرفته‌اند و هم از پیه‌سوزهای سفالیِ یونانی و رومی. درمقابل، نقش عوامل درونی و پیشرفت‌های فناورانه در تحول طرح پیه‌سوزهای مفرغی بسیار بارز است.
واژه‌های کلیدی: دورۀ تاریخی ایران، لوازم روشنایی، پیه‌سوزهای سفالی، پیه‌سوزهای مفرغی.
متن کامل [PDF 1071 kb]   (1799 دریافت)    
نوع مقاله: پژوهشي | موضوع مقاله: میان‌رشته‌ای
دریافت: 1398/10/28 | پذیرش: 1399/2/13 | انتشار: 1399/3/31
فهرست منابع
1. - پرادا، ایدت (1357). هنر ایران‌باستان (تمدن‌های پیش از اسلام). ترجمۀ یوسف مجیدزاده، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
2. - دوما، موریس (1362). تاریخ صنعت و اختراع. ترجمۀ عبدلله ارگانی، جلد اول، مبانی تمدن صنعتی، تهران: امیرکبیر.
3. - سعیدیان، عبدالحسین (1385). دایرهالمعارف بزرگ نو. تهران: علم و زندگی، آرام.
4. - «روشنایی انسان ماقبل تاریخ چگونه تأمین می‌شد؟». (بی تا). ترجمۀ جمال آل‌احمد، دانشمند، سال 22، شمارۀ 5، صص: 31-27.
5. - کیانی، محمد‌یوسف (1379). پیشینۀ سفال و سفالگری در ایران. تهران: نسیم دانش.
6. - گیرشمن، رومن (1344). ایران از آغاز تا اسلام. ترجمۀ محمد معین، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
8. - Ancient oil Lamps., (2018). Bible History: http://www.bible-history.com/ancient_oil_lamps/index.html (18. 8. 2018).
9. - Bellis, M., (2008). “History of Lighting and Lamps”. In: About. Com: Inventors, http://inventors.about.com/od/lstartinventions/a/lighting.htm (18. 8. 2018).
10. - Egan, F., (2003). “Jewish Lamps History”. In: Jewish Lamps: http://www.jewishlamps.com/jewishlampshistory.html (18. 8. 2018).
11. - Ettinghausen, R., (1977). “Parthian And Sasanian Pottery”. In: Arthur Upham Pope (ed.) A Survey of Persian Art, Pp :646-681. Tehran: Soroush Press.
12. - Grube, E. J., (1994). “Cobalt and Lustre”. In: Julian Raby (ed.) The Nasser D. Khalili Collection of Islamic Art, volume IX. London: Nour Foundation.
13. - Hunt, M., (2008). “Ancient Oil lamps”. In: Bible History: http://www.biblehistory.com/lamp%20collection.html (23. 05. 2008)
14. - Mahboubian, H., (1997). Art of Ancient Iran; Copper and Bronze. London: Philip Wilson.
15. - Melikian-Chirvani, A. S., (1973). Le Bronze Iranien. Musee. Des Aris Decoratifs. Cet Ouvrage a été édité avec le concours du Ministérede la culture et des Arts Iranien.
16. - Melikian-chirvani, A. S., (1982). Victoria and Albert Museum Catalogue: Islamic Metalwork of the Iranian World 8-18th Centuries. London: Her Majesty`s btationary office.
17. - Nakayama (2004a). “Man & Light”. In: Ancient Oil Lamp Museum: http://www.itca.co.jp/museume/man_light.html (14. 05. 2008)
18. - Nakayama (2004b). “Greek and Hellenistic Lamps”. In: Ancient Oil Lamp Museum: http://www.itca.co.jp/museume/greek_hellenistic_lamps1.html (14. 05. 2008)
19. - Oil lamp., (2007). In: Highlights from the Collection: Pottery. the oriental institute of the university of Chicago: http://oi.uchicago.edu/museum/highlights/pottery.html (18. 08. 2018)
20. - Osram GmbH (2008) “Light & Man History”. In: OSRAM: http://www.osram.com/ Osram_com/Lighting_Design/About_Light/Light_%26_Man/History/index.html (30.05.2008)
21. - Pope, A. U. (ed.)., (1977). A Survey of Persian Art. Tehran: Soroush press.
22. - Robert-deutsch., (2005), http://www.robert-deutsch.com/en/auctions/36-261/ (18. 08. 2018)
23. - Sandgthe, D. & Dibble, H. L., (2017). “Who Started the First Fire”. In: Sapience. https://www.sapiens.org/archaeology/neanderthal-fire/ (18.08. 2018)
24. - Williams, B., (2005). A History of Light and Lighting: http://billwilliams.ca/resources/history/hol.htm (18. 08. 2018)
ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA
ارسال پیام به نویسنده مسئول

بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.